10/06/2026
Z dniem 1 września 2026 roku wchodzą zmiany w Prawie Oświatowym... Dodane art. 85a–85g Prawa Oświatowego umożliwiają realne działanie Spółdzielni Uczniowskich!
Familok Przedsiębiorstwo Społeczne Spółdzielnia Socjalna
zaprasza szkoły, dyrekcje, nauczycieli i uczniów zainteresowanych rozwojem lub tworzeniem SPÓLDZIELNI UCZNIOWSKICH
do kontaktu i współpracy. Oferujemy wsparcie.
Z punktu widzenia prowadzenia i skalowania spółdzielni uczniowskich, ustawa rozwiązuje największe dotychczasowe bolączki: status podatkowy, wymogi księgowe oraz zasady rejestracji.
1. Wyłączenie z Prawa przedsiębiorców
Najważniejszą zmianą jest wyraźne ustawowe zastrzeżenie, że działalność spółdzielni uczniowskiej nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo przedsiębiorców.
Znaczenie: Oznacza to definitywny koniec wątpliwości urzędów skarbowych oraz samorządów. Spółdzielnie uczniowskie mogą swobodnie prowadzić na rzecz szkoły, uczniów i środowiska lokalnego działalność usługową, handlową, wytwórczą, a także edukacyjną i społeczno-kulturalną, nie będąc traktowane jak firmy nastawione na komercyjny zysk.
2. Status prawny i brak wymogu rejestracji w KRS
Nowelizacja jednoznacznie określa, że spółdzielnia uczniowska jest dobrowolnym zrzeszeniem uczniów, jednak nie posiada osobowości prawnej.
Znaczenie: Zdejmuje to ze szkół i opiekunów potężny ciężar biurokratyczny. Spółdzielnia nie będzie podlegała wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Jej podstawą działania jest wewnętrzny statut oraz zgoda dyrektora placówki.
3. Uproszczona rachunkowość
Ustawa wyłącza spółdzielnie uczniowskie spod rygorystycznych przepisów ustawy o rachunkowości.
Znaczenie: Spółdzielnie nie muszą prowadzić pełnych ksiąg rachunkowych ani sporządzać rocznych sprawozdań finansowych w rozumieniu prawa o rachunkowości. Zobowiązane są jedynie do prowadzenia rachunkowości w formie uproszczonej, która pozwala na ewidencję członków, monitorowanie środków finansowych oraz ustalenie ogólnego wyniku działalności (nadwyżki lub straty).
4. Jasne zasady powoływania i nadzoru
Uregulowano proceduralne kroki niezbędne do założenia SU, co standaryzuje ten proces w skali całego kraju:
Inicjatywa: Założenie spółdzielni wymaga inicjatywy co najmniej 5 uczniów, którzy ukończyli 13. rok życia. W przypadku osób niepełnoletnich niezbędna jest pisemna zgoda rodziców.
Zarządzanie: Decyzję o utworzeniu spółdzielni zatwierdza dyrektor szkoły lub placówki po wcześniejszym ustaleniu warunków jej działania (np. udostępnienia lokalu).
Opiekun: Dyrektor ma ustawowy obowiązek wyznaczenia nauczyciela-opiekuna (który musi wyrazić na to pisemną zgodę). Opiekun nadzoruje bieżącą działalność, dokumentację oraz rozliczenia finansowe.
5. Finanse i podział nadwyżki
Wprowadzono restrykcyjne i jasne zasady dotyczące obrotu gotówkowego, chroniące młodzież przed ryzykiem finansowym:
Wpisowe: Członkowie spółdzielni wnoszą wpisowe w symbolicznej wysokości, która ustawowo nie może przekroczyć 10 zł.
Brak wynagrodzeń: Uczniowie zrzeszeni w spółdzielni pracują w niej na zasadach wolontariackich – nie mogą pobierać wynagrodzenia za swoją pracę.
Nadwyżka finansowa: Zyski wypracowane przez spółdzielnię (np. ze sklepiku czy usług poligraficznych) nie podlegają podziałowi pomiędzy członków. Całość nadwyżki musi zostać przeznaczona na cele statutowe spółdzielni (np. doposażenie szkoły, wycieczki, działania charytatywne).
Harmonogram wejścia w życie przepisów
Ustawa wprowadza jasne ramy czasowe, pozwalające placówkom edukacyjnym na przygotowanie się do nowych realiów:
Wejście w życie nowelizacji: Przepisy zaczną obowiązywać od 1 września 2026 roku (od nowego roku szkolnego 2026/2027).
Okres przejściowy: Spółdzielnie uczniowskie, które już teraz funkcjonują w szkołach, otrzymały roczny okres przejściowy. Mają one czas do 1 września 2027 roku na dostosowanie swoich obecnych statutów i formy działania do wymogów wprowadzonych w art. 85a–85g.
