Polskie Towarzystwo Ziemiańskie

13/05/2026

Szanowni Państwo, Szanowni Przyjaciele,

Poloneza czas! Kolejna edycja Balu Letniego w dworze w Chylicach już niebawem - sobota, 13 czerwca 2025 o 20:00. Załączamy zaproszenie! Proszę przekazywać innym osobom z fantazją i humorem 😊
Bal wielopokoleniowy, a DJ Jacek z melodiami dla wszystkich gustów. Stroje wieczorem. Świetne wino zapewniamy, a mocniejsze trunki można przynieść samemu. Kupując bilet do 20 maja, płacimy mniej. Dobrych decyzji nie ma co odkładać w czasie 😊.
Tradycyjnie korzystamy z konta i koordynacji PTZ.


Zapraszamy
Do zobaczenia!
Komitet Organizacyjny

09/05/2026

W Muzeum Pozytywizmu (Oddział Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie) w Gołotczyźnie, w piątek 8 maja odbyła się konferencja popularno-naukowa w przeddzień setnej rocznicy śmierci Aleksandry z Sędzimirów Bąkowskiej (1851-1926).
Była to ziemianka, działaczka społeczna, tłumaczka, związana z tworzącą się inteligencją w Królestwie Polskim i nurtem pozytywizmu. Zaprzyjaźniona z Aleksandrem Świętochowskim, w Gołotczyźnie (majątku zakupionym przez siebie na ten cel) założyła szkołę praktycznego uczenia dla dziewcząt wiejskich, potem zaś razem ze Świętochowskim, szkołę dla chłopców "Bratne". Była jedną z tych ziemianek, które szukały metod pomocy, wsparcia i rozwoju biednej wsi mazowieckiej, ale także w duchu patriotyzmu. Pochodziła ze Ślubowa (pow. pułtusku) ze skromnego dworu (w znaczeniu budowli), ale zamożnego i otwartego na potrzeby ludzkie. Ścisły związek nie tylko z Gołotczyzną, ale także z rodzinnym Ślubowem już w dorosłym życiu, sprawił, że współcześnie jest postacią historyczną ważną dla rodzin Sędzimirów, Bąkowskich i Młynarskich. Jej spuścizna duchowa pozwala na odkrywanie nowych wątków, które - mimo, iż jej biografia jest badaczom dobrze znana - wzbogacają wiedzę zarówno o ruchu ludowym, jak i o dziejach ziemiaństwa, bowiem jej działalność odbywała się na styku tych dwóch "światów".
Konferencję merytorycznie przygotowała dr Bogumiła Umińska, kierownik Działu Historycznego Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie z Zespołem. Za jakiś czas wyniki obrad zostaną zamieszczone w publikacji pokonferencyjnej.
Sesji naukowej patronowały nasze Wiadomości Ziemiańskie kwartalnik, a jej uczestnikami byli m.in. Piotr Szymon Łoś, członek ZG i Oddziału Warszawskiego PTZ oraz Adam Pszczółkowski, badacz z zaprzyjaźnionego Związek Szlachty Polskiej - Polish Nobility Association oraz p. Jacek Malicki, potomek ziemiańskich rodzin z okolic Płońska.

08/05/2026

Wczoraj odbyło się spotkanie poświęcone promocji książki "Arystokracja i ziemiaństwo wobec odzyskania niepodległości i budowy zrębów II Rzeczpospolitej (do 1921 r.)" stanowiącej wybór referatów z sesji zorganizowanej przez IPN w Łańcucie. W dyskusji, która dotyczyła znaczenia ziemiaństwa w tym przełomowym momencie naszych dziejów, uczestniczyli prof. dr hab. Tomasz Pudłocki, dr hab. Mariusz Krzysztofiński, dr Marcin K. Schirmer, moderacja dr Łukasz Chrobak. Po spotkaniu można było nabyć książkę, a także wymienić się wrażeniami przy bufecie.
Zapraszamy na kolejne spotkania, o których będziemy informować.

