PTSP (Polskie Towarzystwo Studiów nad Przyszłością)

03/06/2026

🤔 Jeśli megatrend doczekał się komercyjnych wdrożeń, to czy nadal jest trendem? To pytanie nasuwa raport EY Futures Reimagined. Dal każdego z opisywanych tam megatrendów istnieją już działające wdrożenia.

W metodologii foresightowej różnica jest zasadnicza: 🔹 Słaby sygnał / Trend → wczesne zwiastuny i kierunek zmian. 🔹 Megatrend → głęboka, wielodekadowa siła transformująca całe systemy. 🔹 Fakt → rzeczywistość. Nazywanie faktów „megatrendami” daje zarządom złudne przyzwolenie na bierność. Gdy nazwiemy je „rzeczywistością” – wymusza to natychmiastową akcję.

🔹 Skoro 60% firm z Fortune 500 wdrożyło platformy wieloagentowe AI, to organizacja "bez tarć operacyjnych" to dzisiejszy benchmark rynkowy, a nie wizja na kolejną dekadę.

🔹 Skoro Starlink kontroluje 80% komercyjnych ładunków na niskiej orbicie, to globalny wyścig o zasoby kosmosu już trwa.

Który z tych 8 trendów stał się już faktem w Twojej branży?

🔹 Superfluid Enterprise (Firma bez tarć)
Autonomiczna AI (agentic AI) i smart contracts eliminują rutynową koordynację procesów. 60% firm z Fortune 500 wdrożyło platformy wieloagentowe, uwalniając 40% czasu pracowników na kreatywne zadania.

🔹 Human-Machine Hybrid (Hybryda człowieka i maszyny)
Zacieranie granic między ludzkimi możliwościami a sprawnością maszyn. Ford zmniejszył liczbę urazów o 83% dzięki egzoszkieletom, a autonomiczne roboty przeprowadzają już skomplikowane operacje chirurgiczne bez udziału lekarza.

🔹 Productivity Reset (Nowa definicja produktywności)
Liczba przepracowanych godzin ustępuje miejsca elastyczności systemów i trafności decyzji. Cyfrowe bliźniaki całych metropolii (np. Singapur) pozwalają optymalizować zarządzanie infrastrukturą miejską w czasie rzeczywistym.

🔹 Talent Rewritten (Nowa era talentów)
Sztywne rekrutacje zastępuje dynamiczne portfolio kompetencji ludzkich i AI. Państwa takie jak Singapur czy Korea Południowa wdrażają masowe, narodowe programy budowy suwerennych kompetencji AI.

🔹 Migration Infrastructure (Infrastruktura migracyjna)
Świadome zarządzanie migracją jako kluczowym elementem gospodarki wobec kryzysu demograficznego. Niemcy rozpatrzyły 383 000 wniosków o uznanie kwalifikacji obcokrajowców, skracając procedurę do 3 miesięcy.

🔹 Global Resource Rush (Wyścig po zasoby)
Walka o surowce i infrastrukturę cyfrową przenosi się w głębiny oceanów, do Arktyki i w kosmos. Starlink kontroluje już 80% aktywnych komercyjnych satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej.

🔹 Currency of Trust (Zaufanie jako waluta)
W erze deepfake'ów zaufanie staje się mierzalnym aktywem. Blockchain wdrożony przez De Beers pozwala śledzić drogę każdego diamentu od kopalni do salonu, eliminując z rynku tzw. krwawe diamenty.

🔹 Capitalism Rebalanced (“Zrównoważony” kapitalizm)
Zwrot ku długofalowej wartości dla pracowników, społeczności i środowiska. Liczba firm z certyfikatem B Corp wzrosła o 131%.

02/06/2026

🚀 Od niedoboru do nadmiaru: Jak AI przesuwa wąskie gardła w branży i ?

Historycznie największym wyzwaniem na etapie odkrywania nowych leków był permanentny niedobór: brakowało celów biologicznych, wartościowych danych, a całości dopełniały powolne, rzemieślnicze cykle prób i błędów.

Sztuczna inteligencja całkowicie zmieniła te zasady gry. Dzięki symulacjom in-silico, masowemu generowaniu hipotez i automatyzacji, wczesna faza badawcza nabrała niespotykanego dotąd tempa. Problem pt. „brak pomysłów” po prostu przestał istnieć.

