19/09/2026
🧍 Dlaczego neurolog każe stanąć ze złączonymi stopami i zamknąć oczy? Co pokazuje próba Romberga?
Stoisz spokojnie. Stopy razem.
Neurolog prosi:
👀 „Proszę zamknąć oczy.”
I nagle coś się zmienia.
Ciało zaczyna się wyraźniej kołysać, pojawia się uczucie utraty równowagi, czasem trzeba zrobić krok albo neurolog musi pacjenta podtrzymać.
To próba Romberga – prosty test, który pokazuje coś bardzo ciekawego:
👉 jak mózg radzi sobie z utrzymaniem równowagi, kiedy odbierzemy mu pomoc wzroku.
🧠 Żeby stać prosto, mózg potrzebuje kilku źródeł informacji
Utrzymanie równowagi wydaje się banalne, ale neurologicznie jest bardzo złożonym zadaniem.
Mózg cały czas korzysta z informacji pochodzących z co najmniej trzech układów:
👀 wzroku – widzimy, gdzie znajdujemy się względem otoczenia,
👂 układu przedsionkowego w uchu wewnętrznym – informuje o położeniu i ruchach głowy,
🦶 czucia głębokiego, czyli propriocepcji – mówi mózgowi, gdzie znajdują się nasze kończyny i stawy, nawet jeśli na nie nie patrzymy.
Mózg integruje te sygnały i na bieżąco koryguje pozycję ciała.
I właśnie dlatego zamknięcie oczu jest tak interesujące diagnostycznie.
👀 Oczy mogą „ratować” równowagę
Wyobraźmy sobie, że informacje docierające z nóg do mózgu są zaburzone.
Kiedy oczy są otwarte, wzrok może częściowo kompensować brakujące informacje.
Patrzymy na ścianę, podłogę czy przedmiot przed sobą i mózg wykorzystuje te punkty odniesienia do stabilizacji ciała.
Pacjent może więc stać całkiem dobrze.
A potem neurolog mówi:
„Proszę zamknąć oczy.”
I właśnie odebrał mózgowi jeden z mechanizmów kompensacyjnych.
Jeżeli po zamknięciu oczu stabilność wyraźnie się pogarsza, próba Romberga jest określana jako dodatnia.
🤯 Czyli problem może nie dotyczyć samej „równowagi”?
Właśnie.
To częste nieporozumienie.
Próba Romberga nie jest po prostu testem:
❌ „Czy pacjent potrafi utrzymać równowagę?”
Jej sens polega na porównaniu:
👀 co dzieje się przy oczach otwartych
z
🙈 tym, co dzieje się po ich zamknięciu.
Jeśli pacjent radzi sobie przy otwartych oczach, ale po ich zamknięciu wyraźnie traci stabilność, neurolog może podejrzewać zaburzenie czucia proprioceptywnego albo określone zaburzenia układu przedsionkowego.
🧩 Co ma z tym wspólnego SM?
Informacje o położeniu naszych kończyn biegną do mózgu m.in. drogami znajdującymi się w tylnych sznurach rdzenia kręgowego.
Włókna te przewodzą m.in.:
🦶 czucie ułożenia kończyn,
📳 czucie wibracji,
🤏 precyzyjne informacje czuciowe.
W stwardnieniu rozsianym ognisko demielinizacyjne może pojawić się również w tych drogach.
Jeśli przewodzenie informacji proprioceptywnych zostanie zaburzone, człowiek może w mniejszym stopniu „czuć”, gdzie dokładnie znajduje się jego ciało.
Wtedy wzrok zaczyna pomagać w kompensacji.
Dopóki oczy są otwarte – może być całkiem dobrze.
Po ich zamknięciu problem staje się znacznie bardziej widoczny.
🦶 Możesz wiedzieć, gdzie jest Twoja stopa, nie patrząc na nią
Zróbmy prosty eksperyment.
Zamknij oczy.
Nie patrząc na nogę, nadal wiesz mniej więcej:
➡️ czy kolano jest zgięte,
➡️ czy stopa leży płasko,
➡️ gdzie znajdują się palce.
To właśnie propriocepcja.
Nie musimy bez przerwy obserwować własnego ciała, ponieważ receptory w mięśniach, ścięgnach i stawach dostarczają mózgowi informacji o jego położeniu.
Jeżeli ta informacja zostaje zakłócona, wzrok może zacząć pełnić rolę swoistego systemu zastępczego.
⚠️ Ważne: dodatni Romberg NIE oznacza SM
Tak jak w poprzednich postach z naszego cyklu:
jeden objaw neurologiczny nie jest diagnozą.
Dodatnia próba Romberga może występować przy różnych zaburzeniach czucia głębokiego i układu przedsionkowego – np. w niektórych neuropatiach obwodowych, niedoborze witaminy B12 czy chorobach rdzenia kręgowego.
Neurolog interpretuje ją razem z całym badaniem.
🧠 A co z móżdżkiem?
Tu pojawia się bardzo ważne rozróżnienie.
Jeżeli pacjent ma znaczną ataksję móżdżkową, może mieć problem ze stabilnym staniem już przy otwartych oczach.
Zamknięcie oczu nie jest wtedy tym elementem, który dopiero ujawnia zaburzenie.
Dlatego klasycznie dodatni Romberg wskazuje przede wszystkim na problem z informacją potrzebną do kontroli postawy, a nie jest po prostu „testem na móżdżek”.
💡 I właśnie dlatego neurolog każe zamknąć oczy
Nie po to, żeby utrudnić pacjentowi zadanie.
Robi coś znacznie sprytniejszego:
wyłącza jeden z systemów, z których mózg korzysta do utrzymywania równowagi.
Jeżeli wzrok wcześniej kompensował zaburzenie innego układu, po zamknięciu oczu ta kompensacja znika.
🧠 Neurolog nie widzi impulsów biegnących przez rdzeń.
Ale może sprawdzić, co stanie się z całym ciałem, kiedy odbierze mózgowi jedną ze wskazówek.
I właśnie dlatego kilkanaście sekund stania ze złączonymi stopami może powiedzieć tak dużo o działaniu układu nerwowego.
📚 Źródła naukowe
🔹 Forbes J, Cronovich H. Romberg Test. StatPearls / NCBI Bookshelf – mechanizm, wykonanie i interpretacja próby Romberga.
🔹 Khasnis A, Gokula RM. Romberg's test. Journal of Postgraduate Medicine, 2003 – znaczenie propriocepcji, wzroku i układu przedsionkowego w próbie Romberga.
🔹 Reich DS, Lucchinetti CF, Calabresi PA. Multiple Sclerosis. New England Journal of Medicine, 2018 – patofizjologia i lokalizacja zmian demielinizacyjnych w SM.
🔹 Proske U, Gandevia SC. The proprioceptive senses: their roles in signaling body shape, body position and movement, and muscle force. Physiological Reviews, 2012 – mechanizmy propriocepcji i kontroli położenia ciała.
