25/10/2026
Za tydzień Uroczystość Wszystkich Świętych. Warto w tym czasie pamiętać o zapomnianych i zniszczonych cmentarzach naszego regionu.
Stary cmentarz w Węglewicach gm. Galewice
Cmentarz istniał już w 1861 r. Pojawia się również informacja o jego istnieniu w 1800 r. Lokalni badacze datują jego powstanie już na XVI w., kiedy to przypisuje się istnieniu w tym miejscu kapliczki Należy przeprowadzić badania określające dokładną datę założenia cmentarza. Położny jest on ok. 400 m. na zachód od centrum wsi, usytuowany nad Strugą Węglewską. Cmentarz jest nieczynny od 1965 r. Zajmuje powierzchnię blisko 0,45 ha, o kształcie zbliżonym do trapezu prostokątnego. Usytuowany jest na wydatnym wzniesieniu, a groby położne są na różnej jego wysokości. Jego obszar, od strony wschodniej, wyznacza współczesna metalowa brama oraz metalowe ogrodzenie obsadzone żywotnikami. Wcześniej ogrodzony był płotem drewnianym. Z pozostałych stron brak ogrodzenia. Spoczywają tu osoby wiary katolickiej i prawosławnej. Na cmentarzu znajduje się kilkadziesiąt nagrobków, zarówno w formie postumentów, płyt nagrobnych, mogił obmurowanych, jak i stojących ˙żeliwnych krzyży oraz grobów ziemnych. Dominują mogiły obmurowane, a część z nich dodatkowo posiada postumenty. W 2006 r. na cmentarzu znajdowała się 1 mogiła z drugiej połowy XIX w. Wówczas istniały tu :1 grób wolnostojący z pierwszej połowy XX w. i 11 takich grobów z drugiej połowy XX w. Z pierwszej połowy XX w. na cmentarzu odnotowano wówczas 1 płytę oraz 277 mogił. Z drugiej połowy XX w. zachowały się 94 mogiły. Najstarszy zachowany wówczas grób pochodził z 1861 r. Centralna alejka, prowadząca od bramy do końca cmentarza przecina pagórek na pół, od niej rozchodzą się boczne alejki. Ich przebieg wytyczony jest przez krawężniki wewnątrz wysypane tłuczniem. W jego centrum stoi drewniany krzyż. Najcenniejszym grobem jest najstarszy grób w formie grobowca ogrodzonego parkanem, z centralnie umieszczanym żelaznym krzyżem. Jest to pochodzący z 1861 r. grób Antoniego Sulimerskiego. Miejsce spoczynku znalazł tu Franciszek Rojewski, który za udział w powstaniu styczniowym „prześladowany był przez Moskali”. Na jednym z klonów pospolitych w centrum cmentarza znajduje się współczesna tabliczka poświęcona pochowanemu pod nim Janowi Grobelnemu, który siłą został wcielony do armii carskiej podczas I wojny światowej, a po powrocie z wojny zmarł w czasie epidemii hiszpanki. Znajduje się tu również pochodzący z 1905 r. grób Michała Siemionowicza, szlachcica rosyjskiego. Miejsce doczesnego spoczynku znalazł tu Walenty Pacyny, zamordowany w 1943 r. przez niemieckiego okupanta w wieku 24 lat. Również w 1943 r. zamordowany został, spoczywający tu Andrzej Kaleta. Odnowionym grobem jest grób zmarłej w 1923 r., Anny Kozłowskiej, wdowie po uczestniku powstania styczniowego Ildefonsie, który również tu spoczywa. Współczesnym grobem (2013) jest grób poświęcony żołnierzom Wojska Polskiego, poległym w czasie kampanii wrześniowej z 28 pp 10 DP, którzy zginęli 02.09.1939 r. W jednym z miejsc znajduje się pusty plac z tabliczką informująca o niezachowanej krypcie, rodzin Karśnickich, Sulmierskich i Orłowskich. Teren porasta roślinność, m. in : robinie akacjowe, dąb szypułkowy, dąb bezszypułkowy kasztanowiec biały, barwnik pospolity. Jeden z porastających klonów wpisany jest w ewidencję pomników przyrody (obwód 320 cm). W 2016 r. z inicjatywy stowarzyszenia rozwoju Węglewic „Biała Góra” przeprowadzono projekt „Ocalić od zapomnienia renowacja starego cmentarza w Węglewicach”, którego celem była renowacja cmentarza, poprzez pielęgnację roślinności, częściowe odtworzenie traktów pieszych, renowacja wybranych nagrobków oraz ustawienie tablic informacyjnych. Projekt zakończono podczas uroczystości 11 listopada 2018 r.