22/02/2026
W roku 2026 obchodzimy Jubileusz 1️⃣2️⃣0️⃣-lecia Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego – organizacji społecznej, której idee, cele i metody działania przetrwały próbę czasu, przekazywane z pokolenia na pokolenie przez oddanych działaczy. To dzięki nim dorobek środowiska krajoznawczego nie tylko trwa, ale wciąż inspiruje kolejne generacje do poznawania, ochrony i promowania piękna naszego kraju.
Polskie Towarzystwo Krajoznawcze od początku swojego istnienia przyciągało ludzi o szerokich horyzontach, gotowych do pracy dla dobra wspólnego. W jego szeregach spotykali się przedstawiciele różnych środowisk – niezależnie od pochodzenia, wykształcenia, wieku czy statusu majątkowego. Łączyła ich wspólna pasja, odpowiedzialność i umiejętność podporządkowania osobistych ambicji celom społecznym.
Dzięki ich zaangażowaniu PTKraj. stało się wzorem bezinteresowności, rzetelności i społecznego oddania.
Jubileusz 120-lecia to nie tylko okazja do wspomnień, ale także do refleksji nad znaczeniem krajoznawstwa w dzisiejszym świecie – jako drogi do poznania ojczyzny, budowania wspólnoty i kształtowania postaw obywatelskich.
Na zdjęciu od lewej
gen.Mikołaj Wisznicki,Kazimierz Kulwieć, Aleksander Janowski założyciele
Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego
⬇️⬇️⬇️
Mikołaj Wisznicki (1870–1954)
urodził się w grudniu 1870 roku, a zmarł 22 czerwca 1954 roku w Beckenham pod Londynem. Był tytularnym generałem brygady, pułkownikiem kawalerii Wojska Polskiego, wybitnym pedagogiem, grafikiem, malarzem oraz jednym z pionierów polskiego krajoznawstwa. Należał do grona założycieli Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, w którym pełnił wiele funkcji – m.in. przewodniczącego Komisji Fotograficznej, skarbnika, wiceprezesa oraz członka Rady Krajoznawczej. Współpracował z czasopismami „Ziemia”, „Pamiętnik Fizjograficzny” i „Orli Lot”. Łączył działalność pedagogiczną z pasją artystyczną i krajoznawczą. Podczas licznych pieszych wędrówek po Polsce wykonywał szkice i fotografie, stając się jednym z prekursorów fotografii krajoznawczej w kraju. Za swoje zasługi w 1927 roku został uhonorowany tytułem Członka Honorowego PTK
Po jego śmierci imieniem Wisznickiego nazwano Ogólnopolski Wysokokwalifikowany Rajd Pieszy (OWRP) – coroczną centralną imprezę turystyki pieszej organizowaną przez Komisję Turystyki Pieszej Zarządu Głównego PTTK.
Kazimierz Jakub Kulwieć (1871–1943)
urodził się w 1871 roku w Trubiszkach zmarł na obczyźnie 14 lutego 1943 roku
Po ukończeniu studiów prowadził badania nad florą i fauną ziem polskich. Był również nauczycielem biologii i geografii oraz wykładowcą.
Kulwieć był współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, redaktorem i publicystą czasopisma „Ziemia: tygodnik krajoznawczy ilustrowany”, które odegrało ważną rolę w popularyzacji wiedzy o Polsce i jej przyrodzie..
Był jednym z czołowych propagatorów krajoznawstwa wśród młodzieży. Poprzez organizowanie wycieczek, wydawanie poradników i przewodników, przygotowywanie wystaw, konkursów i odczytów, a także działalność publicystyczną, przyczyniał się do kształtowania postaw patriotycznych i poznawczych młodego pokolenia.
Aleksander Ludwik Janowski (1866–1944)
urodził się w 1866 roku w Warszawie.
Około 1885 roku rozpoczął pracę na kolei – najpierw jako urzędnik Wydziału Mechanicznego Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w Sosnowcu, później jako referent w Warszawie.
Z czasem zainteresował się krajoznawstwem, geografią i etnografią, zdobywając w tych dziedzinach szeroką wiedzę. Od 1910 roku poświęcił się pracy pedagogicznej, a w czasie I wojny światowej pełnił funkcję urzędnika oświatowego, zajmując się sprawami edukacji aż do przejścia na emeryturę.
W latach 30. XX wieku, z powodu pogarszającego się zdrowia, stopniowo wycofywał się z działalności publicznej. Podczas II wojny światowej ciężko chorował i zmarł w czasie wysiedlania ludności Warszawy po upadku Powstania Warszawskiego. Po ekshumacji w 1947 roku został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
Janowski był jednym z twórców zorganizowanego ruchu turystycznego w Polsce, uznawanym za pioniera krajoznawstwa i propagatora turystyki. Współzałożył Polskie Towarzystwo Krajoznawcze, w którym pełnił funkcje sekretarza, wiceprezesa i prezesa (1922–1929), a następnie został honorowym prezesem dożywotnio. Z jego inicjatywy powstało czasopismo PTK „Ziemia”.
Dzięki bezpłatnemu biletowi kolejowemu zwiedził niemal cały kraj, prowadząc liczne prelekcje i publikując prace o charakterze krajoznawczym. Pod hasłem „Przez poznanie kraju do jego ukochania” organizował wycieczki dla młodzieży. Był również inicjatorem powstania pierwszego w Królestwie Polskim schroniska PTK w Świętej Katarzynie.
Odbył wiele podróży, w tym podróż dookoła świata. Napisał liczne artykuły i książki poświęcone krajoznawstwu, m.in. „Wycieczki po kraju”, „Poznaj swój kraj”, „Pogadanki krajoznawcze” oraz „Wycieczki krajoznawcze”.
