Braşovul, vechi centru multietnic şi multicultural, a avut de-a lungul timpului strânse legături cu grecii, cu istoria, cultura şi limba greacă, fapt demonstrat şi de documentele existente la muzeul Primei Şcoli Româneşti din Scheii Braşovului, în Arhivele Statului din oraş şi în alte locuri în care accesul nu este tocmai la îndemâna oricui.
Încă din secolul al XV-lea se menţionează existenţa unei
şcoli cu predare în limba greacă, ai cărei elevi erau, în primul rand, copiii grecilor din cetate, cărora li se adăugau copiii negustorilor saşi, maghiari şi, ulterior, români. Limba greacă se studia şi în alte şcoli, însă contra cost, putându-se aminti că pentru o oră de limbă greacă se plăteau 20 de florini.
În secolul al XVIII-lea comercianţii greci care au poposit şi s-au instalat în vechiul oras al Coroanei (« Stefanόpoli », în limba greacă) au construit un spital, o şcoală, magazine şi locuinţe.
În anul 1730 în cetate nu exista decât o modestă capela ortodoxă, înfiinţată într-o casă închiriată în Târgul Boilor (la intersecţia străzii Diaconu Coresi cu Postăvarului), aparţinând şi fiind frecventată în exclusivitate de companiştii greci.
În anul 1778 compania grecească este pusă sub protecţie regală, depinzând direct de cancelaria imperială. Coloniştii greci capătă astfel o serie de privilegii, cm ar fi dreptul de a face comerţ liber, dreptul de a-şi alege singuri judecătorii şi juraţii în treburile coloniei, sunt scutiţi de serviciul militar, li se întăreşte dreptul de a avea în cetate un edificiu religios. Din dorinţa şi necesitatea unei biserici ortodoxe pentru toţi credincioşii acestui rit, a început colectarea de fonduri pentru construirea unui lăcaş de cult ortodox. Donatorul celei mai mari sume de bani şi considerat apoi şi ctitor principal al Bisericii Sfânta Treime a fost Panaiotis Hagi Nikos, un bogat negustor grec, mărturie stând şi plăcuţa incrustată cu numele său din interiorul cimitirului bisericii Sf.Treime, dar şi numeroase alte scrieri ale vremii. De asemenea, numeroşi alţi ortodocşi din cetate au contribuit la construcţia bisericii fie cu bani, fie cu mână de lucru.
În anul 1786 Magistratul aprobă construcţia bisericii, “dar numai în fundul grădinii, cu condiţia să nu se schimbe acoperişul casei, să nu se clădească turn şi clopot sau toacă ”, condiţiile fiind justificate de stăpânirea austro-ungară de atunci şi de catolicismul majoritar. Astfel a început construirea lăcaşului ortodox în locul vechiului Târg al Cailor de odinioară, mai în spate aflându-se cimitirul, plasat pe locul fostului Ţarc al Măcelarilor. Astăzi biserica Sfânta Treime, aflată pe strada G.Bariţiu nr.12 (intrarea făcându-se prin gang), este considerată monument istoric. Sprijinită pe zidul de apărare a cetăţii, este ridicată în formă de navă, din piatră şi cărămidă, cu acoperişul din ţigle ascuţite şi terminate sus în semicerc, cu bolţile interioare elegant curbate în arc frânt cu penetraţii, întreaga construcţie denotă unitate de stil şi compoziţie. Faţada realizată în stil baroc adaptat locului prezintă bogate ornamente în stuc, reprezentând basoreliefuri de plante si flori.
În jurul bisericii şi şcolii greceşti s-au reunit mulţi oameni de cultură. Ultimul descendent al familiei Brâncoveanu (înmormântat în cimitirul bisericii Sfânta Treime – cunoscută de braşoveni ca Biserica Grecească) a petrecut la Braşov ultimii ani din viaţă, a avut strânse legături cu grecii din cetate şi fondul său de carte în limba greacă le-a donat Comunităţii de atunci. Până la începutul celui de-al doilea Război Mondial, Comunitatea a continuat să susţină biserica şi şcoala. Imediat după război, au început problemele care au determinat restrângerea treptată a activităţii grecilor, aceste probleme culminând cu confiscarea bunurilor Comunităţii, datorită politicii regimului, în anul 1976. Nemaiavând drepturi şi din cauza condiţiilor cărora au fost nevoiţi să se supună, membrii Comunităţii şi-au încetat oficial activităţile, singurul loc unde se mai puteau întâlni rămânând Biserica.
În 1990, imediat după schimbarea regimului, a avut loc reînfiinţarea Comunităţii Elene. Membrii săi sunt formaţi din urmaşi ai vechilor comercianţi greci, greci care s-au aflat fără voia lor departe de patria mamă, Grecia, din cauza evenimentelor politice de după cel de-al doilea război mondial, dar şi din numeroşi filo-eleni.