Główne wąskie gardło przesunęło się na dalsze etapy rozwoju – do obszarów, które nie doświadczyły tak drastycznego przyspieszenia. Mowa o rozwoju klinicznym, badaniach translacyjnych, zbieraniu dowodów naukowych oraz procedurach regulacyjnych.

Oto 4 kluczowe czynniki, które na nowo definiują dziś strategie rynkowe:

1. Wyzwania końcowych etapów badań

Wytypowanie przez AI obiecującego kandydata na lek może zająć zaledwie kilka dni. Jednak udowodnienie jego skuteczności i bezpieczeństwa w badaniach klinicznych to wciąż lata pracy, gigantyczny kapitał i ogromne ryzyko. Większa liczba cząsteczek na starcie nie przekłada się automatycznie na sukces na mecie.

2. Rozszerzająca się przepaść

Podczas gdy faza laboratoryjna trwa coraz krócej, badania kliniczne nie nadążają za tym tempem. Historycznie zaledwie 10% kandydatów wchodzących do I fazy badań uzyskuje ostateczne zatwierdzenie regulacyjne. Ta dysproporcja między masową skalą nowych pomysłów a barierą ich walidacji będzie się tylko pogłębiać.

3. Efekt domino w segmencie Medtech

Podobny trend widzimy na rynku wyrobów medycznych. Stworzenie oprogramowania medycznego czy urządzenia napędzanego przez AI stało się stosunkowo proste. Prawdziwym wyzwaniem nie jest już sam produkt, ale udowodnienie jego użyteczności klinicznej, bezpieczeństwa dla pacjenta, integracji z procedurami szpitalnymi oraz – co kluczowe – uzyskanie refundacji.

4. Nowe reguły gry: Wyścig o egzekucję

W erze AI przewaga konkurencyjna przestaje wynikać z samej zdolności do wymyślania innowacji. Dziś wygrywa ten, kto potrafi trafnie wyselekcjonować projekty o najwyższym potencjale i sprawnie przeprowadzić je przez proces komercjalizacji.

Wniosek: Liderzy rynku muszą zredefiniować swoje strategie R&D. Przyszłość należy do firm, które zamiast na masowe odkrywanie, postawią na budowę zaawansowanych „silników rozwoju”. Kluczem do sukcesu będzie mistrzowska egzekucja operacyjna w obszarze badań klinicznych oraz generowania dowodów ze świata rzeczywistego (RWE).

Reports Published: 13 May 2026 Strategic Choices in the Age of AI: Shaping the Future of Life Sciences Download PDF Strategic Choices in the Age of AI: Shaping the Future of Life Sciences explores how artificial intelligence is fundamentally transforming the life sciences and medtech industry not ju...

22/05/2026

Eksport w analizowanych sektorach cleantech wzrósł z 25,9 mld euro w 2019 r. do 47,2 mld euro w 2024 r. To pokazuje, że Polska ma już realne kompetencje: w technologiach kolejowych, sieciach elektroenergetycznych, transformatorach, komponentach elektromobilności, systemach grzewczych czy gospodarce obiegu zamkniętego.

Ale sama montownia to za mało. Największa wartość zostaje tam, gdzie są: własność intelektualna, projektowanie, integracja systemów, know-how i zdolność wdrażania. Jeśli Polska chce realnie skorzystać na transformacji, musi przesuwać się wyżej w łańcuchu wartości.

Nie chodzi o to, żeby produkować wszystko samodzielnie. Do 2030 r. pełna samowystarczalność w każdej technologii nie jest realistyczna. Kluczowe będzie strategiczne skupienie się na tych obszarach, gdzie mamy jednocześnie:
✅ szybko rosnący rynek,
✅ istniejącą bazę przemysłową,
✅ realną szansę na rozwój krajowego kapitału i kompetencji.

To również kwestia bezpieczeństwa. Odchodząc od importowanych paliw kopalnych, nie możemy wpaść w nową zależność: od importowanego sprzętu, komponentów, surowców krytycznych i oprogramowania.

