Fundacja Umbra Orientis

09/07/2026

🐈 Kot w krajobrazie kairskim

Kair jest miejscem kontrastów. Życie przeplata się tu ze śmiercią, kolory tkanin ramadanowych z czernią kobiecych strojów, świat starożytny zaś jest wpisany w życie współczesnego miasta. Na sukach kairskich można znaleźć wszystko: od przypraw z całego świata po „starożytne” figurki zwierząt wykonane na zapleczu sklepu, oraz… prawdziwe egipskie koty.

Autorka tekstu oraz zdjęcia: dr.Urszula Iwaszczuk

Więcej informacji znajdzesz na naszym Patronite: https://patronite.pl/MastabaGrobowiecFaraonaSakkara

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

30/06/2026

To nie tylko archeologia. To archiwum zmian klimatu.

Dlaczego badania prowadzone w północnym Libanie są tak ważne naukowo?

🎥 W materiale wideo prezentujemy fragment wywiadu z dr Zuzanną Wygnańską z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN, która wyjaśnia, dlaczego region Akkar w północnym Libanie jest tak ważny dla współczesnej nauki.

W jednym miejscu w północnym Libanie wykonaliśmy odwierty sięgające nawet 10 metrów w głąb ziemi.

Dlaczego?

Bo właśnie tam zapisane są tysiące lat historii środowiska i klimatu.

👉 susze
👉 zmiany środowiskowe
👉 reakcje dawnych społeczności na okresy kryzysu

To dane, których wcześniej nigdy nie zebrano w tym regionie.
A to oznacza jedno – badamy nie tylko przeszłość, ale również mechanizmy, które mogą pomóc nam lepiej zrozumieć przyszłość.

🎙️ Wywiad przeprowadziła Maja Dziel – Koordynatorka ds. Projektów i Rozwoju Fundacji.

📌 Całość wywiadu znajdziesz na naszym Patronite: https://patronite.pl/post/100102/premiera-pelnego-wywiadu-z-dr-zuzanna-wygnanska

MEG-A Project Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

23/06/2026

Poznajmy Liban nie tylko przez archeologię!

W ostatnich tygodniach opowiadamy Wam o projekcie MEG-A Project – Megality Libanu, realizowanym przez dr Zuzannę Wygnańską. Badania prowadzone w północnym Libanie pomagają odkrywać ślady dawnych społeczności i lepiej zrozumieć historię tego niezwykłego regionu.

Pomyśleliśmy, że skoro zachęcamy do poznawania Libanu poprzez trwające teraz badania archeologiczne, warto również sięgnąć po materiały edukacyjne, które przybliżają ten kraj młodszym odbiorcom, nauczycielom, rodzicom i wszystkim zainteresowanym jego kulturą oraz historią.

📚 W tym celu polecamy Pakiet Edukacyjny „Liban” przygotowany przez Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN w ramach projektu Kącik Edukacyjny.

🎥 Materiał wideo o Libanie: https://youtu.be/ZAbITxNijCA?si=xksvl7R8uNuEPTwf

📖 Pakiet edukacyjny „Liban”, którego autorką jest dr Natalia Bahlawan z Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN:
www.iksiopan.pl/index.php/pl/component/content/article/263-edukacja-pl/kacik-edukacyjny/pakiety-edukacyjne/1428-pakiet-edukacyjny-liban?Itemid=317

🌍 Wszystkie materiały Kącika Edukacyjnego: http://www.iksiopan.pl/index.php/pl/edukacja/kacik-edukacyjny

To świetna okazja, by spojrzeć na Liban szerzej – nie tylko przez pryzmat stanowisk archeologicznych, ale także jego bogatej historii, kultury i współczesności.

17/06/2026

Dzień, w którym znaleźliśmy coś, czego nie miało być

Przez trzy sezony badań: nic.

Grobowce puste.
Zniszczone.
Rozebrane.

A potem — przypadek.

Podczas pobierania próbki spod kamieni…
pojawiła się pierwsza skorupa.

Potem kolejna.

A potem — kości.

To moment, który w archeologii zmienia wszystko.

Bo nagle:
👉 możemy zrozumieć, kim byli ci ludzie,
👉 jak żyli,
👉 jak wyglądały ich rytuały.

Archeologia rzadko daje szybkie odpowiedzi.
Ale czasem, po latach ciszy, przeszłość zaczyna mówić.

Ujęcia z drona należą do MEG-A Project i zostały nagrane przez Magdalenę Antos.

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

11/06/2026

Wszystko zaczęło się od przekonania, że polskie odkrycia archeologiczne zasługują na większą uwagę.