06/05/2026

Prof. TADEUSZ CHRZANOWSKI
- któż nie pamięta "Katalogu Zabytków...", ale i Jego cyklu "Bujdy z Chrzanem"! Piękny przykład pamięci o "ziemiańskim" synu, a przede wszystkim naukowcu i publicyście.
W tym roku Pan Profesor Tadeusz Chrzanowski skończyłby 100 lat.
Warto dodać, co ukształtowało Pana Profesora: dom rodzinny zarówno w Moroczynie (dziedzictwo Chrzanowskich), jak i w podkrakowskim Bieżanowie (dziedzictwo Jego matki). Kontakt i wpływ Włodzimierza Puchalskiego mógł mieć miejsce m.in. dzięki temu, że Puchalski po prostu był Jego ojczymem. Cudowne były Jego, pisane ze swadą i dystansem "Bujdy z Chrzanem" w "Tygodniku Powszechnym". Trzeba przyznać, że lokalna pamięć o Chrzanowskich w Moroczynie jest dobra, czego dowodem może być fakt, że na początku lipca 2020 roku ukazała się monografia poświęcona historii majątku w Moroczynie (gm. Hrubieszów) autorstwa Ilony Winogrodzkiej (z domu Rutkowskiej), zatytułowana „Wtopieni w historię dworu w Moroczynie”.
Jego przyrodnia starsza siostra Anna była żoną Tytusa Trzecieskiego z Miejsca Piastowego i miała razem z mężem poważną kartę okupacyjną w ramach Podziemia, ale szczególnie w ramach organizacji ziemiańskiej "Uprawa"/"Tarcza"; fakty znane dobrze historykom z IPN w Rzeszowie i Krakowie.
Szczegóły wydarzenia w Muzeum Narodowe w Lublinie na poniższym plakacie/zaproszeniu.

SESJA NAUKOWA POŚWIĘCONA PAMIĘCI PROFESORA TADEUSZA CHRZANOWSKIEGO (1926-2026) 🎓✨
Zapraszamy na wyjątkowe wydarzenie poświęcone pamięci prof. dr. hab. Tadeusza Chrzanowskiego w setną rocznicę Jego urodzin. To postać, której nie trzeba przedstawiać żadnemu historykowi czy miłośnikowi sztuki, ale warto przypomnieć, jak wielowymiarowy był to człowiek🏛️📜.
🎓 Droga naukowa i związki z KUL
Profesor Tadeusz Chrzanowski (1926-2006) urodził się w Krakowie, gdzie ukończył studia ekonomiczne w Akademii Handlowej, a następnie historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Już w 1953 roku wstąpił do Stowarzyszenia Historyków Sztuki (SHS), z którym pozostał związany przez całe życie, pełniąc w latach 1992-1997 funkcję prezesa jego Zarządu Głównego🖋️📖.
🔹 Na lubelskim dworcu pojawił się w pewien październikowy wieczór 1975 roku i od tamtej pory, przez kolejne dziesięciolecia, współtworzył nasz ośrodek. W 1986 roku założył Katedrę Kultury Artystycznej, którą kierował do końca pracy na uczelni, a w latach 1986-1989 pełnił także funkcję dyrektora Sekcji Historii Sztuki KUL.

👨🏫 Mistrz i Pedagog
Jak wspomina prof. Lechosław Lameński, prof. Tadeusz Chrzanowski był „absolutnym mistrzem fotografii dokumentacyjnej” i wybitnym wykładowcą, który potrafił zaczarować słuchaczy nie tylko wiedzą, ale i nieskończoną serią dowcipów o góralach. Wypromował u nas ponad stu magistrów i kilkunastu doktorów, a także zrecenzował kilkanaście prac doktorskich oraz kilka habilitacyjnych, ucząc kolejne pokolenia nie tylko piękna, ale i etyki oraz tolerancji. Sam o sobie mówił z dystansem – „niefrasobliwy pykniczeńko”.

📚 Dorobek, który wszedł do kanonu
Dorobek Profesora na stałe wszedł do naukowego kanonu. Profesor był autorem ponad 800 publikacji, w tym dzieł, z których korzystają kolejne pokolenia badaczy, takich jak: „Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów”, „Wędrówki po Sarmacji europejskiej”, „Sztuka w Polsce od I do III Rzeczypospolitej” czy monumentalne opracowania dotyczące złotnictwa toruńskiego i sztuki Śląska Opolskiego. Przez ponad 35 lat Tadeusz Chrzanowski i Marian Kornecki tworzyli jeden z najbardziej zgranych zespołów badawczych, wspólnie przemierzając Polskę i inwentaryzując setki kościołów, dworów oraz dzieł sztuki sakralnej w ramach kolejnych tomów „Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce”. Swoje dzieła często sam ilustrował, wykorzystując kunszt fotograficzny, którego tajniki zgłębiał pod okiem wybitnego fotografika Włodzimierza Puchalskiego.

🤝 Wspólne świętowanie i dyskusja
Muzeum Narodowe w Lublinie i KUL, The John Paul II Catholic University of Lublin - Instytut Nauk o Sztuce KUL (Historia Sztuki KUL; Muzykologia KUL) przygotowały to spotkanie, by wspólnie uczcić stulecie urodzin Profesora. Ważnym punktem wydarzenia będzie dyskusja uczniów i przyjaciół – to doskonała okazja, by przywołać wspomnienia o Mistrzu i oddać cześć pamięci tego wybitnego uczonego, a zarazem renesansowego człowieka.