În momentul actual, Comunitatea Elenă din Braşov, îşi propune un singur deziderat: păstrarea cât mai nedistorsionată a dovezilor prezenţei grecilor in Braşov, păstrarea şi perpetuarea tradiţiilor şi a limbii elene către generaţiile următoare de greci şi filo-eleni. Comunitatea Elenă Braşov este parte integrantă a Uniunii Elene din România, organismul la scară naţională al tuturor grecilor din România, reprezentat în Parlament de deputatul minorităţii elene, domnul Prof. Comunitatea Elenă îşi pune în aplicare ţelul desfăşurând o serie de activităţi de învăţământ şi cultural-artistice, după cm urmează:
- cursuri de limbă greacă organizate pe patru nivele de studiu, de la grădiniţă, copii şcolari, adulţi începători până la avansaţi.
- cântec şi dans cu cele 4 ansambluri artistice:
~ Corul mixt de camera “Orféas”
~ Ansamblul de Dansuri Tradiţionale Greceşti “Efthimos”
~ Ansamblul de dansuri de copii “Luludάkia”
~ Grupul vocal “Diόnysos”
Comunitatea Elenă Braşov îşi doreşte ca, prin membrii săi de toate vârstele, să ducă mai departe valorile culturale, istorice şi artistice ale impresionantei civilizaţii greceşti, să realizeze un dialog între vechi şi nou, având ca finalitate expresia frumuseţii şi bogăţia diversităţii. Mai ales în această perioadă când iluzia globalizării atrage omenirea în mrejele sale, este cu atât mai important ca fiecare să ştie de unde provine, care îi sunt rădăcinile, pentru că, nu-i aşa, fără trecut (bine cunoscut şi asumat), nu există viitor, totul năruindu-se treptat sub plapuma ignoranţei.
..............................................................................
Η πόλη Μπρασόβ, η πρώην Στεφανούπολη, φημισμένο πολυεθνικό και πολιτιστικό κέντρο είχε, στη διάρκεια του χρόνου, έντονες σχέσεις με τους έλληνες, με την ιστορία τους, με τον πολιτισμό τους και με την ελληνική γλώσσα, γεγονός αποδεδειγμένο από τα έγγραφα που υπάρχουν στο Μουσείο το οποίο βρίσκεται στη περιοχή Σκέι του Μπρασοβ, στα έγγραφα του Κρατικού Αρχείου και σε άλλα μέρη στα οποία η πρόσβαση δεν είναι πολύ εύκολη για οποιονδήποτε. Aπό το ΧV-ο αιώνα ακόμα, αναφέρεται η ύπαρξη ενός σχολείου στο οποίο τα μαθήματα διδασκόταν στην ελληνική γλώσσα και του οποίου μαθητές ήταν τα παιδιά των ελλήνων που ζούσαν στην πόλη του Μπρασοβ.
Σ’ αυτό το σχολείο μαθαίνανε και τα παιδιά των γερμανών, των Ούγγρων και, πολύ αργότερα, των ρουμάνων. Τα ελληνικά διδασκόταν και σε άλλα σχολεία, όμως όχι δωρεάν, αλλά πληρώνοντας μέχρι και 20 φιορίνια.
Το XVIII-ο αιώνα οι έλληνες έμποροι που είχαν εγκατασταθεί στη Στεφανούπολη ιδρύσαν ένα νοσοκομείο, ένα σχολείο, καταστήματα και σπίτια.
Το 1730 στο κάστρο της Στεφανούπολη υπήρχε μόνο ένα μικρό ορθόδοξο παρεκκλήσι, σε ένα νοικιασμένο σπίτι, στην οδό Târgu Boilor, που άνηκε στους έλληνες και στο οποίο προσκυνούσαν μόνο οι έλληνες.
Το 1778 η Ελληνική Εμπορική Εταιρία πέρασε υπό την Βασιλική προστασία και υπαγότανε στην αυτοκρατορική καγκελαρία. Οι έλληνες έμποροι παίρνουν μ’ αυτόν τον τρόπο μια σειρά προνομίες, όπως το δικαίωμα για ελεύθερο εμπόριο, το δικαίωμα να εκλέξουν μόνοι τους δικαστικούς τους και τους ένορκους τους στα προβλήματα της εμπορικής εταιρίας. Ήταν, επίσης, απαλλαγμένοι από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και τους δόθηκε το δικαίωμα να έχουν την δική τους εκκλησία.
Από την επιθυμία και την ανάγκη μιας ελληνικής εκκλησίας για όλους τους χριστιανούς ορθόδοξους, άρχισε η συλλογή πόρων για το κτίσιμο ενός ορθόδοξου ναού.
Ο ποιο σημαντικός δωρητής και αυτός που θεωρείται ο κύριος κτήτορας του ναού, ήταν ο Παναγιώτης Χατζινίκος, ένας πλούσιος έλληνας έμπορας, μια ακόμη απόδειξη όντας η μικρή πλακέτα με το όνομα του που βρίσκεται ακόμα στο νεκροταφείο της εκκλησίας της ΑγίαςΤριάδος, και σε άλλα έγγραφα της εποχής.
Επίσης, και άλλοι ορθόδοξοι από την πόλη συμμετείχαν στην οικοδόμηση της εκκλησίας είτε με χρήματα, είτε με χέρι εργασίας.
