18/06/2026
18 czerwca 2026 r. przypada 234. rocznica zwycięskiej bitwy pod Zieleńcami, stoczonej z wojskami rosyjskimi, w obronie Konstytucji 3 Maja.
Bitwa rozegrała się na Wołyniu. Naprzeciw wojsk polskich stanęły oddziały rosyjskie dowodzone przez generała Arkadija Markowa. Rosja wkroczyła do Rzeczypospolitej pod pretekstem obrony wolności szlacheckich przed rzekomą „tyranią” reform Sejmu Wielkiego. W rzeczywistości była to zbrojna interwencja przeprowadzona na wezwanie przywódców konfederacji targowickiej, którzy zwrócili się o pomoc do carycy Katarzyny II, przeciwko własnemu państwu...
Walkę rozpoczęła licząca około 3 tysięcy żołnierzy dywizja generała Józefa Zajączka, która przez wiele godzin odpierała ataki znacznie liczniejszych sił rosyjskich. Decydujący moment nastąpił, gdy do boju wkroczyły bataliony dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego oraz kawaleria generała lejtnanta Michała Wielhorskiego. Energiczny kontratak przełamał rosyjskie natarcie i zmusił przeciwnika do odwrotu. Polacy zdobyli przy tym sztandar rosyjski – trofeum o ogromnym znaczeniu symbolicznym.
Mimo, że bitwa nie przyniosła przełomu strategicznego w wojnie, miała wielkie znaczenie na morale armii. Było to zwycięstwo odniesione własnymi siłami nad wojskami Imperium Rosyjskiego. Król Stanisław August Poniatowski pisał do swojego bratanka, księcia Józefa: „Od czasów Jana III oto jest pierwsza wstępna bitwa, którą wygrali Polacy bez niczyjej pomocy”.
I właśnie bitwa pod Zieleńcami rozpoczyna dzieje Orderu VIRTUTI MILITARI🥇
Po tym zwycięstwie książę Józef ponownie wystąpił do króla z inicjatywą ustanowienia specjalnego odznaczenia dla żołnierzy wyróżniających się męstwem na polu walki. Wcześniej podobne propozycje nie znalazły uznania, król odraczał decyzję w tej sprawie, jednak sukces pod Zieleńcami zmienił wszystko.
Cztery dni później Stanisław August ustanowi medal wojskowy z napisem „Virtuti Militari” – „Męstwu Wojskowemu”💪🇵🇱
Narodzi się Order, który przetrwa - mimo wielokrotnych prób deprecjonowania przez wrogów, mimo zakazów pielęgnowania o nim pamięci - upadek Rzeczypospolitej, zabory, wojny i okupację. Virtuti Militari stanie się symbolem odwagi polskiego żołnierza i najwyższym wyróżnieniem za bohaterstwo na polu walki.
Pierwszymi żołnierzami uhonorowanym medalem Virtuti Militari byli bohaterowie bitwy pod Zieleńcami: książę Józef Poniatowski i Tadeusz Kościuszko.
Bitwa pod Zieleńcami została upamiętniona na jednej z tablic Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Napis głosi: ZIELEŃCE 18 VI 1792.
Muzeum Wojska Polskiego Wojsko Polskie Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej Dowództwo Garnizonu Warszawa/ Command of Warsaw Garrison