Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarządowych

Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: organizacja

Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarządowych Jesteśmy ogólnopolską organizacją pozarządową zrzeszającą osoby pracujące w obszarze edukacji dorosły Biuro:
ul.

Warecka 4/6
00-040 Warszawa

tel. +48 724 737 117
mail: [email protected]

Wojny oznaczają śmierć lub cierpienie ludzi. Ale mają też szereg innych konsekwencji dla świata. Z okazji przypadającego...
21/09/2026

Wojny oznaczają śmierć lub cierpienie ludzi. Ale mają też szereg innych konsekwencji dla świata. Z okazji przypadającego dziś Światowego Dnia Pokoju, przyglądamy się powiązaniom między konfliktami zbrojnymi a zmianą klimatu.

🔥 1. Wojsko jest bardzo emisyjnym sektorem gospodarki
Sam sektor wojskowy odpowiada – według szacunku przygotowanego przez Conflict and Environment Observatory (CEOBS) i Scientists for Global Responsibility - za około 5,5% światowych emisji gazów cieplarnianych. To około 2,75 mld ton CO₂ rocznie (szacunki pochodzą jednak z 2019r.). Dla zobrazowania skali: gdyby światowe siły zbrojne potraktować jako jedno państwo, ich ślad węglowy znalazłby się wśród największych na świecie.

Armie wykorzystują ogromne ilości paliw kopalnych. Samoloty wojskowe, okręty, pojazdy opancerzone, ciężarówki, generatory oraz infrastruktura wojskowa wymagają energii, której znaczna część nadal pochodzi z ropy, gazu i innych paliw kopalnych. Do wojskowego śladu klimatycznego należy doliczyć również m.in. wydobycie surowców, produkcję paliw oraz pojazdów i sprzętu a także logistykę,
CEOBS zwraca uwagę, że kompleksowe liczenie emisji wojskowych powinno obejmować nie tylko bezpośrednie spalanie paliw, lecz także całe łańcuchy dostaw – od wydobycia surowców po koniec życia sprzętu.

💥 2. Wojna powoduje też dodatkowe emisje
Podczas konfliktu rośnie intensywność wykorzystania paliw, sprzętu i infrastruktury. Jednocześnie dochodzą emisje, które w normalnych warunkach nie wystąpiłyby w takiej skali.
Należą do nich m.in.:
🔥 pożary lasów i terenów rolniczych,
🏭 pożary i zniszczenia zakładów przemysłowych,
🏢 emisje związane ze zniszczeniem budynków,
🛢️ uwalnianie paliw i substancji przemysłowych,
🚛 zwiększony transport wojskowy,
🏗️ późniejsza odbudowa infrastruktury.
Wojna może powodować emisje zarówno w czasie walk, jak i wiele lat później – podczas odbudowy zniszczonych miast, dróg, mostów, elektrowni czy zakładów przemysłowych.
Badania naukowe wyróżniają cztery podstawowe źródła emisji związanych z działaniami wojennymi: działalność operacyjną armii, przemysł wojskowy, odbudowę po konflikcie oraz niszczenie naturalnych zasobów magazynujących węgiel.

🇺🇦4. Przykład Gazy pokazuje, że problem dotyczy również wody, gleby i rolnictwa
Konflikt w Ukrainie jest jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów wpływu współczesnej wojny na klimat i środowisko.
Według analizy opublikowanej w 2024 r. przez ukraińskie Ministerstwo Ochrony Środowiska wraz z organizacjami zajmującymi się klimatem, łączna ilość emisji związanych z wojną została oszacowana na około 175 mln ton CO₂e.
W tej liczbie uwzględniono m.in. emisje związane z działaniami wojennymi, pożarami, zniszczeniem infrastruktury, zmianami w transporcie lotniczym oraz przyszłą odbudową.

☣️ 3. Problemem nie jest tylko CO₂
Wpływ konfliktów zbrojnych na środowisko jest znacznie szerszy niż zmiana klimatu. UNEP wskazuje m.in. na:
• skażenie gleby,
• skażenie wód powierzchniowych i podziemnych,
• odpady przemysłowe,
• gruz budowlany,
• pozostałości materiałów wojskowych,
• zniszczenie systemów wodociągowych i kanalizacyjnych,
• degradację terenów rolniczych,
• utratę siedlisk przyrodniczych,
• zanieczyszczenie powietrza.
Co istotne, część tych skutków może utrzymywać się przez dziesięciolecia po zakończeniu walk.