Dlatego Polska potrzebuje aktywnej polityki przemysłowej: stabilnych regulacji, mądrych zamówień publicznych, wsparcia B+R, certyfikacji, eksportu i inwestycji, które budują kompetencje w kraju, a nie tylko miejsca pracy przy montażu. Cleantech może być jednym z motorów konkurencyjności Polski. Ale tylko wtedy, gdy potraktujemy go nie jako koszt transformacji, lecz jako projekt gospodarczy i strategiczny.

Link do raportu w komentarzu: Raport Forum Energii i SpotData: „Czyste technologie. Konkurencyjna Polska. Kierunki rozwoju krajowego przemysłu do 2030 r.”

20/05/2026

Jak będzie wyglądał świat w 2050 roku? Utopijna obfitość, cyfrowy darwinizm, a może nowa zimna wojna? 🔮

Najnowszy raport Henderson Institute, „Beyond Tomorrow”, kreśli 4 scenariusze tego, dokąd zmierzają obecne megatrendy.

Oto 4 możliwe wersje naszej przyszłości:

🤖 1. AI Abundance (Obfitość AI) Świat po serii globalnych cyberataków jednoczy się, wprowadzając surowe regulacje sztucznej inteligencji. Efekt? Gospodarka rośnie trzykrotnie, mamy tanią energię, pracujemy o 25% krócej (często 4 dni w tygodniu), a państwo dba o silną siatkę socjalną. Ceną jest jednak przedłożenie stabilności społecznej nad wolność jednostki.

🛡️ 2. Battling Blocs (Walczące Bloki) Globalizacja upada. Świat dzieli się na odizolowane, nieufne wobec siebie obozy gospodarcze. Handel międzynarodowy cofa się do poziomu z czasów zimnej wojny. Państwa przejmują kontrolę nad biznesem, stawiając na samowystarczalność i bezpieczeństwo. Wydatki na obronność szybują do 7% globalnego PKB.

🌍 3. Climate Coalition (Koalicja Klimatyczna) Katastrofy pogodowe przełomu lat 20. wymuszają drastyczne kroki. Wzrost gospodarczy schodzi na dalszy plan na rzecz ratowania planety. Powstaje potężny "klub klimatyczny" z globalnym podatkiem węglowym ($300 za tonę). Bieda drastycznie spada, a użycie paliw kopalnych maleje o ponad połowę, jednak obywatele zmagają się z ogromnymi podatkami i napięciami międzypokoleniowymi.

💻 4. Digital Darwinism (Cyfrowy Darwinizm) Rządy wycofują się, oddając władzę w ręce wielkich korporacji technologicznych. Brak regulacji AI wywołuje eksplozję innowacji i rozwój bioniki, ale koszty społeczne są dramatyczne. Klasa średnia zanika na rzecz prekariatu i "gig-economy", a 1% najbogatszych gromadzi niemal połowę globalnego bogactwa. Cyfrowe uzależnienia stają się ucieczką od zdegradowanej rzeczywistości.

Przyszłość rzadko wybiera tylko jedną z dróg, jednak każdy z tych modeli wymaga od nas zupełnie innej strategii – w biznesie, edukacji i planowaniu życia. W którym kierunku Waszym zdaniem zmierzamy najszybciej? 👇

Long-term thinking can seem like a luxury. But understanding the possibilities can provide lessons for addressing today’s challenges.

14/05/2026

🌍 Czy PKB to przestarzały kompas na miarę XXI wieku?

Od dekad polegamy na Produkcie Krajowym Brutto (PKB) jako głównym mierniku globalnego i narodowego postępu. Problem polega na tym, że PKB to wskaźnik ślepy – świetnie mierzy aktywność gospodarczą, ale całkowicie ignoruje koszty społeczne, degradację środowiska, rosnące nierówności i nasze rzeczywiste poczucie dobrostanu.

Grupa Ekspertów Wysokiego Szczebla ONZ opublikowała właśnie raport „Counting What Counts”. To kompleksowa propozycja odejścia od dyktatu PKB na rzecz podejścia Beyond GDP.
Zamiast jednego wskaźnika, autorzy proponują panel 31 precyzyjnych miar, które traktują rozwój jako system naczyń połączonych. Obejmują one cztery kluczowe obszary:

🕊️ 1. Fundamenty: Rozwój musi opierać się na pokoju, prawach człowieka i poszanowaniu granic planetarnych (np. emisje gazów cieplarnianych, wskaźnik nienaruszenia bioróżnorodności).

