Fundacja Urban Memory - The Urban Memory Foundation

10/10/2025

🔹 Jakie strategie polityki publicznej oraz praktyki aktorów społeczeństwa obywatelskiego wspomagają ochronę cmentarzy żydowskich oraz pracę z pamięcią w Europie? Czy kraje Unii Europejskiej i współczesne społeczności żydowskie mierzą się z podobnymi wyzwaniami i czy jest możliwe wdrażanie sprawdzonych dobrych praktyk w różnych kontekstach kulturowych? O tych, i wielu innych, sprawach rozmawialiśmy w Barcelonie na przykładzie doświadczeń z Polski i Hiszpanii, a w szczególności Katalonii.

🔹 A wszystko to w ramach międzynarodowego wydarzenia „Commemorating Jewish Cemeteries: Strategies, Good Practices, Future Directions”, które zorganizowaliśmy w dniach 5–6 października, 2025 r. w Barcelonie wraz z FestivALT, Fundacja Zapomniane, Institutio de Estudios Judíos de Barcelona oraz Laba Barcelona we współpracy i przy wsparciu Konsulatu Generalnego RP w Barcelonie oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

🔹 Spotkanie stanowiło kontynuację pracy Engaged Memory Consortium (EMC), międzynarodowej sieci organizacji zaangażowanych w ochronę, dokumentację i interpretację żydowskich miejsc pamięci w Europie. Było ono również okazją do wymiany doświadczeń i dobrych praktyk dotyczących opieki nad cmentarzami żydowskimi w obu krajach pomiędzy przedstawicielami samorządów, instytucji kultury, służb konserwatorskich, organizacji pozarządowych i społeczności żydowskich.

🔹 W spotkaniu udział wzięli przedstawiciele i przedstawicielki Fundacji Dokumentacji Cmentarzy Żydowskich, Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy Żydowskich w Polsce, samorządów z Tarnowa, Przemyśla, Białegostoku i Krakowa oraz Konsulatu RP i MSZ, a także Rady Miasta Barcelony, Parku Montjuïc, Rady Dzielnicy Ciutat Vella oraz Zarządu Cmentarzy w Barcelonie. Serdecznie dziękujemy wszystkim za udział i zaangażowanie, a gospodarzom za ugoszczenie nas w progach domu Casa Adret, centrum kultury żydowskiej i unikalnego obiektu dziedzictwa żydowskiego w Barcelonie z okresu średniowiecza.

🔹 Jednocześnie, dzięki współpracy partnerów projektu ReActMem nieoznaczony średniowieczny cmentarz żydowski na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie został udostępniony publiczności w ramach Dni Montjuïc, a jego przestrzeń wzbogacono o artystyczną instalację inspirowaną lokalnym dziedzictwem. Wydarzenie zbiegło się w czasie z nowymi odkryciami archeologicznymi na wzgórzu, gdzie podczas przebudowy drogi odkryto kolejne groby z cmentarza żydowskiego.

Więcej informacji i szczegółowy program: https://reactmem.difficultheritage.eu/en/blog/event/commemorating-jewish-cemeteries/

Wydarzenie było częścią projektu “Rescue Memory – Activism, Art and Public Memory (ReActMem)” finansowanego przez Unię Europejską (program CERV).

Fot. Emanuel Kertesz Maor

26/09/2025

🔹 Za nami kolejne spotkanie wokół wrażliwego dziedzictwa, które cieszyło się Waszym ciepłym odbiorem i sporym zainteresowaniem.

Wydarzenie Wrocław nieoczywisty - od kolonialnych zbiorów muzealnych po zapomniane cmentarze, które zorganizowaliśmy wspólnie z Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego w ramach projektu ReActMem finansowanego przez Unię Europejską (program CERV) było też włączone do programu Dolnośląski Festiwal Nauki.