☮ 4. Przykład Gazy pokazuje, że problem dotyczy również wody, gleby i rolnictwa
W swojej ocenie środowiskowych skutków konfliktu w Strefie Gazy UNEP analizował m.in. zniszczenie infrastruktury energetycznej, gospodarki odpadami, budynków, terenów rolniczych oraz wpływ konfliktu na środowisko lądowe i morskie.
Organizacja zwracała również uwagę na możliwość długotrwałego zanieczyszczenia gleby i zasobów wodnych substancjami chemicznymi i metalami ciężkimi.

🔁 5. Powstaje więc „błędne koło”
Możemy przedstawić tę zależność w uproszczeniu:
zmiana klimatu → presja na zasoby → większe napięcia i niestabilność → konflikty → zniszczenia środowiska i większe emisje → jeszcze większa presja klimatyczna
Nie jest to uniwersalny mechanizm, który automatycznie prowadzi od suszy do wojny. Jest to raczej system wzajemnie wzmacniających się ryzyk.
SIPRI opisuje współczesne kryzysy bezpieczeństwa i środowiska jako wzajemnie powiązane i mogące tworzyć tzw. „compound and cascading risks” – ryzyka nakładające się na siebie i wywołujące kolejne konsekwencje.

📊 6. Dlaczego tak trudno dokładnie policzyć emisje wojska?
Nie mamy tak dobrych danych o emisjach wojskowych, jak w przypadku wielu innych sektorów gospodarki.
CEOBS wskazuje na lukę w raportowaniu emisji wojskowych. Dane mogą być niepełne z powodu tajemnicy wojskowej, różnic w sposobach raportowania oraz braku jednolitych metod obliczania emisji związanych z działaniami wojennymi.
Dlatego liczby dotyczące wojskowego śladu węglowego należy traktować z odpowiednią ostrożnością. Nie oznacza to jednak, że problemu nie ma. Oznacza raczej, że potrzebujemy lepszego systemu pomiaru i raportowania.

🧩 7. Co z tego wynika?
Najważniejszy wniosek nie brzmi: „wojna jest przyczyną zmian klimatu”. To byłoby zbyt dużym uproszczeniem. Precyzyjniej można powiedzieć:
👉 wojna i przygotowania wojenne są źródłem dodatkowych emisji gazów cieplarnianych i poważnych szkód środowiskowych;
👉 produkcja, utrzymywanie i użytkowanie sprzętu wojskowego wymaga dużych ilości energii i surowców;
👉 konflikty niszczą ekosystemy, infrastrukturę i naturalne magazyny węgla;
👉 część emisji powstaje dopiero po zakończeniu walk, np. podczas odbudowy;
👉 jednocześnie zmiana klimatu może zwiększać presję na społeczeństwa i zasoby naturalne, wpływając na bezpieczeństwo;
👉 a dokładne oszacowanie skali wojskowych emisji nadal jest utrudnione przez brak pełnych i porównywalnych danych.

🎓 8. Jak wykorzystać tę wiedzę edukacyjnie?
Ten temat może być świetnym punktem wyjścia do edukacji ekologicznej, obywatelskiej i medialnej. Przedstawiamy 3 pomysły, jak można go zaadresować w szkole.

1. Lekcja o śladzie węglowym
Uczniowie i uczennice śledzą cały „cykl życia” sprzętu wojskowego:
surowiec → produkcja → transport → użytkowanie → konflikt → utylizacja → odbudowa
Następnie zastanawiają się, na których etapach powstają emisje.

2. Ćwiczenie z krytycznego myślenia
Warto zestawić kilka różnych szacunków wojskowych emisji i zapytać: Dlaczego naukowcy otrzymują różne wyniki? To doskonałe ćwiczenie z rozumienia niepewności, metodologii badań i różnicy między „danymi pomiarowymi” a „modelem szacunkowym”.

3. Analiza konkretnego konfliktu
Uczniowie i uczennice twarzą mapę konsekwencji środowiskowych wybranego konfliktu, przyglądając się poniższym obszarom:
🌳 lasy
💧 woda
🌾 rolnictwo
🏭 przemysł
🏙️ miasta
🔥 pożary
🌍 emisje gazów cieplarnianych.