✨Patronat Honorowy Wydarzenie zostało objęte Patronatem Honorowym:
🔹Marszałka Województwa Lubelskiego Jarosława Stawiarskiego
🔹Prezydenta Miasta Lublin Krzysztofa Żuka

🤝 Partner Wydarzenia
Miło nam poinformować, że Partnerem Wydarzenia jest Województwo Lubelskie (Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego); Lubelskie Smakuj życie! 🔗 Dowiedz się więcej: www.lubelskie.pl | https://promocja.lubelskie.pl/ oraz obejrzyj filmy promocyjne:
Kierunek Lubelskie – Na chwilę lub na dłużej: https://promocja.lubelskie.pl/promocja/filmy-promocyjne/na-chwile-lub-na-dluzej/
Kierunek Lubelskie – Chwilo trwaj: https://promocja.lubelskie.pl/promocja/filmy-promocyjne/chwilo-trwaj/
Projekt zrealizowany dzięki wsparciu Miasta Lublin. 🎭🏰
Lublin - Miasto Kultury | Lublin 2029 – Europejska Stolica Kultury
Za organizację promocji oraz wsparcie logistyczne wydarzenia odpowiada Fundacja Rozwoju KUL, za co dziękujemy!

Spotkajmy się!
📅 11 maja 2026 r., godz. 11.00
📍 Muzeum Narodowe w Lublinie
🎟️ Wstęp na wydarzenie jest wolny! Nie obowiązują wcześniejsze zapisy ani rezerwacje miejsc – zapraszamy wszystkich miłośników sztuki i historii.
Więcej szczegółów na grafice. Do zobaczenia!

Wydział Nauk Humanistycznych KUL Lublin - Miasto Kultury Miasto Lublin Lublin 2029 Lublin Akademicki Koło Naukowe Studentów Historii Sztuki KUL Galeria 1 im. B. Słomki Koło Naukowe Doktorantów KUL Muzeum KUL

06/05/2026

Polskie Towarzystwo Ziemiańskie objęło Honorowy Patronat nad inicjatywą Warsaw Hat Walk 2026.
To wyjątkowe wydarzenie modowe, które w niezwykle malowniczy sposób łączy tradycję, rzemiosło i współczesny street style. Warsaw Hat Walk jest częścią międzynarodowej inicjatywy Hat Walk, która odbywa się jednego dnia na całym świecie – w takich miastach jak Londyn, Paryż, Nowy Jork czy Sydney. Każda lokalna edycja ma swój indywidualny charakter, ale wszystkie łączy wspólna idea: celebracja kapelusza jako formy sztuki, elementu tożsamości i świadomego stylu.
Zapraszamy do uczestnictwa.
https://www.damosfera.pl/warsaw-hat-walk-2026-moda-tradycja-i-sztuka-noszenia-kapeluszy/

05/05/2026

W poniedziałek przedstawiciele PTZ, Marcin Schirmer i Marek Komorowski odwiedzili Opatów aby porozmawiać z władzami starostwa na temat rewitalizacji ruin pałacu rodziny Karskich położonych w pobliskim Włostowie. Szczegółowe plany przedstawili nam p. starosta Tomasz Staniek i p. Małgorzata Jalowska, zastępca starosty. Potem odbyliśmy wizję lokalną we Włostowie. Tamtejszy pałac, przetrwał wojnę, i został zniszczony w czasach PRL-u. Starostowo odkupiło całe założenia od spadkobierców rodziny Karskich i zamierza urządzić we wnętrzu pałacu, po odbudowie, ekspozycję poświęconą historii miejscowego ziemiaństwa. Pozostała część pomieszczeń oraz oficyna zostanie przeznaczona na działalność komercyjną, promującą region i lokalnych wytwórców. Całość prac zostanie wykonana etapami przy wsparciu środków europejskich. Na razie oczyszczono ruiny i zabezpieczono teren, uporządkowano także częściowo park.
Przypominamy, że Jul Karski był wieloletnim Prezesem Oddziału Warszawskiego PTZ. My, ze swej strony zadeklarowaliśmy wesprzeć działania starostwa w tym zakresie. To wspaniały przykład przywracania naszego historycznego dziedzictwa przez lokalne władze, świadome jego znaczenia dla naszej kultury. Dziękujemy za spotkanie.
Wieczorem odbyła się promocja nowego wydania książki p. Andrzeja Nowak-Arczewskiego "My z pałacu" poświęconej rodzinie Karskich. Wziął w nim udział m.in. Rafał Karski, który zadeklarował przekazanie w depozyt przyszłego muzeum części rodzinnych portretów, a także przedstawiciele innych rodzin ziemiańskich z regionu. Spotkanie zgromadziło liczną publiczność, która żywo dyskutowała nad naszą historią i rolą ziemiaństwa. Autor publikacji będzie wkrótce gościł na naszym spotkaniu w Warszawie.