🤝 2. Obecny dobrostan: Wychodzimy poza dochody. Liczy się zdrowie, edukacja, bezpieczeństwo, a także jakość instytucji publicznych i spójność społeczna (np. pomiar poczucia samotności w społeczeństwie).

⚖️ 3. Równość i inkluzywność: Skupienie na luce płacowej, nierównościach majątkowych (udział 1% najbogatszych) i wielowymiarowym ubóstwie.

🛡️ 4. Zrównoważony rozwój i odporność (Resilience): Ochrona kapitału ludzkiego, społecznego, instytucjonalnego i naturalnego z myślą o przyszłych pokoleniach i absorbowaniu globalnych szoków.

Jako badacze przyszłości w Polskim Towarzystwie Studiów nad Przyszłością wiemy, że to, co mierzymy, bezpośrednio kształtuje to, do czego dążymy. Dokument ONZ to nie tylko koncepcja – to praktyczna mapa drogowa dla rządów i instytucji. Narzędzie, które redefiniuje postęp jako sprawiedliwy, inkluzywny i zrównoważony dobrostan ludzi oraz planety. Musimy przestać koncentrować się na tym, co po prostu łatwo policzyć, i zacząć mierzyć to, co rzeczywiście warunkuje nasze przetrwanie i rozwój.

Gross domestic product (GDP) measures economic output but does not fully capture what counts – well-being, equity and sustainability. Despite decades of growth, many people feel left behind, while pressures on the planet continue to rise.

13/05/2026

🔮 Jak będzie wyglądać przyszłość Sztucznej Inteligencji w Europie do 2040 roku?

Przeanalizowaliśmy wyniki projektu foresightowego dla Komisji Europejskiej: "The Futures of Artificial Intelligence: Implications for Europe’s R&I Ecosystem" (2026). Zamiast utopii, badacze stawiają nas przed dość niewygodnymi prognozami.

Oto 6 najważniejszych wniosków z tych raportów:

🤖 1. "Humanwashing" i "Upokorzenie przez AI" Rozwój ASI może obnażyć ludzką nieistotność. By złagodzić to poczucie, korporacje będą stosować humanwashing – iluzoryczne utrzymywanie ludzi w pętli jako "kozłów ofiarnych" za błędy AI, podczas gdy algorytmy będą nami skrycie manipulować.

❄️ 2. Nadciągająca "zima AI" A co, jeśli obecny boom to tylko bańka inwestycyjna? Brak mierzalnych zwrotów z LLM-ów może pod koniec dekady doprowadzić do załamania rynku i odpływu kapitału. Efekt? Dekady "zimy AI", podczas których technologia zatrzyma się w miejscu.

🛡️ 3. Zbrojenia warunkiem przywództwa Unia Europejska dogoni USA i Chiny w wyścigu AI jedynie pod presją zagrożeń z zewnątrz (np. ze strony Rosji). Rozwój napędzany będzie inwestycjami w militarny kompleks, a cywilny dobrobyt stanie się jedynie "efektem ubocznym".

📉 4. Niska adopcja AI Wbrew medialnej narracji, realne wdrażanie AI w kluczowych sektorach (np. budownictwo, woda) pozostaje nierówne i zaskakująco niskie. Służy ono raczej do wsparcia drobnych zadań, a nie do zmiany fundamentalnych modeli biznesowych.

⚖️ 5. Iluzja regulacyjna Europa szczyci się AI Act, co bywa mieczem obosiecznym. UE może nie posiadać odpowiednich zdolności, by w pełni kontrolować globalne sieci AI. Potężne koszty wdrażania przepisów po prostu zahamują rozwój innowacyjnych europejskich MŚP.

🧠 6. Degradacja poznawcza Zbyt mocne delegowanie zadań oraz doomscrolling trwale zmieniają ludzkie zdolności. Do 2040 r. społeczeństwo stanie się bardziej lękowe i pozbawione umiejętności krytycznego myślenia. Oparcie się na maszynie będzie zbyt wygodne.

Który z tych scenariuszy wydaje Wam się najbardziej prawdopodobny? Zapraszamy do dyskusji w komentarzach! 👇

📚 Źródła:
Part 4: Scenarios and Opportunities (K. Cuhls, L. Erdmann i inni).
Part 5: Final Report (W. Mehnert, A. Ferrari, O. Strauka i inni).