--
Post powstał w ramach projektu „Klimat na quest!” będącego częścią projektu NOPLANETB, który realizuje Fundacja Fairtrade Polska. Dofinansowano ze środków Unii Europejskiej. Za treść odpowiada sTOP, a wyrażone poglądy niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej.

🔹🔸 Edukacja globalna w terenie – bezpłatne szkolenia i autorskie gry terenowe 🔸🔹W sTOP-ie chcemy ułatwiać edukator_kom p...
21/09/2026

🔹🔸 Edukacja globalna w terenie – bezpłatne szkolenia i autorskie gry terenowe 🔸🔹

W sTOP-ie chcemy ułatwiać edukator_kom pracę z trudnymi i złożonymi tematami. I jak już wiecie... kochamy narzędzia 🎲🎴

🌎Jeśli szukacie angażującego sposobu, by porozmawiać z młodzieżą o globalnych współzależnościach, sprawiedliwości i wyzwaniach współczesnego świata, mamy coś dla Was!

Zapraszamy na dwudniowe szkolenia stacjonarne, podczas których przeżyjecie przygodę z naszymi nowymi grami terenowymi i dowiecie się, jak łatwo przenieść je do swojej placówki.

To propozycja stworzona z myślą o współpracy i budowaniu relacji. Do udziału zapraszamy czteroosobowe zespoły ze szkół (klasy 6–8 szkół podstawowych oraz szkoły ponadpodstawowe), NGO, bibliotek, domów kultury i innych miejsc pracujących z młodzieżą. Każda ekipa powinna się składać z dwóch osób nauczycielskich lub edukatorskich oraz dwójki młodych osób. Chcemy dać młodzieży realne poczucie sprawczości, aby przy Waszym wsparciu mogła włączyć się w organizację wydarzenia na własnym terenie.

Co czeka na Was podczas szkolenia?
🔷 Przetestujecie na sobie grę terenową z wciągającą fabułą tropienia globalnych współzależności.
🔷 Poznacie mechanikę gry i nauczycie się, jak poprowadzić wartościowe, głębokie omówienie po rozgrywce.
🔷 Otrzymacie kompletny zestaw materiałów do przeprowadzenia gry u siebie z okazji nadchodzącego Tygodnia Edukacji Globalnej.

Szkolenia są bezpłatne – zapewniamy nocleg, wyżywienie oraz zwrot kosztów dojazdu. Do wyboru są terminy w październiku i listopadzie w dwóch lokalizacjach: Falentach pod Warszawą oraz Katowicach.

🗓 Zgłoszenia przyjmujemy do 30 września. Liczba miejsc jest ograniczona, więc warto zebrać swój czteroosobowy zespół i zgłosić się już dziś!

📌 Link do strony z opisem szkoleń i formularzami zgłoszeniowymi znajdziecie w pierwszym komentarzu.

_________
Projekt „Razem dla jutra. Terenowa edukacja globalna” jest finansowany z budżetu państwa w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

🔹🔸 Za nami wrześniowy zjazd 28. Szkoły Trenerskiej STOP. Działo się! 🔸🔹To były trzy intensywne dni, dużo grania, planowa...
14/09/2026

🔹🔸 Za nami wrześniowy zjazd 28. Szkoły Trenerskiej STOP. Działo się! 🔸🔹

To były trzy intensywne dni, dużo grania, planowania, testowania i rozkmin.

🎲♟️ Na początku Marcin Mitzner rozłożył nas na łopatki. Jedni grali po raz pierwszy, inne osoby pewnie nigdy wcześniej nie pomyślały, że grami można uczestniczki i uczestników warsztatów tak skutecznie… rozegrać.

🗒 W ciągu dwóch kolejnych dni Grzegorz Idziak przeprowadził nas przez caaaaaalutki proces planowania szkolenia: od poznania osób odbiorczych i diagnozy ich potrzeb, przez budowanie doświadczeń w cyklu Kolbów i układanie do nich dobrych instrukcji, aż po rozmowę o tym, jak w planowaniu szkolenia używać własnej inteligencji – i kiedy warto wesprzeć ją także tą sztuczną.

