Stowarzyszenie Szarych Szeregów zostało utworzone w 1990 roku, zrzeszając byłych harcerzy Szarych Szeregów których działalność została zakończona w 1945 roku. Nasz krąg "CENTRUM PRAGI" został powołany 10 kwietnia 2024 roku Uchwałą Zarządu Oddziału Warszawskiego Stowarzyszenia Szarych Szeregów. Zakres naszego działania obejmuje rejon Praga Północ - Praga Południe. Trochę historii:
Szare Szeregi (k
ryptonim Związku Harcerstwa Polskiego działającego w konspiracji od 27 września 1939 r.) były najliczniejszą młodzieżową organizacją konspiracyjną, która w połowie 1944 r. członków, w tym ok. 7 tys. Poza Warszawą aktywnie działały m.in. w Radomiu, Gdyni, Krakowie i na Śląsku. Zostały rozwiązane 17 stycznia 1945 roku. Początkowo do Szarych Szeregów przyjmowano tylko młodzież od 17 roku życia, jednak w związku z dużym zainteresowaniem osób młodszych ramy te postanowiono poszerzyć. Od listopada 1942 roku stopniowo reorganizowano konspiracyjne struktury. Młodych ludzi zgłaszających się do organizacji dzielono na trzy grupy wiekowe:
* Zawiszacy - najmłodsi chłopcy w wieku 12-14 lat, szkoleni w ratownictwie i łączności, nie brali udziału w bezpośrednich działaniach przeciw okupantowi;
* Bojowe Szkoły (BS) - starsi chłopcy, w wieku 15-17 lat, dla których prowadzono szkolenie wojskowe i przygotowywano Ich do służby w oddziałach rozpoznawczych, zwiadowczych, łączności oraz pocztach dowódców różnych szczebli. Harcerze BS brali udział w walce konspiracyjnej w Organizacji Małego Sabotażu Wawer (od 1941 Wawer-Palmiry), prowadząc m.in.propagandę wśród ludności polskiej, zajmowali się też wywiadem i zbieraniem informacji, przekazywanych ZWZ-AK i innym organizacjom podziemnym.
* Grupy Szturmowe (GSz) - skupiające młodzież powyżej 18 lat, pełniące służbę dywersyjną. W wyniku porozumienia Naczelnika Szarych Szeregów z komendantem Kierownictwa Dywersji AK (Kedyw), GSz stały się oddziałami Kedywu. Pierwszą akcją bojową Grup Szturmowych było wysadzenie torów kolejowych pod Kraśnikiem, w ramach akcji Wieniec II, w noc sylwestrową 1942-1943. Na przełomie sierpnia i września 1943 r. z warszawskich Grup Szturmowych utworzono podległy Kedywowi batalion "Zośka". GSz wykonywały akcje dywersyjno - sabotażowe, odbijały więźniów, przeprowadzały zamachy na wysokich rangą funkcjonariuszy SS i policji. Wykonywaniem zamachów zajmowała się III kompania batalionu "Zośka", nosząca kryptonim "Agat", później "Pegaz". Dziełem harcerzy GSz "Agat" był m.in. zamach na Franza Kutscherę - szefa policji i SS dystryktu warszawskiego. W marcu 1943 r. Szare Szeregi przeprowadziły owianą legendą zbrojną akcję pod Arsenałem, w której z rąk gestapo odbici zostali polscy więźniowie, wśród nich m.in. Jan Bytnar "Rudy". W czasie Powstania Warszawskiego bataliony Szarych Szeregów walczyły w szeregach Armii Krajowej. Najmłodsi - Zawiszacy, zapewniali łączność walczącym oddziałom oraz stanowili większość obsady osobowej powstańczej poczty polowej. Oddzielną organizację w Szarych Szeregach tworzyła Organizacja Harcerek (od 1940 r. pod nazwą Związek Koniczyn, od 1943 - Bądź Gotów). W konspiracji harcerki włączyły się w służbę sanitarną, łączność, opiekę nad więźniami, pomoc dla dzieci i Żydów, sabotaż, wywiad i dywersję.