12/05/2026

Wyzwanie: budowa realnej suwerenności technologicznej, zarówno w warstwie hardware (Physical AI), jak i software. 🤖🇵🇱
Najnowszy raport trendów technologicznych (marzec 2026) przygotowany przez Instytut Łączności – PIB na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji zawiera 5 kluczowych wniosków, o których pewnie debatują zarządy i działy IT:

1️⃣ Od LLM do autonomicznych agentów
Kończy się czas pasywnych modeli językowych. Rynek skręca w stronę Agentic AI – autonomicznych agentów, którzy nie tylko generują tekst, ale samodzielnie wykonują wieloetapowe zadania bezpośrednio w systemach operacyjnych. AI przestaje być doradcą, a staje się wykonawcą.

2️⃣ Kryzys „machine unlearning” vs. RODO
Mamy potężny problem prawny. Raport wskazuje na fundamentalną niezgodność architektury AI z prawem do bycia zapomnianym (GDPR). Obecnie nie da się selektywnie „usunąć” danych z wytrenowanego modelu bez degradacji całej sieci. To otwiera puszkę Pandory w zakresie bezpieczeństwa i podatności na ataki typu membership inference.

3️⃣ Geopolityka algorytmów: przypadek DeepSeek
To fascynujące studium przypadku. Chiński DeepSeek, ze względu na niski poziom zaufania i standardy inwigilacyjne, praktycznie nie istnieje w UE. Jednak w krajach niedemokratycznych (Rosja, Białoruś) święci triumfy – tam cechy nadzorcze modelu są traktowane przez reżimy jako… zaleta, a nie wada.

4️⃣ Polska liderem Quantum w regionie CEE 🇵🇱
To historyczny moment dla naszego rynku kapitałowego. Creotech Instruments S.A. wydziela dywizję kwantową – Creotech Quantum S.A., która 17 kwietnia 2026 r. zadebiutuje na GPW. Będzie to pierwsza spółka typu „pure-play quantum” w Europie Środkowo-Wschodniej notowana na giełdzie. Technologie kwantowe oficjalnie opuściły laboratoria i weszły w fazę komercyjną (rynek wart ponad 1 mld USD!).

5️⃣ Pułapka suwerenności cyfrowej
Dane są alarmujące: udział europejskich dostawców chmury w rodzimym rynku spadł do zaledwie 15%. Amerykańscy giganci kontrolują 70% tortu. Co gorsza, w Polsce aż 99% zamówień publicznych na oprogramowanie biurowe w 2025 r. de facto wykluczało alternatywy dla jednego dostawcy.

Więcej:
https://www.gov.pl/web/instytut-lacznosci/technologie-przyspieszaja-panstwa-musza-nadazyc

Jak wygląda dziś globalny wyścig technologiczny i gdzie w tym wszystkim jest Europa - a gdzie Polska? Na te pytania stara się odpowiedzieć pierwszy raport z całego cyklu przygotowany przez analityków Instytutu Łączności - PIB na zlecenie Ministerstwa Cyfryzacji - i od razu ustawia poprzecz...

11/05/2026

Dziękujemy redakcji Przeglądu Pożarniczego za docenienie treści publikowanych na naszej stronie oraz za popularyzowanie refleksji nad przyszłością także wśród środowisk związanych z bezpieczeństwem, ochroną ludności i pożarnictwem.

W artykule „Mapy przyszłości” Anna Sobótka pisze o PTSP.pl jako o miejscu, które przybliża ideę future studies, prezentuje nasze projekty, teksty eksperckie i materiały pomagające lepiej zrozumieć możliwe scenariusze przyszłości. Szczególnie miło nam, że „strona Ptsp.pl to prawdziwa kopalnia intrygującej wiedzy – warto z niej czerpać.” :-)

https://www.ppoz.pl/roznosci/wwwpozarnictwo/Mapy-przyszlosci/idn:3281

To, co przed nami, jawi się często jako nieodgadniona tajemnica. Tyle jest możliwych scenariuszy, tyle czynników, które mogą wpłynąć na bieg wypadków. A jednak myślenie o tym, co może (...).