Dużo pracy, dużo praktyki i sporo rzeczy, które od razu chce się zabrać ze sobą na salę szkoleniową.

Grupie jak zawsze towarzyszyła opiekunka – Ania Stadnik-Wójtowicz.

Od 2025 roku Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarzadowych jest dumnym posiadaczem akredytacji w programie 🇪🇺 Eras...
10/09/2026

Od 2025 roku Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarzadowych jest dumnym posiadaczem akredytacji w programie 🇪🇺 Erasmus+ w sektorze edukacji doroslych. W tym roku otrzymaliśmy kolejny projekt finansujacy nasz "Plan Erasmusa", czyli plan rozwoju organizacji w kontekscie miedzynarodowym. Ponieważ niuanse realizacji i rozliczania dzialań zmieniają sięco roku, dbamy o to, by być na bieżaco.

Dziś szkolenie z zasad realizacji mobilności w sektorze w latach 2026-2027 🙂

Wiosna tego roku była bardzo intensywna i zapomniałyśmy Wam powiedzieć, że w marcu zrealizowaliśmy wspaniałe spotkanie o...
09/09/2026

Wiosna tego roku była bardzo intensywna i zapomniałyśmy Wam powiedzieć, że w marcu zrealizowaliśmy wspaniałe spotkanie osób edukujących młodzież i samej młodzieży w Polsce w temacie budowania💕 relacji z 🌊 wodą.
Dodajmy, że spotkanie to element 2 letniego projektu KA2 "Wateracy" współfinansowanego ze środków 🇪🇺 Erasmus+, adresowanego do młodych dorosłych a my mamy w nim rolę ekspercką przy tworzeniu curriculum aktywności edukacyjnych.

Dlaczego spotkanie było wyjątkowe?
💧Odbyło się ono w Nowym Gierałtowie, do którego w 2024 roku, przyszła niszczycielska powódź. To był czas składania wniosku o dofinansowanie. Już wtedy wiedzieliśmy, że będziemy chciały_li wesprzeć ten swoją obecnością i wydatkowanym budżetem. Zobaczyliśmy wieś Nowy Gierałtów i Gminę Stronie Śląskie po powodzi, spotkaliśmy się z wiceburmistrzem, widzieliśmy miejsce, gdzie przerwany został wał przy tamie powodujący zalanie gminy falą powodziową. Było to spotkanie z wodą - żywiołem.
💧Pierwszy dzień spędziliśmy we Wrocławiu pracując w muzeum wody Hydropolis. Hydropolis oferuje elementy wiedzowe (o odkryciach, historii czerapnia wody dla miasta, ilości wody potrzebnej do produkcji żywności, czy stowarzeniach wodnych), ale tworzy też unikalny klimat rozbudzający fascynację wodą dzięki fontannom, ścianom i mgiełkom wodnym, miejscom do wypoczynku i instalacjom artystycznym. Niezwykle było tam być i czuć atmosferę tego miejsca i tam właśnie pracować pierwszego dnia naszgo spotkania.
💧Projekt zakłada storzenie katalogu 24 aktywności budujących 💕 relację z wodą. Aktywności mają pobudzać przede wszystkim emocje, dopiero w drugim kroku mają nieść komponent edukacyjny. Po co? Po to by budować zaangażowanie na rzecz wody.

Jaki główny wniosek wypłynął z tego spotkania?
💦Łączenie emocji, doświadczenia i wiedzy naprawdę działa – ambasadorzy oraz youth workerzy mogą być kluczowymi osobami w przenoszeniu idei i jakości projektu Wateracy na grunt codziennych działań.💦

Zapraszamy do obejrzenia StoryMaps ze spotkania w Polsce:

Empowering young Europeans to explore and advocate for water literacy and water stewardship

W drugiej połowie sierpnia 9⃣ osób ze Stowarzyszenia wzięło udział w kursach angielskiego na różnych poziom zaawansowani...
08/09/2026

W drugiej połowie sierpnia 9⃣ osób ze Stowarzyszenia wzięło udział w kursach angielskiego na różnych poziom zaawansowania w szkole językowej Sprachcafe na Malcie 🇲🇹.
Zależało nam, by doświadczona trenersko kadra sTOP wzmaciniała się językowo i żywiej uczesniczyła w międzynarodowej wymianie i współpracy organizacji.
Jako sTOP mamy blisko 3⃣0⃣ lat doświadczenia w uczeniu dorosłych- to ogrom wiedzy, praktyki i perspektyw, którym dzielimy się krajowo przede wszystkim przez Szkołę Trenerską, a którymi możemy dzielić się ze społecznością międzynarodową.

