16/03/2026
Jerzy Chumiński
(1934 – 2001)
Nauczyciel matematyki, społecznik, człowiek o wszechstronnych zainteresowaniach, twórca i redaktor naczelny „Zeszytów Wojnickich”, założyciel i prezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Wojnickiej, inicjator wielu działań mających na celu ratowanie zabytków, szerzenie wiedzy historyczne i rozwój kulturalny środowiska.
Więcej….
Jerzy Chumiński urodził się w Bochni 27 lutego 1934 r. w rodzinie Stefana i Stanisławy z Wełnów. W latach 1940 – 46 uczęszczał do Publicznej Szkoły Powszechnej im. św. Jana Kantego w Wojniczu. Siódmą i ósmą klasę ukończył w latach 1948 – 51 w Państwowym Gimnazjum im. K. Kazimierza Wielkiego w Bochni, gdzie 18 czerwca 1951 r. otrzymał świadectwo dojrzałości. Studia odbył na Wydziale Matematyczno- Fizyczno – Chemicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.
W dniu 8 października 1955 r., w wieku 21 lat, otrzymał dyplom ukończenia studiów i uzyskał stopień magistra matematyki. Pracę pedagogiczną rozpoczął w 1956 r. w Szkole Podstawowej i XI Liceum Ogólnokształcącym (po reorganizacji VIII LO) w Krakowie.
W 1962 r. ożenił się z Józefą z Porębskich, nauczycielką matematyki. Miał dwóch synów. We wrześniu 1962 r. podjął pracę w I Liceum LO im. K. Brodzińskiego w Tarnowie gdzie pracował jako nauczyciel matematyki i fizyki. Pełnił też funkcję zastępcy dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących utworzonego na bazie tego liceum.
W latach 1975 – 77 ukończył w Kaliszu studium podyplomowe Organizacji i Zarządzania Oświatą dla dyrektorów szkół ogólnokształcących. W latach 1977 – 82 organizował Centrum Kształcenia Ustawicznego w Tarnowie – Mościcach i pełnił w nim funkcję dyrektora. Po wprowadzeniu stanu wojennego został odsunięty od pracy na stanowisku dyrektora i od lutego 1982 r. aż do przejścia na wcześniejszą emeryturę (1 marca 1986 r.) pracował w CKU jako nauczyciel matematyki.
Był pedagogiem z powołania i całe swoje zawodowe życie poświęcił kształceniu kolejnych roczników uczniów wymienionych szkół. Był także znakomitym dyrektorem, umiejącym budować i kierować zespołem ludzi oraz administrować szkołą w sposób powodujący jej stały rozwój.
Miał też w życiu inne pasje, które go pochłaniały w różnych okresach życia. Był fotografem - amatorem pasjonującym się fotografowaniem przyrody ożywionej i martwej. Zajmował się naukowo matematyką, o której twierdził, że ma w sobie tyle poezji co żadna inna nauka ścisła. Z upodobaniem wymyślał zagadki logiczne, publikowane później w pismach o takiej tematyce, jak np. „Sam na Sam”. Był zapalonym kolekcjonerem starych zegarów, których udało mu się zgromadzić pokaźną kolekcję. Fascynował go czas, sposoby jego mierzenia i to, w jaki sposób postrzegają go ludzie w różnych kulturach. Stąd tylko krok do następnej pasji, którą było zwiedzanie starych cmentarzy i spisywanie epitafiów. Epitafia nagrobne odnalezione i zapisane przez Jerzego Chumińskiego na cmentarzach w okolicach Wojnicza wymienione są w pracach wybitnego znawcy tej tematyki, prof. Jacka Kolbuszewskiego, z którym współpracował. Już w latach 90. ubiegłego wieku utrzymywał ożywione kontakty z austriacką organizacją Schwarzes Kreutz zajmującą się opieką nad cmentarzami wojskowymi z okresu I wojny światowej, a których jest tak dużo na naszym terenie.
Pod koniec lat 80. rozpoczął współpracę z ks. Janem Królikiewiczem, znanym
w Wojniczu społecznikiem oraz grupą osób skupionych wokół Izby Regionalnej. Współpraca ta zaowocowała następną pasją jaką było badanie przeszłości Ziemi Wojnickiej i ratowanie zabytków. Po śmierci ks. Królikiewicza grupa społeczników z Jerzym Chumińskim na czele przejęła prowadzenie Izby Regionalnej. Organem Izby Regionalnej stały się założone
w 1992 r. przez J. Chumińskiego „Zeszyty Wojnickie”, pismo historyczne, którego był także redaktorem. ZW pozwalały utrwalać i upubliczniać zdobytą wiedzę o przeszłości Wojnicza.
Z założenia nie traktujące o problemach teraźniejszych, wspaniale jednak kształtujące teraźniejszość Wojnicza poprzez szlachetną aktywność ludzi, którzy je tworzyli.
W 1993 roku doprowadził do powstania Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Wojnickiej i był przez wiele lat jego przewodniczącym. Towarzystwo skupia ludzi, dla których ważnym jest wszystko co Wojnicza i okolic dotyczy, i gotowych wiele dla swej Małej Ojczyzny poświęcić.