04/05/2026

🌍 Czy przeludnienie to naprawdę nasze największe zagrożenie? Najnowszy raport Earth4All dowodzi, że nie. Prawdziwym problemem jest nierówny podział dóbr. 📊

Tradycyjne modele demograficzne opierają się zazwyczaj na suchych statystykach urodzeń i zgonów. Zintegrowany model oceny (IAM) zastosowany przez Earth4All idzie o krok dalej, bezpośrednio wiążąc dynamikę populacji z rozwojem społeczno-gospodarczym. Wyniki tych analiz podważają powszechnie powielany mit, jakoby na naszej planecie żyło po prostu zbyt wielu ludzi.

Oto jak według danych mogą potoczyć się losy świata w dwóch głównych scenariuszach:

🚨 Za mało, za późno (Utrzymanie status quo): Jeśli podążymy dotychczasową drogą, globalna populacja osiągnie swój szczyt na poziomie około 9 miliardów w 2050 roku. Nierówności społeczne będą nadal rosnąć, przekroczymy bezpieczne granice planetarne i staniemy w obliczu poważnego ryzyka regionalnych zapaści cywilizacyjnych.

🚀 Wielki Skok (Zdecydowane działanie): Jeśli wdrożymy przełomowe, globalne zmiany – poprawiając bezpieczeństwo ekonomiczne, edukację i opiekę zdrowotną – populacja osiągnie niższy szczyt: 8,5 miliarda w 2040 roku, a do 2100 roku spadnie do 6 miliardów. Drastycznie obniżymy emisje gazów cieplarnianych i przywrócimy presję wywieraną na Ziemię do zrównoważonych poziomów.

💡 Kluczowy wniosek: Nawet w tym mniej optymistycznym scenariuszu Ziemia byłaby w stanie zapewnić minimalny standard życia dla nawet 12,5 miliarda ludzi do 2080 roku – pod warunkiem sprawiedliwego podziału zasobów. Głównym zagrożeniem dla naszej biosfery nie jest bezwzględna liczba mieszkańców planety, lecz ekstremalnie wysoki poziom konsumpcji najbogatszych 25% światowej populacji.

Jak możemy to naprawić? Raport rekomenduje wprowadzenie mocno progresywnego opodatkowania 10% najbogatszych ludzi na świecie. Środki te miałyby ograniczyć „luksusową konsumpcję węglową” i sfinansować 5 kluczowych, systemowych transformacji:
1️⃣ Wyeliminowanie ubóstwa (np. anulowanie zadłużenia najbiedniejszym państwom). 2️⃣ Zniwelowanie rażących nierówności (np. bezwarunkowy dochód podstawowy i silniejsze prawa pracownicze). 3️⃣ Wzmocnienie pozycji kobiet (np. równy dostęp do edukacji i stanowisk kierowniczych). 4️⃣ Transformacja systemów żywnościowych (np. zmiana nawyków żywieniowych i rolnictwo regeneratywne). 5️⃣ Przejście na czystą energię (np. powszechna elektryfikacja i stopniowe odchodzenie od paliw kopalnych).

Nadszedł czas, aby przenieść ciężar dyskusji z kontroli populacji na zmianę systemową i sprawiedliwy podział zasobów. Na Ziemi jest wystarczająco dużo dóbr, by zaspokoić potrzeby nas wszystkich – ale nie naszą chciwość. 🌱

Members of the Earth4All modelling team show that the global population could peak just below 9 billion in 2050 and then start falling.

27/04/2026

🚀Czas podsumować ćwierć tysiąclecia polskiej fantastyki!

Z okazji tej wyjątkowej rocznicy Polska Fundacja Fantastyki Naukowej przygotowała coś specjalnego. Wystartował plebiscyt na najważniejsze polskie powieści SF, jakie ukazały się na przestrzeni ostatnich 250 lat. To nie tylko hołd dla tradycji, ale przede wszystkim okazja do przyjrzenia się, jak polscy twórcy – od Krasickiego, przez Lema, aż po współczesnych mistrzów – przewidywali przyszłość, technologię i rozwój ludzkości.

To też świetna okazja, by odświeżyć swoją listę lektur (lub nadrobić zaległości!) i wesprzeć promocję polskiej kultury i literatury spekulatywnej.



https://ptsp.pl/plebiscyt-na-najwazniejsze-polskie-powiesci-science-fiction/