W kilka równoległych kursów zaangażowano tego lata 9 osób trenerskich.

Wiemy, że było rozwojowo, wspierająco i blisko.

W końcu w sTOP ...
👉inspirujemy siebie i innych,
👉wspieramy budowanie relacji zawodowych i prywatnych,
👉dbamy o jakość edukacji i własny rozwój.
☝️[fragment misji organizacji]

Pozaglądajcie też na profile osób uczestniczących... Tam się działo 😃

Dodajmy, że działanie współfinansowane jest ze środków 🇪🇺Unii Europejskiej 🫶

🔹🔸 Nowa jakość w edukacji dojrzałej! 🔸🔹W sTOP-ie głęboko wierzymy we wzajemność działań edukacyjnych i uczenie się przez...
07/09/2026

🔹🔸 Nowa jakość w edukacji dojrzałej! 🔸🔹

W sTOP-ie głęboko wierzymy we wzajemność działań edukacyjnych i uczenie się przez całe życie. Ta filozofia przyświeca nam w edukacji dojrzałej od dawna. Jest też filarem nowego projektu „W duecie. Nowy model pracy z osobami 60+ w sektorze obywatelskim”.

Chcemy odwrócić tradycyjne myślenie o roli osób starszych na sali szkoleniowej. Zamiast projektować ofertę edukacyjną dla osób 60+, przechodzimy do tworzenia jej z nimi – w partnerskich duetach trenersko-mentorskich. Wierzymy, że wiedza oraz bogate doświadczenie tej grupy to unikalny zasób, z którego mogą i powinny czerpać wszystkie pokolenia.

Przez najbliższe dwa lata wypracujemy i przetestujemy model oparty na prawdziwym partnerstwie i podmiotowości.

Co mamy w planach?
🔷 Przewodnik i narzędziownik – wypracujemy merytoryczne fundamenty oraz praktyczne narzędzia ułatwiające pracę w duecie.
🔷 E-learning i podcasty – nagramy cykl podcastów „60+. Inna jakość życia” oraz przygotujemy kurs online, aby ułatwić innym organizacjom wdrażanie partnerskiej współpracy.
🔷 Szkoła Edukacji Dojrzałej i Mentorstwa 60+ sTOP – zaprosimy do niej aktywne osoby po 60. roku życia oraz pracujące w lokalnych organizacjach osoby trenerskie, które utworzą współpracujące ze sobą duety edukatorskie.
🔷 Pilotaże w organizacjach – wypracowany model przetestujemy w praktyce podczas lokalnych zajęć oraz warsztatów w całej Polsce.

Więcej o projekcie przeczytacie na naszej stronie [link w komentarzu]. Bądźcie z nami w tym procesie! ✨

__________
Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Społeczeństwo Obywatelskie KPRM

Jesteśmy dzisiaj na spotkaniu z Erasmus+ Polska Erasmus+ Edukacja dorosłych dla organizacji rozpoczynających nowe projek...
03/09/2026

Jesteśmy dzisiaj na spotkaniu z Erasmus+ Polska Erasmus+ Edukacja dorosłych dla organizacji rozpoczynających nowe projekty partnerskie edukacja dorosłych.

Już w następnym miesiącu ruszymy jako lider z projektem 🔹GO60+🔹 gdzie razem z partnerami z Finlandii🇫🇮, Chorwacji🇭🇷 i Włoch🇮🇹 będziemy opracowywać model edukacyjny wzmacniający i wyposażający osoby powyżej 60 roku życia w kompetencje pozwalające na działanie w społecznościach jako mentorzy_ki i facylitatorzy_ki. Kluczowym jest dla nas spojrzenie na osoby dojrzałe nie jak na odbiorców i odbiorczynie działań edukacyjnych, ale jak na współtwórców i współtwórczynie, jak na istotne i cenne zasoby.

