Fundacja Bente Kahan

21/03/2026

"Nieukończone życia" to projekt, który wciąż się rozwija. Niedawno opublikowaliśmy nowe postaci na stronie projektu (link w komentarzu). Jest wśród nich Paula Grünfeld.

Należała do środowiska artystek i artystów Akademii Sztuk Pięknych w Breslau (Breslauer Kunstakademie). Jej styl określany był jako bajkowy. Doceniona przez ówczesną krytykę – jako jedna z dwóch kobiet – doczekała się biogramu w tomie wydawanym przez Związek Artystów Śląska. Zginęła w Auschwitz, dokąd zabrana została z Breslau w marcu 1943 r. Niestety nie mamy jej portretu, na naszej wystawie jest jedynie jej symboliczny cień oraz jej twórczość.

20/03/2026

Tajbele to piękna dziewczyna, która została zmuszona do małżeństwa ze starszym mężczyzną. Kocha jednak innego i postanawia uciec z wesela. Pomaga jej w tym Judeł z wędrownej grupy klezmerów, dzięki której niedoszła panna młoda ma możliwość spełnienia marzenia o występowaniu jako śpiewaczka. Razem z trupą wyrusza do Warszawy, tam dostaje angaż w teatrze i spotyka swego ukochanego.

To jeden z wątków fabuły filmu „Jidl mitn Fidl” (Judel gra na skrzypcach) z 1936 roku, który uchodzi za jedno z najwybitniejszych osiągnięć kina jidysz i do dziś zachowuje swój urok, pozwalając zajrzeć w życie przedwojennego żydowskiego sztetla.

Swoją pierwszą i zarazem najbardziej rozpoznawalną rolę w tej komedii muzycznej w reżyserii Józefa Greena i Jana Nowiny Przybylskiego, zagrała Dora Fakiel, wcielając się w postać Tajbele. Urodziła się w 1914 roku w Warszawie i już jako bardzo młoda artystka zdobyła uznanie na scenie i ekranie. Po sukcesie „Jidl mitn Fidl” wystąpiła jeszcze w dramacie „On a heym” – ostatniej filmowej produkcji jidysz powstałej w Polsce przed wojną. Równolegle grała w awangardowym Jung Teater.

Jej rozwijającą się karierę artystyczną przerwał wybuch wojny. W 1940 roku znalazła się w getcie warszawskim. W dzielnicy zamkniętej związała się z Teatrem Eldorado, mieszczącym się przy ulicy Dzielnej, a także teatrem „Melody Palace” przy Rymarskiej 12. Oba teatry prezentowały przede wszystkim lekkie formy rozrywkowe w jidysz: komedie, rewie i ludowe operetki, zapewniając mieszkańcom getta chwile wytchnienia i odreagowania.

Fakiel występowała w kilku przedstawieniach, była ceniona za talent aktorski i śpiew, co podkreślały ówczesne recenzje.

Jej ostatnim występem była rola w sztuce „Der Dorfs-Jung” mającej premierę w czerwcu 1942 roku. Po rozpoczęciu 22 lipca przez Niemcy letnich deportacji z Getta Warszawskiego do Treblinki uniknęła ich początkowo, znajdując zatrudnienie w tzw. szopach (niemieckie zakłady produkcyjne , dające chwilową ochronę przed deportacją). Jednak po wybuchu powstania w getcie 19 kwietnia 1943 roku została schwytana i wywieziona do obozu pracy w Poniatowej.

Została zamordowana przez Niemców 4 listopada 1943 roku podczas akcjii Erntefest. Jej los jest świadectwem przerwanej obiecującej kariery i tragicznego końca wielu artystów żydowskich w czasie Zagłady.

Przeczytaj więcej na temat jej występów w getcie warszawskim i życia, w artykule na naszej stronie: https://1943.pl/artykul/dora-fakiel-1914-1943-2/

📸 Dora Fakiel podczas przedstawienia „Życie wzywa” Bilcerkowskiego, w getcie warszawskim w 1940 roku. Domena publiczna.

20/03/2026

Zainteresowanie naszą konferencją przerosło najśmielsze oczekiwania. W niecałe dwa dni zapisało się więcej osób niż planowaliśmy przyjąć!
☘️
W tej chwili czasowo wstrzymujemy zapisy. Odezwiemy się do wszystkich uczestników i przygotujemy listę rezerwową. Jeśli zwolnią się miejsca poinformujemy niezwłocznie.

*KONFERENCJA - Jak uczyć o Holokauście po 7 października? Antysemityzm dzisiaj 3-5.07.26*

Już po raz siódmy zapraszamy nauczycieli i edukatorów na konferencję naukowo-dydaktyczną. W tym roku nosi ona tytuł “Jak uczyć o Holokauście po 7 października? Antysemityzm dzisiaj”. W programie zaplanowaliśmy wykłady i dyskusje.

Termin: 3 – 5 lipca 2026 r.
Miejsce: Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Sala Konferencyjna, pl. Nankiera 17) oraz Katedra Judaistyki UWr (ul. Św. Jadwigi ¾) we Wrocławiu

Organizator: Fundacja Bente Kahan, współpraca: Katedra Judaistyki UWr

Wydarzenie jest dofinansowane przez Gminę Wrocław.
W komentarzu publikujemy link do wydarzenia - znajdziecie tam program konferencji oraz link do obowiązkowej rejestracji.

Zapraszamy!

18/03/2026

*KONFERENCJA - Jak uczyć o Holokauście po 7 października? Antysemityzm dzisiaj 3-5.07.26*

Już po raz siódmy zapraszamy nauczycieli i edukatorów na konferencję naukowo-dydaktyczną. W tym roku nosi ona tytuł “Jak uczyć o Holokauście po 7 października? Antysemityzm dzisiaj”. W programie zaplanowaliśmy wykłady i dyskusje.

Termin: 3 – 5 lipca 2026 r.
Miejsce: Zakład Narodowy im. Ossolińskich (Sala Konferencyjna, pl. Nankiera 17) oraz Katedra Judaistyki UWr (ul. Św. Jadwigi ¾) we Wrocławiu

Organizator: Fundacja Bente Kahan, współpraca: Katedra Judaistyki UWr

Wydarzenie jest dofinansowane przez Gminę Wrocław.
W komentarzu publikujemy link do wydarzenia - znajdziecie tam program konferencji oraz link do obowiązkowej rejestracji.

Zapraszamy!

16/03/2026

Już w sobotę Beata Mazurek podzieli się z uczestnikami konferencji nauczycieli i humanistów wiedzą i doświadczeniem naszej Fundacji i opowie o projektach, dzięki którym probujemy przywracać dziedzictwo i kulturę żydowską.

A już niebawem ruszą zapisy na naszą coroczną konferencję "Jak uczyć o Holokauście" - ogłosimy je tutaj, więc bądźcie czujni ☺️

05/03/2026

Przypominamy, że jutro upływa termin zgłoszeń na seminarium, którego jesteśmy lokalnym partnerem.

Miło nam poinformować, że jesteśmy jest lokalnym partnerem Żydowskiego Muzeum Galicja w projekcie EDU – Edukacja, Działanie, Upamiętnianie, w ramach którego w dniach 20-22 marca b.r. odbędzie się we Wrocławiu seminarium dla nauczycieli, edukatorów, aktywistów i samorządowców z Dolnego Śląska.

Celem szkolenia jest przekazywanie rzetelnej wiedzy o Holokauście, promowanie postaw opartych na wzajemnym zrozumieniu i tolerancji, współpraca w zakresie edukacji o historii Żydów i Holokauście i pielęgnacja pamięci o Zagładzie.

Niebawem ogłosimy program i nabór na naszą konferencję “Jak uczyć o Holokauście” (która tradycyjnie będzie ogólnopolska), ale już dziś zachęcamy osoby z Dolnego Śląska do udziału seminarium ŻMG - my też tam będziemy.
Zaprezentujemy pomysły na wykorzystanie naszych multimedialnych wystaw w edukacji o Holokauście.