03/05/2026

Ostatnie pożegnanie śp. Marii T. Górskiej odbędzie w poniedziałek 11 maja o godzinie 11.00, w kaplicy na cmentarzu Rakowickim (ul. Rakowicka) w Krakowie. Po czym prochy zostaną złożone w grobie rodzinnym na tym cmentarzu.

śp. MARIA TERESA GÓRSKA (1944-2026)
"Marysieńka" z Woli Pękoszewskiej
R.I.P.

25/04/2026

Przyjacielska grupa członków i sympatyków Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego (Oddział Warszawski) wybrała się na "objazd" miejsc, związanych z tradycją ziemiańską. Tym razem wędrowaliśmy po obszarze "Ziemi Norwida", a administracyjnie po powiatach: wołomińskim (dawnym radzymińskim) i wyszkowskim na Mazowszu.
Piękna kolegiata w Radzyminie, tzw. Dom Ogrodnika (oprowadzał nas p. Jan Wnuk, prezes Toowarzystwa Przyjaciół Radzymina); pałac w Chrzęsnem - miejsce, związane z rodziną Koskowskich i malarzem Władysławem Podkowińskim (opowiadałą p. Magdalena Roguska, dyrektor placówki), Niegów - dom generalny Zgromadzenia Sióstr Benedyktynek Samarytanek (dawny majątek rodziny Dzierzbickich, jego część z dworem zakupiona przez założycielkę zgromadzenia m. Wincentę (Jadwigę) Jaroszewską (dziękujemy za oprowadzenie, ale i pyszny obiad siostrze Margericie Brzozowskiej); Dębinki - Muzeum Cypriana Norwida, Wyszków - tylko z zewnątrz i "przez szybę" - pałac Skarżyńskich z Rybienka (Wyszków), a zakończyliśmy wizytą w Muzeum Zofii i Wacława Nałkowskich w Wołominie, gdzie mogliśmy posłuchać opowieści i Nałkowskich (p. Agata Sobczak, dyr. Muzeum), ale i Jolanty Pol, która przybliżyła początki Muzeum, w czym z ramienia Muzeum Literatury w latach 80. XX w. brała czynny udział.
Dziękujemy organizatorom: Joannie i Józefowi Gwiazdowskim oraz Piotrowi Łosiowi. Przypomnijmy: wycieczki jednodniowe po okolicach Warszawy są kontynuacją pomysłu śp. Władysława Sobańskiego. Piękny wyjazd i niedosyt, że nie wszystko, co ważne i ciekawe zobaczyliśmy. Trzeba więc wybrać się ponownie :-).

23/04/2026

Kolejna smutna informacja...
Doktor JERZY K. ALEKSANDER (1953-2026)
Odszedł w swoje imieniny...
R.I.P.

22/04/2026

Większość chyba z nas nie uświadamiała sobie, jak szerokiej pomocy walczącej Ukrainie udzielił Związek Polskich Kawalerów Maltańskich. Było nieco historii Zakonu i długa lista dzieł, które od lat są udziałem maltańczyków. Nie zabrakło pytań o kategorie członkowskie, jak też o możliwość "zapisania się" do Związku Polskich Kawalerów Maltańskich. Rzecz jasna, iż jednak ta elitarna organizacja (choć zdemokratyzowana, dostosowana do współczesności) "nie zapisuje" nowych członków, ale dyskretnie ich wybiera i zaprasza. A potem to już ciężka praca, zarówno konfratrów, jak i bardzo wielu wolontariuszy, którzy organizację tę wspomagają. Krótko mówiąc, było to bardzo udane i interesujące spotkanie! Dziękujemy! A przypomnijmy, naszym gościem był p. Maksymilian Bylicki, wiceprezydent Związku Polskich Kawalerów Maltańskich.

21/04/2026

Piękne pozytywistyczne idee w połączeniu z etosem ziemiańskim i troską o polską wieś. Historia kobiet polskich także! - wszystko to w dziejach Aleksandry z Sędzimirów Bąkowskiej w Gołotczyźnie.
Z przyjemnością Wiadomości Ziemiańskie kwartalnik objęły patronat medialny nad tą konferencją; wybieramy się i Państwa zachęcamy! Szczegóły w zaproszeniu :-)
Do zobaczenia w Gołotczyźnie!