Na zakończenie wakacji mamy dla Was dawkę krytycznej refleksji na temat związków między katastrofą klimatyczną, a turyst...
31/08/2026

Na zakończenie wakacji mamy dla Was dawkę krytycznej refleksji na temat związków między katastrofą klimatyczną, a turystyką. Nie po to, aby zabronić podróżowania, ale po to by zastanowić się jakich zmian potrzebujemy. I jaką mamy w tym sprawczość.

🌍 1. Jak duży jest ślad klimatyczny turystyki?
Dane World Travel & Tourism Council (WTTC) pokazują, że w 2024 r. sektor Travel & Tourism odpowiadał za około 7,3% globalnych emisji gazów cieplarnianych. To mniej niż w 2019 r., kiedy udział ten wynosił 8,3%. Jednocześnie sektor urósł - jego wkład w światową gospodarkę był w 2024 r. o 6% większy niż przed pandemią. Zatem jednostkowa emisja spadła.
Ale jest tu bardzo ważne „ale”. Mniejsza emisyjność gospodarki turystycznej nie oznacza jeszcze, że emisje absolutne spadają wystarczająco szybko. WTTC podkreśla, że aby osiągnąć neutralność klimatyczną, sektor musi przejść od poprawy intensywności emisji do rzeczywistego zmniejszania całkowitych emisji.

✈️ 2. Liczba podróż jest kluczowa
Kiedy mówimy o wpływie turystyki na klimat, pierwszym skojarzeniem jest zazwyczaj transport. W 2024 r. odnotowano na świecie około 1,4 miliarda międzynarodowych przyjazdów turystycznych. Oznacza to powrót globalnej turystyki międzynarodowej do poziomu sprzed pandemii.
A w pierwszym kwartale 2025 r. liczba międzynarodowych przyjazdów była już o 5% większa niż w analogicznym okresie 2024 r. i około 3% wyższa niż w pierwszym kwartale 2019 r. Jeżeli liczba podróży rośnie szybciej niż poprawia się efektywność energetyczna transportu, hoteli i innych usług, łączny ślad klimatyczny może nadal pozostawać bardzo wysoki. To właśnie jest jeden z głównych problemów współczesnej turystyki.
Według danych WTTC transport odpowiadał w 2024 r. za około 40% emisji sektora. Drugim największym źródłem były usługi komunalne i energetyczne - około 19%. Bardziej szczegółowo pokazuje to badanie opublikowane w Nature Communications. Dla roku 2019 autorzy oszacowali, że z bezpośrednich emisji turystycznych: 52% pochodziło z lotnictwa, 18% z transportu drogowego. Do tego dochodziły emisje pośrednie, m.in. związane z produkcją energii i paliw.
Dlatego wybór środka transportu naprawdę ma znaczenie.

🏨 3. Hotel również emituje - nawet jeśli do niego nie lecimy
Wyobraźmy sobie typowy urlop.
Dojeżdżamy do hotelu.
Korzystamy z klimatyzacji.
Bierzemy prysznic.
Jemy śniadanie.
Codziennie wymieniane są ręczniki.
Hotel pierze pościel.
Restauracja przygotowuje jedzenie.
Śmieci są odbierane i transportowane.
Każda z tych czynności wymaga energii, wody i surowców. Dlatego ślad klimatyczny turystyki nie kończy się na bilecie lotniczym.
WTTC uwzględnia w swoich analizach zarówno bezpośredni wpływ turystyki, jak i jej łańcuch wartości.
To również powód, dla którego hasło „hotel ekologiczny” powinno być traktowane ostrożnie. Sam fakt, że hotel ma panele fotowoltaiczne albo nie wymienia ręczników codziennie, nie mówi nam jeszcze wszystkiego o jego całkowitym wpływie.
Podróżnik_czka nie konsumuje wyłącznie transportu i noclegu. Kupuje jedzenie. Korzysta z restauracji. Kupuje pamiątki. Wynajmuje samochód. Korzysta z atrakcji. Kupuje ubrania i sprzęt. Korzysta z infrastruktury turystycznej. A za każdym z tych elementów stoją emisje powstające wcześniej - podczas produkcji, przetwarzania, transportu i sprzedaży.
To właśnie dlatego szerokie analizy śladu klimatycznego turystyki uwzględniają cały łańcuch dostaw, a nie tylko emisje generowane bezpośrednio przez turystę.