Do największych osiągnięć Jerzego Chumińskiego i kierowanego przez niego TPZW należy zaliczyć:
- zbudowanie w 1991 r.(jeszcze przed powstaniem TPZW) Pomnika Lotników Alianckich
w Dębinie Zakrzowskiej w miejscu upadku samolotu alianckiego w 1944 r.( inicjatywa budowy wyszła od Stefana Mizery),
- zgromadzenie i opracowanie materiałów na temat tej katastrofy,
- nawiązanie kontaktów z rodzinami ofiar oraz lotnikami latającymi nad Polskę w czasie wojny, którzy później wielokrotnie odwiedzali Wojnicz,|
- zorganizowanie imponującej uroczystości odsłonięcia pomnika z udziałem przedstawicieli ambasad i wojska,
- upamiętnienie członków rodziny Mirochnów poprzez pamiątkową tablicę na ścianie rodzinnego domu i zorganizowanie uroczystości jej odsłonięcia,
- prowadzenie i rozbudowa Izby Regionalnej ( z jednej sali rozrosła się do 4 sal ekspozycji stałych i jednej dużej sali do wystaw okresowych), gromadzenie i eksponowanie zabytków kultury materialnej naszego regionu,
- wydawanie czasopisma historycznego „Zeszyty Wojnickie” wysyłanego do głównych bibliotek w Polsce i cieszącego się powszechnym uznaniem,
- nawiązanie współpracy ze środowiskami naukowymi Krakowa i Lublina, co zaowocowało wieloma badaniami, wydawnictwami oraz licznymi spotkaniami, i było doskonałą promocją Wojnicza,
- wydawanie, we współpracy z prof. Józefem Szymańskim serii Biblioteczka Historyczna - wydano w ten sposób wiele materiałów źródłowych do dziejów Wojnicza, a fakt iż są one
w największych bibliotekach historycznych czyni z Wojnicza miejscowość o znakomicie opracowanej historii,
- współpraca z tarnowskimi archeologami i rozwój badań archeologicznych na terenie naszej gminy, obrona zabytków ziemnych (wały grodziska) świadczących namacalnie o tysiącletniej historii Wojnicza,
- ożywiona działalność wydawnicza ( kilkadziesiąt pozycji książkowych),
- ratowanie przepięknych figur przydrożnych, które dzięki pracom konserwacyjnym cieszyć będą swoim pięknem następne pokolenia mieszkańców wojnickiej ziemi,
- ratowanie zabytków cmentarnych i innych obiektów zabytkowych, organizowanie kwest,
- prowadzenie badań nad przeszłością Wojnicza i okolic oraz publikacja ich wyników,
- organizowanie koncertów ( koncerty fortepianowe, koncerty muzyki dawnej), plenerów, wystaw, wykładów, popularyzowanie przeszłości Wojnicza.
To tylko najważniejsze z osiągnięć w społecznej działalności Jerzego Chumińskiego
i kierowanego przez niego TPZW na przestrzeni 10 lat – do jego śmierci w 2001 r. Rzeczą nie do przecenienia, jakiej dokonał Jerzy Chumiński było obudzenie świadomości
i aktywności społecznej, która pozwala na kontynuowanie prac Towarzystwa i innych organizacji teraz i w przyszłości.
Za pracę pedagogiczną i społeczną Jerzy Chumiński otrzymał nagrody i wyróżnienia:
- w czerwcu 1974 r. nagrodę III stopnia za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktycznej
i wychowawczej od Ministra Oświaty i Wychowania,
- 30 czerwca 1976 r. Złoty Krzyż Zasługi za 20 – letnią pracę pedagogiczną,
- 27 czerwca 1979 r. medal „Za zasługi dla Centrum” od Rady Pedagogicznej CKU
w Tarnowie,
- 1 czerwca 1981 r. nagrodę Kuratora Oświaty i Wychowania w Tarnowie,
- w 1997 r. nagrodę zasłużonego dla kultury województwa tarnowskiego,
- 15 lipca 1998 r. odznakę Zasłużonego działacza Kultury od Ministra Kultury i Sztuki RP,
- 17 maja 1999 r. dyplom uznania za zasługi dla ochrony dziedzictwa kulturalnego regionu
i całokształt pracy w upowszechnianiu kultury od Starosty Powiatu Tarnowskiego,
- w maju 1999 r. dyplom za aktywny udział w przygotowaniu uroczystości jubileuszowych XX-lecia działalności Koła Pszczelarzy w Wojniczu.
Był Jerzy Chumiński człowiekiem wielkiego kalibru. Wojniczaninem dumnym z miejsca,w którym przyszło mu żyć i któremu poświęcił wiele lat swojego życia.
Zmarł nagle dnia 19 marca 2001 r. pozostawiając wiele niezrealizowanych marzeń
i planów.
W 2016 roku, z inicjatywy TPZW, fragmentowi drogi wojewódzkiej numer 975 (wschodniej obwodnicy Wojnicza) zostało nadane imię Jerzego Chumińskiego.
Teresa Duman
Prezes TPZW