Jego uczestnicy wzięli udział w oprowadzaniu kuratorskim dr Urszuli Bończuk-Dawidziuk po wystawie „Uwikłane. Dawne Pozaueropejskie Zbiory Etnograficzne Uniwersytetu Wrocławskiego” oraz wysłuchali panelu dyskusyjnego. Moderatorka mgr Oliwia Mimi Bosomtwe rozmawiała z prof. dr hab. Renatą Tańczuk (Instytut Kulturoznawstwa UWr), mgr Agatą Stasińską (Muzeum Narodowe we Wrocławiu, współkuratorką wystawy “Uwikłane”), dr Alanem Weissem (Spod ziemi patrzy Breslau) oraz dr Joanną Ślagą (Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego).

Wystawę “Uwikłane” można zobaczyć do 2 listopada, 2025 r.

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji, a już wkrótce napiszemy więcej jakie ciekawe wątki zostały poruszone podczas rozmowy oraz udostępnimy nagranie ze spotkania.

Dziękujemy wszystkim za udział, a publiczności za cenne komentarze i pytania.🤍

Fot. Michał Mroczkowski

25/09/2025

🔹Dziś wracamy z krótką fotorelacją z weekendowego wydarzenia, które mieliśmy przyjemność współorganizować w ramach projektu "SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II" finansowanego ze środków Unii Europejskiej (program CERV).

Podczas sobotnich spacerów po Wrocławiu i Będzinie poznaliśmy relacje naocznych świadków historii. Frekwencja bardzo dopisała, za co Wam dziękujemy🤍 , a odczytywane relacje - czasem głosem członków rodzin świadków - głęboko nas poruszyły.

Skupiliśmy się na historiach polskich i włoskich robotnic przymusowych w ówczesnym bombardowanym Breslau oraz na relacjach żydowskich i polskich matek i dzieci z Będzina, które walczyły o przetrwanie podczas II wojny światowej. W Będzinie poszczególne osoby upamiętniliśmy zostawiając kamyki z ich imionami w przestrzeni miasta.

Dziękujemy za współpracę Fundacja Spark - Spark Foundation, Fundacja Brama Cukermana - Karolinie i Piotrowi Jakoweńko, Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu i Jackowi Cieleckiemu prowadzącemu profil Echa z Festung Breslau.

Fot. Fundacja Spark - Spark Foundation

21/09/2025

🔸 Polecamy Waszej uwadze sesję naukową pt. “Sites of Science, Scenes of Violence: Anatomy and the N**i Past in Public Memory” organizowaną jutro w godz. 9.00-15.00 przez Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu w Instytucie Anatomii (Chałubińskiego 6a).

W programie wiele ważnych i ciekawych punktów, w tym prezentacja projektu, który szczególnie nas interesuje: The Lancet Commission on Medicine, N**ism and the Holocaust: Historical Evidence, Implications for Today, Teaching for Tomorrow.

🔸 Fundacja Urban Memory została zaproszona jako głos organizacji pozarządowej w dyskusji o „Anatomii w dobie narodowego socjalizmu: interdyscyplinarne refleksje na temat trudnego dziedzictwa”. Jesteśmy zaszczyceni tym zaproszeniem i dostrzeżeniem naszych działań w inicjowaniu i współ-organizowaniu debat publicznych wokół trudnego dziedzictwa we Wrocławiu, w szczególności w odniesieniu do szczątków ludzkich. Dziękujemy dr Kamili Uzarczyk za włączenie nas do debaty.

Wydarzenie jest otwarte dla publiczności.
Język wydarzenia: angielski.

Serdecznie zapraszamy w imieniu organizatora.

17/09/2025

🔸 On September 20 (Saturday), we are pleased to invite you to the event organized as part of the project "SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II".

🔸 During city walks in Wrocław and Będzin, we will explore the stories of female forced laborers in Germany, as well as mothers and children who lived in Poland during World War II.