Każdego roku naukowcy z Polskiej Akademii Nauk prowadzą badania w Egipcie, Libanie, Arabii Saudyjskiej i wielu innych miejscach świata. Odkrywają historie, które zmieniają nasze spojrzenie na przeszłość. Chcieliśmy pomóc im dotrzeć z tymi opowieściami do szerszego grona odbiorców.

Dlatego powstała Fundacja Umbra Orientis.

Przez ostatnie trzy lata wspólnie z naszymi darczyńcami zrealizowaliśmy kilkanaście projektów badawczych i edukacyjnych oraz pozyskaliśmy prawie poł miliona złotych na rzecz polskiej nauki.

To jednak dopiero początek.

Przed nami kolejne projekty popularyzujące osiągnięcia naszych badaczy, nowe wydarzenia oraz inicjatywy, które pomogą rozwijać badania archeologiczne i kulturoznawcze prowadzone przez polskich naukowców na świecie.

Jeśli cenisz naukę, historię i dziedzictwo kulturowe, zostań Patronem Fundacji Umbra Orientis.

Nie ma znaczenia, czy będzie to 10, 20 czy 50 zł miesięcznie. Każde wsparcie pomaga nam realizować kolejne projekty i pokazywać, jak ważną rolę odgrywa polska nauka na świecie.

Dołącz do nas:
https://patronite.pl/MastabaGrobowiecFaraonaSakkara

Razem możemy sprawić, że kolejne odkrycia polskich naukowców nie pozostaną wyłącznie na kartach raportów, ale trafią do tysięcy osób zainteresowanych historią i kulturą.

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

03/06/2026

Jak datować coś, co nie zostawiło żadnych śladów?

Największy problem?
Te grobowce są… puste.

Zostały wielokrotnie splądrowane.
Nie ma kości. Nie ma artefaktów.
Nie ma nic, co można łatwo datować.

A jednak jesteśmy w stanie określić ich wiek.
Jak?

🔬 Nie badamy tego, co widać.
🔬 Badamy… ziemię.

Metoda luminescencyjna pozwala ustalić, kiedy ziarna piasku ostatni raz „widziały” światło słoneczne.

To znaczy:
👉 kiedy ziemia została przykryta kamieniami grobowca.
To trochę jak zegar ukryty w glebie.

Dzięki temu wiemy już, że:
• istniały co najmniej dwie fazy budowy megalitów,
• pierwsza sięga nawet 7-6 tysięcy lat wstecz, a druga około 4 tysięcy lat wstecz.

Tak wyglądał początek.

Materiały pochodzą z projektu MEG-A Project, który bada społeczności pierwszych budowniczych megalitów w regionie Akkar w Libanie.

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

28/05/2026

Kto zbudował te grobowce… i dlaczego?

Czy 5000 lat temu w północnym Libanie żyli ludzie, o których… nic nie wiemy?

Nie zostawili po sobie pisma.
Nie znamy ich imion.
Nie wiemy, jak się nazywali.

A jednak budowali monumentalne konstrukcje z kamienia — grobowce, które do dziś przetrwały na bazaltowych wyżynach Lewantu.

👉 Kim byli?
👉 Dlaczego budowali w ten sposób?
👉 I co to mówi o początkach cywilizacji?

To nie jest opowieść o „egzotycznej archeologii”.

To próba zrozumienia czego możemy nauczyć się od starożytnych o przystosowaniu do nagłych zmian środowiskowych.

W kolejnych tygodniach pokażemy Wam, jak wyglądają takie badania: od prac w terenie, w laboratorium, aż po rekonstrukcję przeszłości.

Materiały pochodzą z projektu MEG-A Project, który bada społeczności pierwszych budowniczych megalitów w regionie Akkar w Libanie.

Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN

28/05/2026

13/05/2026

01/05/2026

Dr Wojciech Ejsmond, archeolog IKŚiO PAN, opowiada o stanowisku archeologicznym Tell Basta w Delcie Nilu – miejscu o niezwykle bogatej historii starożytnego Egiptu.

Jedną z fascynujących postaci związanych z tym regionem jest Meritamon – córka, a zarazem małżonka Ramzesa II. Jej historia pokazuje, jak złożone były relacje rodzinne i polityczne w czasach faraonów.

Badania w Tell Basta pozwalają lepiej zrozumieć znaczenie tej postaci oraz realia życia w epoce Nowego Państwa.

🎥 Na naszym Patronite znajdziesz dłuższy materiał o tym miejscu:
https://patronite.pl/MastabaGrobowiecFaraonaSakkara