10/10/2026
𝐊𝐢𝐞𝐝𝐲 𝐳𝐰𝐲𝐤𝐥𝐞 𝐫𝐨𝐳𝐩𝐨𝐜𝐳𝐲𝐧𝐚 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐣𝐬́𝐜𝐢𝐞 𝐝𝐨 𝐨𝐩𝐢𝐞𝐤𝐢 𝐝𝐥𝐚 𝐝𝐨𝐫𝐨𝐬ł𝐲𝐜𝐡?
Przygotowania do przejścia z opieki pediatrycznej do opieki nad dorosłymi z hemofilią powinny rozpocząć się na długo przed pierwszą wizytą w poradni dla dorosłych. Najlepiej, aby planowanie rozpoczęło się około 12.–14. roku życia, wraz z pierwszymi rozmowami na temat samodzielnego radzenia sobie z chorobą i rozwijania niezbędnych umiejętności.
Samo przejście z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych z hemofilią następuje w 18. roku życia.
𝐉𝐚𝐤 𝐨𝐜𝐞𝐧𝐢𝐜́, 𝐜𝐳𝐲 𝐭𝐨 𝐰ł𝐚𝐬́𝐜𝐢𝐰𝐲 𝐦𝐨𝐦𝐞𝐧𝐭?
Choć wiek ma znaczenie, ważniejsza jest gotowość młodej osoby do samodzielnego zarządzania swoim leczeniem. Nastolatek z hemofilią może być lepiej przygotowany do przejęcia większej odpowiedzialności, jeśli potrafi:
• wyjaśnić, na czym polega jego choroba,
• opisać swój standardowy plan leczenia,
• rozpoznać objawy krwawienia,
• wiedzieć, kiedy należy skontaktować się z zespołem ośrodka leczenia.
𝐍𝐚𝐣𝐰𝐚𝐳̇𝐧𝐢𝐞𝐣𝐬𝐳𝐞 𝐮𝐦𝐢𝐞𝐣𝐞̨𝐭𝐧𝐨𝐬́𝐜𝐢 𝐩𝐨𝐭𝐫𝐳𝐞𝐛𝐧𝐞 𝐝𝐨 𝐛𝐚𝐫𝐝𝐳𝐢𝐞𝐣 𝐬𝐚𝐦𝐨𝐝𝐳𝐢𝐞𝐥𝐧𝐞𝐠𝐨 𝐥𝐞𝐜𝐳𝐞𝐧𝐢𝐚
Samodzielne radzenie sobie z hemofilią obejmuje między innymi naukę zamawiania potrzebnych produktów leczniczych i materiałów, umawiania wizyt oraz rozpoznawania sytuacji, w których objawy krwawienia wymagają pilnej lub natychmiastowej pomocy medycznej.
Warto również ćwiczyć następujące umiejętności:
• podanie nazwy swojej choroby i stosowanego leczenia,
• znajomość dawki leku oraz harmonogramu leczenia,
• rozpoznawanie krwawień, w tym krwawień do stawów,
• prowadzenie dzienniczka leczenia lub krwawień,
• zadawanie pytań podczas wizyt lekarskich,
• posiadanie przy sobie informacji dotyczących ubezpieczenia oraz kontaktów alarmowych.
W przypadku nastolatków, którzy uczą się samodzielnego wykonywania wlewów dożylnych w domu, szkolenie może obejmować również przygotowanie czystego miejsca do wykonania procedury, sprawdzenie potrzebnych materiałów oraz bezpieczne wyrzucanie zużytych igieł.
Ważne jest także, aby nastolatek wiedział, co zrobić, jeśli zastosowane leczenie nie przynosi oczekiwanego efektu.
𝐉𝐚𝐤 𝐫𝐨𝐝𝐳𝐢𝐜𝐞 𝐦𝐨𝐠𝐚̨ 𝐛𝐞𝐳𝐩𝐢𝐞𝐜𝐳𝐧𝐢𝐞 𝐰𝐬𝐩𝐢𝐞𝐫𝐚𝐜́ 𝐬𝐚𝐦𝐨𝐝𝐳𝐢𝐞𝐥𝐧𝐨𝐬́𝐜́?
Przejście do opieki nad dorosłymi jest dużą zmianą również dla rodziców. Niektórym rodzinom może pomóc stopniowe przechodzenie z roli osoby, która zarządza leczeniem, do roli osoby, która przede wszystkim wspiera i doradza.
Zamiast przejmować odpowiedzialność za wszystko, warto zachęcać nastolatka do stopniowego podejmowania nowych obowiązków, pozostając w pobliżu i oferując pomoc. Na początku może on na przykład sam rozpocząć rozmowę podczas wizyty, uzupełnić dzienniczek leczenia albo samodzielnie zadzwonić do ośrodka leczenia, podczas gdy rodzic pozostaje obok.