The first part of the event will begin at 10 a.m. in Wrocław, where we will focus on the history of Festung Breslau, the foreigners’ camp (the so-called Ausländerlager) and women’s testimonies. The second part will take place at 4 p.m. in Będzin, where, while walking through the streets of the city, we will recall the lives of Jewish and Polish families during German occupation and the functioning of the ghetto. Finally, at 6 p.m. at the “Domu Bojowników w Getcie”, there will be a short presentation dedicated to the role of modern technologies in archiving and disseminating these valuable stories.

Participation in the event is free of charge, but prior registration is required.

More details can be found here:

➡️ Wrocław: https://www.facebook.com/events/766708229668688

registration link - https://forms.gle/BiuiRtGgTLNE9TRYA

➡️ Będzin:
https://www.facebook.com/events/749040654571273

registration link - https://forms.gle/oF8xadfgtNRLcU4W9

See you there!

The event is organized by the Spark Civic Accelerator Foundation (Fundacja Spark - Spark Foundation) in cooperation with the Cukerman’s Gate Foundation (Fundacja Brama Cukermana), the Urban Memory Foundation and the Institute of National Remembrance - Wrocław Branch (Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu), within the framework of the project "SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II", funded by the European Union under the CERV (Citizens, Equality, Rights and Values) program, and implemented by the Spark Foundation together with partner organizations: YouNet, European Association World-Our Home, and Transylvania University of Brasov.



PL

🔸 Już 20 września (sobota) mamy przyjemność zaprosić Was na wydarzenie realizowane w ramach projektu "SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II".

🔸 Podczas spacerów po Wrocławiu i Będzinie poznamy relacje robotnic przymusowych w Niemczech oraz przyjrzymy się historiom matek i dzieci, które przebywały na terenie Polski, podczas II wojny światowej.

Pierwsza część wydarzenia rozpocznie się o godz. 10:00 we Wrocławiu, gdzie skupimy się na historii Festung Breslau, obozu dla cudzoziemców tzw. Aslänuderlager oraz relacjach kobiet. Druga część odbędzie się o godz. 16:00 w Będzinie, gdzie przemierzając ulice miasta przytoczymy losy żydowskich i polskich rodzin z okresu niemieckiej okupacji i funkcjonowania getta. Na zakończenie, o godz. 18:00 w Domu Bojowników w Getcie, odbędzie się krótka prezentacja poświęcona roli nowoczesnych technologii w archiwizacji i upowszechnianiu tych cennych historii.

Udział w wydarzeniu jest bezpłatny, ale prosimy wcześniejszą o rejestrację.

Szczegóły znajdziecie tutaj:

➡️ Wrocław: https://www.facebook.com/events/766708229668688

link do rejestracji - https://forms.gle/BiuiRtGgTLNE9TRYA

➡️ Będzin: https://www.facebook.com/events/749040654571273

link do rejestracji - https://forms.gle/oF8xadfgtNRLcU4W9

Do zobaczenia!
…
Wydarzenie jest organizowane przez Fundacja Spark - Spark Foundation we współpracy z Fundacja Brama Cukermana, Fundacją Urban Memory oraz Oddziałem Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu, w ramach projektu "SURVIVE: Stories of Women and Children's Resilience in World War II", finansowanego przez UE w ramach programu CERV (Citizens, Equality, Rights and Values), realizowanym przez Fundację Spark wraz z organizacjami partnerskimi: YouNet, European Association World-Our Home i Transylvania University of Brasov.

22/08/2025

🔹 Dwudziestolecie międzywojenne w Polsce to czas rosnącej popularności tzw. paragrafu aryjskiego, zamykającego Żydom drzwi do aktywności w różnych grupach zawodowych.
Te praktyki nie ominęły również żydowskich architektów (i osób uznanych za mających żydowskie pochodzenie) skupionych wokół SARP-u, Stowarzyszenia Architektów Polskich. A wielu cenionych projektantów musiało mierzyć się z nieuzasadnionymi zarzutami, krytyką, oskarżeniami i antysemityzmem.

Wiele z tych historii było do tej pory przemilczanych.