Το 1786 ο Δικαστής της πόλης δέχεται το κτίσιμο της εκκλησίας, αλλά «μόνο στο βάθος της αυλής, με την προϋπόθεση να μην αλλάξουν τη σκεπή του μπροστινού κτιρίου, να μην χτίσουν πύργο, καμπάνα και σήμαντρο», προϋπόθεση η οποία ήταν δικαιολογημένη από την αυστρο-ουγκρική πλειοψηφία της εποχής και από την καθολική θρησκεία η οποία κυριαρχούσε τον τόπο.
Σήμερα η εκκλησία της Αγίας Τριάδος βρίσκεται στην οδό Γ. Μπαρίτσιου 12 και θεωρείται ιστορικό μνημείο.
Η αρχιτεκτονική της είναι χαρακτηριστική για το XVIII-ο αιώνα. Στηριγμένη στο προστατικό τείχος του κάστρου, η εκκλησία είναι χτισμένη σε σχήμα σκάφους, από πέτρα και τούβλα, με την σκεπή από κεραμίδια τα οποία τελειώνουν σε ημικύκλιο προς τα πάνω, με τους εσωτερικούς θόλους να κλείνουν σε κομψές καμπύλες, ολόκληρο το κτίριο παρουσιάζει ενότητα τρόπου και σύνθεσης.
Η πρόσοψη της εκκλησίας έχει κατασκευαστεί σε, προσαρμοσμένο στον τόπο, στιλ μπαρόκ και παρουσιάζει πλούσια διακοσμητική τέχνη σε ανάγλυφα με λουλούδια και φυτά.
Γύρο από την εκκλησία και στο ελληνικό σχολείο, συγκεντρώθηκαν και εξαιρετικά μορφωμένοι άνθρωποι.
Ο τελευταίος απόγονος της πριγκιπικής οικογένειας Μπρινκοβεάνου (του οποίου ο τάφος βρίσκεται στο νεκροταφείο της εκκλησίας της Αγίας Τριάδος – δηλαδή στην Ελληνική Εκκλησία όπως την ονομάζουν οι κάτοικοι του Μπρασοβ) έζησε στο Μπρασόβ τα τελευταία χρόνια της ζωής του, είχε στενές σχέσεις και επαφές με τους έλληνες και όλη την περιούσια του σε ελληνικά βιβλία την χάρισε στην Ελληνική Κοινότητα.
Μέχρι την αρχή του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου, η Ελληνική Κοινότητα συνέχισε να υποστηρίζει την εκκλησία και το σχολείο.
Άμεσος μετά τον πόλεμο, άρχισαν τα προβλήματα που υπέβαλαν περιορισμό στις δραστηριότητες των ελλήνων. Αυτά τα προβλήματα αποκορυφώθηκαν με την κατάσχεση των ακινήτων και των αγαθών της κοινότητας, εξαιτίας της πολιτικής της εποχής, το 1976.
Χωρίς δικαιώματα και εξαιτίας τις συνθήκες στις οποίες έπρεπε να υποταχτούν, τα μέλη της κοινότητας σταμάτησαν επίσημα τις δραστηριότητες τους, το μόνο μέρος όπου μπορούσαν να συναντιούνται ήταν η εκκλησία τους.
Το 1990, αμέσως μετά την αλλαγή του καθεστώτος, έγινε η ανασύσταση της Ελληνικής Κοινότητας. Τα μέλη της είναι απόγονοι των παλιών ελλήνων εμπόρων, έλληνες που βρέθηκαν μακριά από την πατρίδα τους εξαιτίας των πολιτικών γεγονότων μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και πολλοί φιλέλληνες.
Τώρα, η Ελληνική Κοινότητα Μπρασοβ έχει ένα μοναδικό σκοπό και στόχο: να κρατήσει όσο αναλλοίωτες γίνεται τις αποδείξεις της ελληνικής παρουσίας στην πόλη του Μπρασοβ, να διατηρήσει και να διαδώσει τις παραδόσεις του ελληνικού πολιτισμού και να προωθήσει την ελληνική γλώσσα στις επόμενες γενιές.
Η Ελληνική Κοινότητα Μπρασόβ είναι μέλος της Ένωσης Ελλήνων Ρουμανίας, εθνικός οργανισμός εκπροσώπησης των Ελλήνων της Ρουμανίας στη Ρουμανική Βουλή, με βουλευτή, τον κ-ο καθηγητή πανεπιστημίου Ντράγκος Γκαμπριέλ Ζισόπουλος.
Οι δραστηριότητες της Ελληνικής Κοινότητας Μπρασοβ είναι οι εξής :
- Μαθήματα ελληνικής γλώσσας οργανωμένα σε 4 επίπεδα διδασκαλίας
- Παράδοση με τραγούδι και χορό με τα 4 καλλιτεχνικά συγκροτήματα της Κοινότητας μας:
- Η μικτή χορωδία Ορφέας
- Το χορευτικό συγκρότημα Εύθυμος
- Το χορευτικό συγκρότημα Λουλουδάκια
- Το φωνητικό γκρουπ Διόνυσος