📈 4. Największym problemem może być tempo wzrostu
W latach 2009–2019 emisje turystyki rosły o 3,5% rocznie, podczas gdy emisje całej gospodarki rosły około 1,5% rocznie. Czyli turystyka zwiększała swój ślad klimatyczny znacznie szybciej niż światowa gospodarka jako całość.
Autorzy badania wskazują, że głównym problemem było połączenie:
➡️ bardzo szybkiego wzrostu popytu na turystykę,
➡️ ze stosunkowo wolnymi postępami technologicznymi w zakresie efektywności.
I tutaj pojawia się pytanie: Czy sama poprawa technologii wystarczy, jeżeli będziemy podróżować coraz częściej?
Dane sugerują, że niekoniecznie.
🌡️ 5. Turystyka jest jednocześnie ofiarą zmian klimatu
Relacja działa w obie strony. Turystyka wpływa na klimat. Ale zmieniający się klimat wpływa również na turystykę.
I nie jest to odległa przyszłość. IPCC wskazuje m.in. na:
🏔️ zmniejszającą się pokrywę śnieżną w Alpach,
🎿 problemy turystyki narciarskiej,
🌊 rosnące zagrożenie dla obszarów nadmorskich,
🔥 większe ryzyko ekstremalnych zjawisk pogodowych,
🌡️ wzrost temperatur wpływający na atrakcyjność części destynacji.

Przykład?
IPCC wskazuje, że przy ociepleniu o około 2°C względem poziomu przedindustrialnego funkcjonowanie nisko położonych europejskich ośrodków narciarskich bez sztucznego naśnieżania będzie prawdopodobnie niemożliwe. Przy ociepleniu przekraczającym 3°C nawet sztuczne naśnieżanie może nie wystarczyć w wielu regionach. Co więcej, zwiększanie produkcji śniegu oznacza większe zużycie wody i energii.

🏖️ Niektóre miejsca mogą stać się mniej atrakcyjne turystycznie Zmiany klimatu mogą zmienić również mapę światowej turystyki. Bardzo gorące lata mogą ograniczać atrakcyjność niektórych regionów południowej Europy.
Podnoszenie się poziomu morza i erozja wybrzeży stanowią zagrożenie dla turystyki nadmorskiej.
Zmiany temperatury i warunków atmosferycznych wpływają na turystykę zimową.
IPCC wskazuje również, że zmiany klimatyczne będą prowadziły do nierównomiernych zmian popytu turystycznego między regionami.
W praktyce oznacza to, że w przyszłości możemy coraz częściej wybierać nie tylko miejsce, które nam się podoba, ale również takie, w którym warunki klimatyczne pozwalają komfortowo i bezpiecznie spędzić urlop.

⚠️ 6. Jest jeszcze jeden problem: efekt odbicia
Załóżmy, że samoloty stają się bardziej efektywne. Hotel zużywa mniej energii. Samochody spalają mniej paliwa.
Ale jeżeli jednocześnie ludzie zaczynają podróżować częściej i dalej, część oszczędności może zostać „zjedzona” przez wzrost popytu.
To właśnie jeden z powodów, dla których badacze zwracają uwagę na relację pomiędzy efektywnością technologiczną a wzrostem konsumpcji turystycznej.
Badanie z Nature Communications wykazało, że w latach 2009–2019 poprawa efektywności technologicznej była stosunkowo niewielka - około 0,3% rocznie - podczas gdy popyt turystyczny rósł około 3,8% rocznie.
Nie wystarczy robić tego samego trochę efektywniej. Musimy również zastanowić się, jak dużo i w jaki sposób podróżujemy.

🌱 7. Czy zatem powinniśmy przestać podróżować?
Nie. Problem nie polega na tym, że człowiek wyjeżdża na wakacje.
Problemem jest model turystyki oparty na:
✈️ coraz większej liczbie lotów,
🌍 coraz dalszych podróżach,
🏨 wysokiej konsumpcji zasobów,
🚗 uzależnieniu od transportu indywidualnego,
🛍️ nadmiernej konsumpcji,
🏗️ intensywnej rozbudowie infrastruktury w najbardziej popularnych miejscach.
Turystyka może również działać pozytywnie. Może dostarczać dochodów lokalnym społecznościom. Może finansować ochronę przyrody. Może wspierać lokalne przedsiębiorstwa. Może zwiększać społeczne zainteresowanie ochroną środowiska.
Dlatego celem nie powinno być: „koniec turystyki”.
Celem powinno być: „mniej emisyjna, bardziej odporna i bardziej odpowiedzialna turystyka”.

