11/05/2026
Co znajduje się pod ziemią między Wschową, Siedlnicą i Olbrachcicami? W związku z pytaniami dotyczącymi prac prowadzonych przy drodze do Siedlnicy Czas Art wystąpiło do Urzędu Miasta i Gminy Wschowa z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej stanowisk archeologicznych ujętych w Gminnej Ewidencji Zabytków dla obszaru gminy Wschowa - szczególnie dla miejscowości Siedlnica i Olbrachcice.
W odpowiedzi urząd potwierdził, że: istnieją karty stanowisk archeologicznych, posiada wykaz zabytków archeologicznych przekazany przez@Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków; stanowiska archeologiczne są uwzględniane w dokumentach planistycznych gminy, a lokalizacje stanowisk można odnaleźć w dokumentach planistycznych oraz Systemie Informacji Przestrzennej.
Jednocześnie poinformowano nas, że urząd miasta nie posiada informacji o przeprowadzonych na terenie miejscowości Olbrachcice i Siedlnica badaniach archeologicznych, nadzorach
archeologicznych oraz inwestycjach wymagających uzgodnień konserwatorskich, a także nie prowadzi wykazu sprawozdań lub opracowań w ww. zakresie.
Najciekawsze są jednak same dane archeologiczne. Według wykazu przekazanego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków:
SIEDLNICA:
• 72 stanowiska archeologiczne,
• ślady osadnictwa od pradziejów po średniowiecze,
• obozowiska mezolityczne,
• osady kultury łużyckiej,
• punkty osadnicze,
• ślady działalności człowieka z epoki brązu,
• relikty osad średniowiecznych.
OLBRACHCICE:
• 25 stanowisk archeologicznych,
• obozowiska mezolityczne,
• ślady pradziejowego osadnictwa,
• stanowiska kultury przeworskiej,
• punkty osadnicze,
• gródek stożkowaty,
• relikty działalności człowieka od neolitu po średniowiecze.
W dokumentach pojawiają się m.in.:
• mezolit,
• neolit,
• epoka brązu,
• kultura łużycka,
• kultura przeworska,
• okres wpływów rzymskich,
• średniowiecze,
• KCWR — kultura ceramiki wstęgowej rytej.
oznacza to, że okolice Wschowy, Siedlnicy i Olbrachcic były zamieszkiwane i wykorzystywane przez ludzi przez tysiące lat 🙂
Warto pamiętać:
• stanowiska archeologiczne często nie są widoczne na powierzchni,
• mogą znajdować się pod polami, drogami i terenami inwestycyjnymi,
• nawet zwykłe prace ziemne mogą naruszyć relikty dawnych osad lub cmentarzysk,
• część inwestycji wymaga uzgodnień konserwatorskich albo nadzoru archeologicznego,
• stanowiska archeologiczne są uwzględniane w planach miejscowych i decyzjach administracyjnych.
Ważne: „Gminny Program Opieki nad Zabytkami Gminy Wschowa na lata 2025–2028” wskazuje wprost, że samorząd powinien(!):
• prowadzić działania edukacyjne,
• popularyzować wiedzę o lokalnym dziedzictwie,
• wspierać mieszkańców w dostępie do wiedzy o zabytkach,
• upowszechniać informacje o zasobach kulturowych gminy,
• chronić dziedzictwo archeologiczne przy planowaniu inwestycji.
Program mówi również o konieczności:
• zapoznawania mieszkańców z historią i zabytkami gminy,
• wspierania inicjatyw społecznych,
• ochrony krajobrazu kulturowego,
• dokumentowania dziedzictwa archeologicznego.
A jak jest w praktyce? Wielu mieszkańców nadal nie wie:
• gdzie znajdują się stanowiska archeologiczne,
• jak sprawdzić dokumenty planistyczne,
• czym jest Gminna Ewidencja Zabytków,
• jak korzystać z informacji publicznej.
Dlatego publikujemy źródła, z których każdy mieszkaniec może korzystać samodzielnie:
Biuletyn Informacji Publicznej (BIP) https://bip.gminawschowa.pl/ w zakładce Gminna Ewidencja Zabytków – Akty prawne oraz w zakładce Akty Prawne – Akty prawne od 2021.
System Informacji Przestrzennej Urzędu Miasta i Gminy Wschowa pod adresem https://wschowa.e-mapa.net/.
Jeżeli nie wiesz jak napisać wniosek o informację publiczną zgłoś się do nas. W ramach projektu „Kultura Dialogu” wspieramy działania obywatelskie mieszkańców i wspólnie reagujemy na sprawy dotyczące lokalnego dziedzictwa i historii (e-mail:[email protected]).
Działanie realizowane w ramach projektu „Kultura dialogu” dofinansowanego ze środków Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030, Priorytet 2: Organizacje obywatelskie na rzecz dobra wspólnego.
Wschowa.news Czas Art Fraustadt-Wschowa zbiory R.Stöwesand Powiat Wschowa Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego Olbrachcice Razem Lubuski Urząd Wojewódzki
Ilustracja: Grafika poglądowa inspirowana archiwalną fotografią z początku XX wieku (AI)