(link do zapisów publikujemy w komentarzu do posta - zgłoszenia do 6 marca)
Żydowskie Muzeum Galicja

28/02/2026

🎉 20 lat Fundacji Bente Kahan 🎉

To już dwie dekady działalności Fundacji Bente Kahan – dwie dekady budowania mostów między kulturami i pokoleniami.

Od 20 lat Fundacja z pasją i zaangażowaniem przywraca i pielęgnuje dziedzictwo żydowskie oraz tworzy przestrzeń spotkań poprzez muzykę, sztukę i edukację.
Dzięki niezwykłej wizji i energii Bente Kahan powstała organizacja, która łączy historię z teraźniejszością i inspiruje do wspólnego patrzenia w przyszłość.

Dziękujemy wszystkim, którzy przez te lata byli częścią tej drogi – artystom, wolontariuszom, byłym pracownikom, partnerom i publiczności. To dzięki Wam możliwe było zrealizowanie tylu wyjątkowych projektów i wydarzeń.

Z okazji jubileuszu życzcie nam przede wszystkim miejsca, w którym moglibyśmy tworzyć nowe autorskie, kulturalne i edukacyjne projekty dla współczesnej publiczności, wypełniające pustkę po utraconym dziedzictwie.
My sami sobie życzymy kolejnych lat pełnych inspiracji, odwagi i pięknych inicjatyw! 💙



Na zdjęciach wybrane projekty FBK.

17/02/2026

Miło nam poinformować, że jesteśmy jest lokalnym partnerem Żydowskiego Muzeum Galicja w projekcie EDU – Edukacja, Działanie, Upamiętnianie, w ramach którego w dniach 20-22 marca b.r. odbędzie się we Wrocławiu seminarium dla nauczycieli, edukatorów, aktywistów i samorządowców z Dolnego Śląska.

Celem szkolenia jest przekazywanie rzetelnej wiedzy o Holokauście, promowanie postaw opartych na wzajemnym zrozumieniu i tolerancji, współpraca w zakresie edukacji o historii Żydów i Holokauście i pielęgnacja pamięci o Zagładzie.

Niebawem ogłosimy program i nabór na naszą konferencję “Jak uczyć o Holokauście” (która tradycyjnie będzie ogólnopolska), ale już dziś zachęcamy osoby z Dolnego Śląska do udziału seminarium ŻMG - my też tam będziemy.
Zaprezentujemy pomysły na wykorzystanie naszych multimedialnych wystaw w edukacji o Holokauście.

(link do zapisów publikujemy w komentarzu do posta - zgłoszenia do 6 marca)
Żydowskie Muzeum Galicja

03/02/2026

Styczeń w Lipsku zakończył się pięknym koncertem, w którym wzięła też udział Bente Kahan. Oto kilka zdjęć z tego wyjątkowego wydarzenia.

28/01/2026

Wczorajszy koncert w Sächsischer Landtag w Dreźnie dostarczył wielu wzruszeń. Bente Kahan z towarzyszeniem Adama Skrzypka wykonała m. in. utwory pisane w getcie krakowskim czy Theresienstadt.

27/01/2026

Dziś 81. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau.

Jesteśmy w Dreźnie, w Parlamencie Saksonii i tu dziś upamiętniamy ofiary Holokaustu.

Wspominamy żydowskich artystów Europy, którzy zostali zgładzeni za swoje pochodzenie - to o nich jest wystawa Nieukończone życia.

Wystawie towarzyszy koncert „Modlitwa za siebie” w wykonaniu Bente Kahan i Adama Skrzypka, w którym zabrzmią m.in. utwory pisane w gettach.

Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu został ustanowiony, aby świat nigdy nie zapomniał o tragedii Zagłady.
Pamiętamy.

Sächsischer Landtag

25/11/2025

Wystawę na Oławskiej można oglądać do 5 grudnia :)