🚆 8. Co możemy zrobić jako turyści_tki?
Nie wszystko zależy od nas.
Ale pewne decyzje mają znaczenie.
🚆 Wybierajmy kolej i transport publiczny tam, gdzie są realną alternatywą.
Szczególnie w przypadku krótkich i średnich dystansów.
✈️ Ograniczajmy krótkie loty.
Nie każdy lot można zastąpić pociągiem, ale nie każdy lot jest również konieczny.
🧳 Rozważajmy dłuższe pobyty.
Zamiast kilku bardzo krótkich podróży można czasem wybrać jedną dłuższą.
Nie oznacza to automatycznie, że każdy długi urlop jest bardziej ekologiczny - wszystko zależy od transportu i sposobu podróżowania - ale ograniczenie liczby przelotów może mieć znaczenie.
🚲 Poruszajmy się lokalnie bez samochodu, kiedy to możliwe.
Pieszo, rowerem, komunikacją publiczną.
🍽️ Ograniczajmy marnowanie żywności.
🏨 Patrzmy na rzeczywiste działania hoteli, a nie tylko etykietę „eco”.
🌿 Szanujmy lokalne ekosystemy.
Bo odpowiedzialna turystyka to nie tylko kwestia emisji CO₂. To również kwestia wody, odpadów, bioróżnorodności i presji na lokalne społeczności.

🏛️ 9. Ale największa odpowiedzialność nie może spoczywać na turyście_tce.
Nie chodzi o to, aby powiedzieć: „Poproś, aby nie zmieniano ci ręczników w hotelu codziennie, a problem zostanie rozwiązany”. Potrzebne są zmiany systemowe.
🚆 lepszy transport kolejowy,
⚡ czystsza energia,
✈️ dekarbonizacja lotnictwa,
🏨 bardziej efektywne energetycznie obiekty,
🏙️ lepsze zarządzanie destynacjami,
🌿 ochrona ekosystemów,
📊 rzetelne mierzenie emisji,
💰 finansowanie transformacji.

Post powstał w ramach projektu „Klimat na quest!” będącego częścią projektu NOPLANETB, który realizuje Fundacja Fairtrade Polska. Dofinansowano ze środków Unii Europejskiej. Za treść odpowiada sTOP, a wyrażone poglądy niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej.

Choć nasz „Przemyślnik klimatyczny” jest przede wszystkim narzędziem do refleksji indywidualnej, może też być też używan...
27/08/2026

Choć nasz „Przemyślnik klimatyczny” jest przede wszystkim narzędziem do refleksji indywidualnej, może też być też używany szkoleniowo. I właśnie w takich okolicznościach mieliśmy okazję go ostatnio sprawdzić. Na zaproszenie Fundacja Przyjaciół Młodzieżowego Strajku Klimatycznego poprowadziliśmy dla osób aktywistycznych warsztaty „W kierunku nowych sposobów mówienia o zmianie klimatu”.

Przede wszystkim wspólnie eksplorowaliśmy temat używania metafor w opowieściach o zmianie klimatu. Na wielu przykładach, takich jak „ślad węglowy” czy „front walki z klimatem” zastanawialiśmy się jak dobór metafor alarmistycznych i relacyjnych wpływa na narracje o tym globalnym wyzwaniu.

Był też czas na refleksję jak równoważyć złość i nadzieję tworząc komunikaty o katastrofie klimatycznym oraz na wypracowanie pomysłów na radzenie sobie ze strategiami opóźniania dominującymi w przestrzeni publicznej.

Wszystko okraszone było krótkimi ćwiczeniami pobudzającymi do krytycznej refleksji, dyskusjami w różnych konfiguracjach oraz wspólnym generowaniu pomysłów do sprawdzenia w codziennej pracy aktywistycznej.

Adres

Ulica Warecka 4/6
Warsaw
00-040

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarządowych opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Organizacja

Wyślij wiadomość do Stowarzyszenie Trenerskie Organizacji Pozarządowych:

Skróty

Udostępnij