Zbąszyński Balagan

11/06/2026

Do naszego małego miateczka przyjechał dla nas, uczniów i uczennic Szkoły Dialogu, bardzo waży gość: pan Leon Weintraub.
Jako młody chłopiec uwięziony w getcie łódzkim, zmuszony do ciężkiej pracy, następnie wywieziony do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Auschwitz-Birkenau. Stamtąd cudem udało mu się wydostać, a następnie przeżyć kilka innych hitlerowskich niemieckich obozów, a także marsz śmierci.
Po wojnie zostaje lekarzem. Jak powiedział: aby chronić ludzkie życie. Przyjechał do nas na nasze zaproszenie dzięki wsparciu Forum for Dialogue, aby dzielić się swoją historią. Opowiadał nam m.in o swoim życiorysie, o cierpieniu, głodzie i najgorszym, co może drugiemu zrobić człowiek, o tym, co w czasie Zagłady było dla niego ważne, jak ważni są ludzie, dlaczego warto głośno o tym mówić, co się stało w czasie II wojny światowej. Jesteśmy bardzo zaszczyceni wizytą Pana Leona, jeszcze raz bardzo dziękujemy!

26/05/2026

Dzisiejsze zdjęcie ze spaceru historycznego "Śladem Balaganu"📍
Dzisiaj mieliśmy wyjątkową okazję poprowadzić spacer po Zbąszyniu dla pracowniczek i pracowników Centrum Archiwistyki Społecznej z Warszawy, którzy są na wizycie w Zbąszyniu!
Oprowadzaliśmy po Starym Mieście – może w trochę skróconej wersji, ale i tak było to dla nas super doświadczenie. Podzieliliśmy się rolami i fragmentami trasy, dzięki czemu każdy mógł spróbować czegoś nowego. Nie zawsze opowiadamy o tych samych miejscach, więc to była dla nas też taka próba sprawdzenia się w nowych sytuacjach – i chyba daliśmy radę 💪
Bardzo się cieszymy, że mogliśmy opowiedzieć o historii Zbąszynia z naszej perspektywy i spotkać tak zaangażowanych słuchaczy!
Jeśli ktoś chciałby wybrać się z nami na taki spacer i posłuchać naszych historii – dawajcie znać 😊
Dziękujemy Muzeum Ziemi Zbąszyńskiej i Regionu Kozła za zaproszenie 🧡
⬛ Chronimy wizerunek osób nieletnich – jeśli chcecie zobaczyć nas w akcji, musicie przyjść na spacer!

26/05/2026

Nasze zbąszyńskie żonkile, które posadziliśmy na żydowskim cmentarzu, możecie znaleźć na mapie projektu The Daffodil Project:

The Daffodil Project aspires to build a worldwide Living Holocaust Memorial by planting 1.5 million Daffodils in memory of the children who perished in the Holocaust and in support for children suffering in humanitarian crises in the world today

17/05/2026

Zbąszyń ma historię naznaczoną dramatycznymi wydarzeniami jesieni 1938 roku. W czasie akcji Polenaktion Niemcy wypędzili z Rzeszy tysiące Żydów z polskimi paszportami. W ciągu kilku dni do miasta trafiło tak wielu uchodźców, że ich liczba przekroczyła liczbę mieszkańców. Panował chaos, a miasto — mimo ograniczonych możliwości — zapewniło im podstawową pomoc, m.in. dzienną porcję zupy ziemniaczanej. Uchodźców rozlokowano w koszarach, budynkach dworcowych oraz w młynie braci Grzybowskich, który zamienił się w ogromną noclegownię pełną ludzi śpiących na podłodze i workach z sianem.
🏭 Młyn Grzybowskich
Duży, murowany młyn parowy przy dzisiejszej ul. 17 Stycznia. W 1938 roku nie działał już jako zakład, więc stał się jednym z głównych miejsc zakwaterowania wypędzonych. Warunki były bardzo trudne — zimno, tłok i brak prywatności.
🕍 Synagoga w Zbąszyniu
Żydowska synagoga istniała tu od XVIII wieku. Po pożarze miasta w XIX wieku została odbudowana i służyła lokalnej gminie aż do II wojny światowej. W 1938 roku również tam ulokowano część uchodźców. Po wojnie budynek stracił funkcję religijną i został przekształcony w obiekt mieszkalny.
🪦 Cmentarz żydowski
Znajdował się przy dzisiejszej ul. 17 Stycznia. Powstał w XVIII wieku i służył lokalnej społeczności przez ponad 150 lat. Podczas okupacji został zniszczony, a macewy wykorzystano jako materiał budowlany. Dziś miejsce jest upamiętnione tablicą.
🏰 Pałac Skórzewskich
Reprezentacyjna rezydencja rodu Skórzewskich, położona nad jeziorem. Klasycystyczny pałac z XVIII wieku, otoczony parkiem krajobrazowym. To jeden z najważniejszych zabytków Zbąszynia, związany z historią lokalnej szlachty i rozwojem miasta.

