15/02/2026
Jeśli projekt ustawy ratyfikacyjnej nie trafi do Sejmu do końca 2026 roku, to istnieje realne ryzyko, że ratyfikacja ZEKS zostanie ponownie odłożona na kolejną kadencję – co byłoby powtórzeniem schematu, który trwa już od podpisania Karty w 2005 roku, czyli od dwudziestu lat.
Komitet Ekspertów Praw Społecznych Rady Europy opublikował w marcu 2025 raport o nieratyfikowanych przez Polskę artykułach Europejskiej Karty Społecznej.
Oto kluczowe obserwacje.
Komitet jednoznacznie rekomenduje ratyfikację. Raport stwierdza wprost, że Polska "może i powinna ratyfikować" („can and should proceed to the ratification of the revised Charter") oraz że pod względem prawnym jest to jak najbardziej możliwe („its legal and policy framework is clearly aligned with a sufficient number of revised Charter provisions to make this possible.") To nie jest raport pełen wątpliwości – to raport z wyraźną konkluzją pozytywną.
Wiele postanowień może być zaakceptowanych natychmiast. Komitet wskazuje konkretne artykuły gotowe do natychmiastowej akceptacji (art. 2§6, 4§1, 10§3, 10§4, 14§2, 20, 21, 23, 25, 27§1–3, 28, 29), a dla kolejnej grupy stwierdza, że nie ma „major obstacles" (art. 2§2, 2§7, 3§4, 7§1, 7§5, 8§5 i inne). Dla pozostałych (art. 6§4, 7§3, 13§1, 13§4, 18§1, 26§2, 30, 31§1–3) dostrzega postęp i zachęca do dalszych wysiłków.
Komitet przypomina, że pełna zgodność nie jest warunkiem ratyfikacji. To zdanie jest kluczowe: „acceptance of the revised European Social Charter's provisions is not contingent on the national situation of a State Party being in full legal conformity with those provisions at the time of acceptance." Ratyfikacja jest sygnałem aspiracji, a nie potwierdzeniem stuprocentowej zgodności.
Teraz porównajmy to z odpowiedzią MRPiPS do RPO, gdzie napisano o raporcie, że „okazał się w niektórych fragmentach nadmiernie ogólnikowy" i „nie objął kilku kwestii". Tymczasem raport liczy ok. 100 stron, zawiera szczegółową analizę każdego artykułu z konkretnymi opiniami Komitetu i jest oparty o dwudniowe spotkanie w Warszawie (28–29 października 2024). Raport jest wyjątkowo konkretny.
Jest jasne, że Polska może i powinna ratyfikować ZEKS i ma ku temu wystarczające podstawy prawne. Zbliża się szczyt Rady Europy poświęcony prawom społecznym (18-19 marca 2026). Mamy nadzieję, że z tej okazji rząd polski ogłosi, że przygotował ustawę o ratyfikacji ZEKS.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk