26/05/2026
🌹 Dziś, w Dniu Matki, pochylamy czoła przed Kobietą, która stała się symbolem macierzyńskiej miłości, straty i narodowej pamięci. Wspominamy Jadwigę Zarugiewicz – polską Ormiankę i symboliczną Matkę Nieznanego Żołnierza. 🇵🇱❤️
Jadwiga Zarugiewicz (urodzona w 1878 r. w K*tach, córka Mikołaja Karczewskiego i Petroneli Bohosiewicz) była dumną polską Ormianką. Wraz z mężem, Andrzejem Zarugiewiczem, wychowała czwórkę dzieci. Jednak to los jednego z nich – najstarszego syna Konstantego – na zawsze naznaczył jej życie niewyobrażalnym, matczynym cierpieniem.
💔 Konstanty, zaledwie 19-letnie Orlątko Lwowskie i ochotnik w wojnie z bolszewikami, poległ w bohaterskiej Bitwie pod Zadwórzem (zwanej polskimi Termopilami) 17 sierpnia 1920 roku. Jego ciała nigdy nie odnaleziono. Mówi się, że Jadwiga, szukając zwłok syna na pobojowisku pośród setek zmasakrowanych ciał, w jedną noc zupełnie posiwiała z rozpaczy.
✨W 1925 roku to właśnie Jadwigę Zarugiewiczową wybrano na reprezentantkę wszystkich polskich matek, które straciły synów w walkach o niepodległość. Poproszono ją, by wskazała jedną z trzech trumien z ciałami bezimiennych obrońców Lwowa. Szczątki te miały spocząć w powstającym w Warszawie Grobie Nieznanego Żołnierza.
Jadwiga wybrała najskromniejszą trumnę. Kryła ona szczątki młodego ochotnika bez szarży, w charakterystycznej czapce maciejówce. Był to gest pokory wobec każdego, który oddał życie za Polskę.
🏠 Trudne powojenne losy
Po II wojnie światowej, w wyniku zmiany granic, państwo Zarugiewiczowie musieli opuścić ukochany Lwów. Przemierzyli niemal całą Polskę – mieszkali m.in. w Nisku, Rabce, Krakowie i Białymstoku, by ostatecznie osiedlić się w Suwałkach, gdzie Jadwiga zmarła i została pochowana.
🕯️ Historia nie zapomniała jednak o Matce Nieznanego Żołnierza:
🔸 W 2016 roku jej szczątki ekshumowano i z honorami pochowano na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, w kwaterze żołnierzy wojny 1919-1920.
🔸 Pośmiertnie odznaczono ją Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
🔸 Na jej grobie ustawiono tradycyjny ormiański chaczkar – kamienny krzyż, który symbolicznie łączy jej ormiańskie korzenie i miłość do polskiej Ojczyzny.
fot. Z archiwum Tomasza Pawelskiego (WikiOrmianie), domena publiczna (IPN)