Rodzice mogą również wspierać rozwój samodzielności poprzez:
• pozwalanie nastolatkowi na podejmowanie drobnych decyzji dotyczących leczenia, jeśli jest to odpowiednie,
• docenianie wysiłku, a nie tylko perfekcyjnego wykonania zadania,
• spokojne omawianie popełnionych błędów,
• utrzymywanie awaryjnego planu działania na wypadek nagłych sytuacji.
Pozwolenie nastolatkowi na ćwiczenie nowych umiejętności i uczenie się na błędach może pomóc mu budować pewność siebie, bez zbyt szybkiego odbierania potrzebnego wsparcia.
𝐂𝐨 𝐳𝐦𝐢𝐞𝐧𝐢𝐚 𝐬𝐢𝐞̨ 𝐩𝐨 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐣𝐬́𝐜𝐢𝐮 𝐝𝐨 𝐨𝐩𝐢𝐞𝐤𝐢 𝐝𝐥𝐚 𝐝𝐨𝐫𝐨𝐬ł𝐲𝐜𝐡?
Opieka nad dorosłymi oznacza większą odpowiedzialność za decyzje dotyczące leczenia, umawianie wizyt oraz realizację planu terapeutycznego. Dlatego tak ważne jest rozwijanie umiejętności samodzielnego zarządzania chorobą jeszcze przed zmianą opieki.
Nastolatek powinien czuć się swobodnie, zgłaszając swoje obawy i zadając pytania, zanim zacznie samodzielnie uczestniczyć w wizytach. Po ukończeniu 18. roku życia przepisy dotyczące prywatności i dostępu do informacji medycznych mogą oznaczać, że rodzic będzie potrzebował zgody pacjenta, aby uczestniczyć w wizycie lub otrzymywać informacje dotyczące jego stanu zdrowia.
𝐒𝐭𝐮𝐝𝐢𝐚, 𝐩𝐫𝐚𝐜𝐚 𝐢 𝐨𝐛𝐨𝐰𝐢𝐚̨𝐳𝐤𝐢 𝐳𝐰𝐢𝐚̨𝐳𝐚𝐧𝐞 𝐳 𝐮𝐛𝐞𝐳𝐩𝐢𝐞𝐜𝐳𝐞𝐧𝐢𝐞𝐦
Planowanie z wyprzedzeniem ważnych zmian życiowych, takich jak rozpoczęcie studiów lub nowej pracy, może pomóc uniknąć przerw w ciągłości leczenia hemofilii. Jeśli planujesz przeprowadzkę, warto wcześniej znaleźć najbliższy ośrodek leczenia hemofilii.
Nastolatek powinien również:
• dowiedzieć się, jak bezpiecznie przechowywać koncentraty czynników krzepnięcia, potrzebne materiały oraz zużyte igły w pokoju w akademiku,
• mieć łatwy dostęp do informacji dotyczących ubezpieczenia, apteki oraz kontaktów alarmowych,
• przekazać najważniejsze informacje dotyczące swojego stanu zdrowia pracownikom uczelnianej opieki zdrowotnej oraz zaufanej osobie, np. przyjacielowi lub opiekunowi w akademiku,
• ustalić wcześniej, gdzie i w jaki sposób uzyska pilną pomoc medyczną w przypadku poważnego krwawienia lub urazu.
𝐏𝐲𝐭𝐚𝐧𝐢𝐚, 𝐤𝐭𝐨́𝐫𝐞 𝐰𝐚𝐫𝐭𝐨 𝐳𝐚𝐝𝐚𝐜́ 𝐩𝐫𝐳𝐞𝐝 𝐳𝐦𝐢𝐚𝐧𝐚̨ 𝐨𝐩𝐢𝐞𝐤𝐢
Przed przejściem do opieki dla dorosłych warto spisać wszystkie pytania i zabrać je na kolejną wizytę w ośrodku leczenia. Mogą to być między innymi:
• Jaką dokumentację medyczną lub podsumowanie dotychczasowego leczenia należy przekazać zespołowi zajmującemu się osobami dorosłymi?
• Jak może zmienić się zakres ubezpieczenia po ukończeniu 18. roku życia?
• Jak mogę lepiej przygotować siebie lub swoje dziecko do przejścia do opieki dla dorosłych?
• Jakie formy wsparcia są dostępne w okresie przechodzenia z opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych?
Dobre przygotowanie może sprawić, że pierwsza wizyta w ośrodku leczenia hemofilii dla dorosłych będzie mniej stresująca i stanie się naturalnym kolejnym etapem w samodzielnym dbaniu o zdrowie.