🔹 Dziś możemy je poznać dzięki badaniom zaprezentowanym w nowej książce Agnieszki Tomaszewicz i Joanny Majczyk „Architekci i paragraf aryjski. Przypadek SARP-u (1934–1939)”, wydanej przez Wydawnictwo EMG

🔹 Byliśmy na premierze książki i spotkaniu z autorkami, podczas Festiwal Góry Literatury organizowany przez Fundację Olgi Tokarczuk - to była bardzo dobra rozmowa. Polecamy Wam tę książkę oraz przyszłe spotkania z autorkami wokół publikacji. Wiemy, że kolejne wydarzenie ma się odbyć we Wrocławiu w październiku.

21/07/2025

🔹 Projekt MultiMemo zakończony!

Za nami 47 wydarzeń zorganizowanych na przestrzeni ponad dwóch lat (2023-2025) w kilku krajach UE oraz online, w których wzięło udział ponad 5600 uczestników i uczestniczek z 27 krajów.

Zapraszamy Was do lektury przewodnika, który powstał w toku tego projektu i jest zwieńczeniem pracy partnerów z Polski, Belgii i Niemiec: https://multimemo.difficultheritage.eu/guide/

Znajdziecie w nim 12 studium przypadków z doświadczeń projektowych,, przedstawiających praktyki pracy z trudnym dziedzictwem w sposób inkluzywny i wrażliwy na różne perspektywy. Mamy nadzieję, że zawarta w nich wiedza przyniesie odpowiedzi na niektóre z Waszych pytań, o to jak dbać o dobra kultury i miejsca pamięci, i budować porozumienie pomiędzy różnymi społecznościami i historiami.


Dziękujemy wszystkim osobom i organizacjom zaangażowanym w realizację projektu MultiMemo: Fundacja Zapomniane, Stowarzyszenie FestivALT, Foundation for the Documentation of Jewish Cemeteries, Jewish Community Center Warsaw (JCC Warszawa), CEJI - A Jewish Contribution to an Inclusive Europe, Universität Würzburg, Hochschule für Jüdische Studien Heidelberg.

🤍 Dziękujemy też Wam – odbiorcom/czyniom, widzom/dzkom, słuchaczom/czkom, czytelnikom/czkom i uczestnikom/czkom wydarzeń, bo to dzięki Waszej obecności te działania miały naprawdę sens.

Projekt “MultiMemo - Remembering for Social Justice” był finansowany ze środków Unii Europejskiej (program CERV).

ENG

🔹 The MultiMemo project has come to an end!

Over the past two years (2023–2025), we’ve organized 47 events across several EU countries and online, reaching more than 5,600 participants from 27 countries.
We invite you to explore the Playbook – a guide created as the culmination of the project, reflecting the collaborative work of partners from Poland, Belgium, and Germany:

https://multimemo.difficultheritage.eu/guide/

Inside, you'll find 12 case studies drawn from our project experiences, showcasing practices for working with difficult heritage in ways that are inclusive and sensitive to diverse perspectives. We hope this knowledge will help answer some of your questions about how to care for cultural assets and sites of memory, and how to foster understanding between different communities and histories.

Our heartfelt thanks go to all individuals and organizations involved in the implementation of the MultiMemo project: Fundacja Zapomniane, Stowarzyszenie FestivALT, Foundation for the Documentation of Jewish Cemeteries, Jewish Community Center Warsaw (JCC Warszawa), CEJI - A Jewish Contribution to an Inclusive Europe, Universität Würzburg, Hochschule für Jüdische Studien Heidelberg.

🤍 We also want to thank you – our audiences, viewers, listeners, readers, and participants – because it is your presence that gave true meaning to these actions.

The “MultiMemo – Remembering for Social Justice” project was funded by the European Union (the CERV programme).

Gwałtowne zaognienie się konfliktu izraelsko-palestyńskiego po wydarzeniach z 7 października 2023 r. miało swoje symboliczne skutki również w Europie: doprowadziło do wzrostu napięć społecznych, a także spadku zainteresowania kulturą i sztuką żydowską, a wręcz niechęci do niej.