09/05/2026

W wyniku agresji z 1939 roku Oświęcim (przemianowany na Auschwitz) wraz z okolicznymi miejscowościami został wcielony do III Rzeszy jako część rejencji katowickiej. Niemieckie władze utworzyły tam w 1940 roku obóz koncentracyjny, którego pierwszymi więźniami byli głównie Polacy stawiający opór okupantowi. W kolejnych latach obiekt ten przekształcono w centrum natychmiastowej eksterminacji. Szacuje się, że zgładzono w nim ponad milion Żydów z całej Europy oraz setki tysięcy innych osób, w tym Polaków, Romów i radzieckich jeńców wojennych.
Grafika:Wikipedia

27/04/2026

W historiografii powszechnie przyjmuje się, że sześć niemieckich nazistowskich obozów funkcjonowało jako wyspecjalizowane ośrodki masowej zagłady. Wszystkie zostały utworzone na terenach okupowanej przez III Rzeszę Polski, co nie było przypadkiem — lokalizacja ta miała ułatwić ukrycie skali zbrodni oraz zapewnić sprawne działanie całego systemu eksterminacji.
To, co wyróżniało te obozy na tle innych elementów nazistowskiego aparatu represji, to ich ściśle określony cel: natychmiastowe fizyczne unicestwienie jak największej liczby ludzi. Proces zabijania został tam zorganizowany w sposób niemal przemysłowy, z wykorzystaniem specjalnie zaprojektowanych komór gazowych oraz infrastruktury pozwalającej na szybkie pozbywanie się ciał ofiar. Większość deportowanych ginęła w ciągu kilku godzin od przybycia, często bez rejestracji i bez jakiejkolwiek szansy na przeżycie.
Przy życiu pozostawiano jedynie niewielką grupę więźniów, których zmuszano do wykonywania prac niezbędnych do utrzymania funkcjonowania obozu — od sortowania mienia zamordowanych, przez obsługę krematoriów, aż po prace porządkowe. Ich los również był tragiczny, ponieważ byli traktowani jako „narzędzia” systemu, a nie ludzie, i w każdej chwili mogli zostać zastąpieni kolejnymi ofiarami.
Ośrodki te stały się symbolem najbardziej skrajnej formy ludobójstwa, jakie przyniosła II wojna światowa. Stanowią dziś jedno z najważniejszych świadectw tego, do czego prowadzi ideologia nienawiści, uprzedmiotowienie człowieka i całkowite podporządkowanie aparatu państwowego celom zbrodniczym.
Grafika:Wikipedia

20/04/2026

Stutthof był pierwszym niemieckim obozem koncentracyjnym utworzonym na terenach, które dziś znajdują się w granicach Polski, a jednocześnie funkcjonował najdłużej spośród wszystkich obozów tego typu na tych ziemiach.

Przez obóz przeszli więźniowie z wielu krajów, jednak najliczniejszą grupę narodowościową stanowili Żydzi, zwłaszcza od 1944 roku, kiedy obóz włączono do realizacji planu masowej zagłady. Jeśli chodzi o obywatelstwo, największą grupę stanowili Polacy, a następnie obywatele ZSRR i innych państw europejskich.

Na lokalizację obozu wybrano odludny teren położony między wsiami Stegna i Sztutowo, z dala od większych skupisk ludności. Miejsce to było otoczone lasami i bagnami, co ułatwiało izolację więźniów i kontrolę nad obozem.

19/04/2026

19/04/2026

Na zbąszyńskim cmentarzu żydowskim kwitną żonkile. 🌼 Ludzie, którzy pamiętają, zapalili znicze.
W całej Polsce instytucje państwowe, organizacje, szkoły, biblioteki, osoby prywatne przypominają ofiarę tych, którzy zdecydowali się na heroiczny czyn. Jesteśmy różni, ale wszyscy rozumiemy tragedię tamtych wydarzeń. To część naszej historii.

19/04/2026

83 lata temu, 19 kwietnia 1943 r., wybuchło powstanie w getcie warszawskim. 🌼Akcja Żonkile przywraca pamięć o tych wydarzeniach. 🌼🌼🌼
Powstanie i wojnę przeżyła zaledwie garstka Żydówek i Żydów. Wśród nich był Marek Edelman i to właśnie od jego gestu – składania każdego 19 kwietnia żółtych kwiatów pod pomnikiem Bohaterów Getta – wziął się symbol akcji.
- podajemy za Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN
_____