23/12/2025
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej wspomina jednego z najbardziej charyzmatycznych więźniów Fortu III oraz losy jego rodziny. Polecamy i dziękujemy❤️.
📢 23 grudnia 1915 r. urodził się Zygmunt Adam Zyblewski, uczestnik kampanii wrześniowej, jeniec stalagu, działacz podziemia z okresu II wojny światowej, który stracił życie w katowni Gestapo w Forcie III w Pomiechówku.
👤 Zygmunt Adam Zyblewski – nauczyciel muzyki i religii, entuzjasta sportu, skrzypek, śpiewak, tenor liryczny, rezerwista Wojska Polskiego – po powrocie ze stalagu aktywnie włączył się w działalność Armii Krajowej. W pracy konspiracyjnej posługiwał się dwoma pseudonimami „Zaz” (od inicjałów imion i nazwiska) oraz „Sypek” (tak był nazywany przez rodzinę w dziecięcych latach) i został szefem wywiadu (oddziału II) AK w Zatorach.
W sierpniu 1943 r. Zyblewskiego aresztowano wraz z współpracownikami – Feliksem Jakubowskim ps. „Topór” oraz Paschalisem Janem Zadrożnym ps. „Pająk”. Zyblewskiemu udało się przekazać rodzinie z Fortu III łącznie siedem grypsów. Przed świętami Bożego Narodzenia napisał:
🗣 „Za parę dni święta i wieczór wigilijny, jak go będę[?] spędzać. Przesyłam więc Tobie, Najdroższa, najlepsze życzenia, żeby pragnienia i myśli Twoje, które są na pewno i moimi pragnieniami, jak najprędzej się spełniły, a dobry Bóg i Matka Najśw. połączył nas”.
⚖️ Za przynależność do polskiego ruchu oporu wydano na niego karę śmierci którą wykonano, przez powieszenie, 4 lutego 1944 r. Tego samego dnia życie straciło 106 więźniów.
🗄Do Archiwum IPN, w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci, dzięki córkom Zygmunta Adama Zyblewskiego, paniom: Ewie Twarowskiej i Iwonie Stonawskiej, oraz wnuczce, pani Katarzynie Kornak, trafiły dokumenty związane z jego życiem osobistym i zawodowym, listy do rodziny z czasu pobytu w oflagu, zbiór fotografii, niezwykle cenne grypsy pisane podczas osadzenia w Forcie III w Pomiechówku oraz złoty sygnet opatrzony inicjałami „ZZ”. Wymienione materiały znajdują się obecnie pod sygnaturą IPN BU 4147.
🔎 Ciekawi historii?
Odcinek podcastu ,,Archiwum Pełne Pamięci – ...aby każdy okruch historii został uratowany!’’ dostępny jest na platformie streamingowej Spotify pod linkiem: https://open.spotify.com/episode/3zZYVRocUNMxBXoIG5kl4t?fbclid=IwY2xjawO3GJBleHRuA2FlbQIxMABicmlkETAwTGVMNFhsOThuVU1XSEp1c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHsjeo3M3lcgo2F7pxan2WkCpG6tExDccPc7w8CngClaXMCpdYS_E-cStJe1d_aem_ShnD-oVgCzzee9iiUgcDLA
👉 O Zygmuncie Zyblewskim poczytaj także na portalu IPN „Przystanek Historia”: https://przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/87764,Zygmunt-Adam-Zyblewski-19151944.html?fbclid=IwY2xjawO3GZdleHRuA2FlbQIxMABicmlkETAwTGVMNFhsOThuVU1XSEp1c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHs8xIuwazphiwY9-OwbbmoWxonj7nlhjIIu4Qg0wHf-hgRvQU1PTOK1LEQI1_aem_UfCrtpiF88pIeyPMMqszJw
