19/10/2026
🇵🇱 BUKOWIŃSKI SZLAK ŻYWEJ TRADYCJI: ZJAZD DOMÓW POLSKICH - „AKTYWNA POLONIA – WSPÓŁPRACA I ZAANGAŻOWANIE OBYWATELSKIE”
Kolejny dzień Zjazdu Domów Polskich z Europy, odbywającego się na rumuńskiej Bukowinie pod hasłem „Aktywna Polonia – współpraca i zaangażowanie obywatelskie”, przyniósł uczestnikom wyjątkowe doświadczenie duchowe i kulturowe. Wydarzenie zorganizowane przez Związek Polaków w Rumunii we współpracy ze Stowarzyszeniem „Wspólnota Polska” zgromadziło reprezentantów środowisk polonijnych z całego świata, w tym z Litwy, Belgii, Wielkiej Brytanii, Ukrainy, Czech, Hiszpanii, Kazachstanu oraz Rumunii.
Po intensywnych obradach i dyskusjach poświęconych wymianie doświadczeń oraz wypracowywaniu wspólnych inicjatyw wzmacniających polską obecność na świecie, delegaci wyruszyli w trasę wizyt studyjnych, by na własne oczy zobaczyć, jak od pokoleń bije serce tutejszej wspólnoty.
Dzień rozpoczął się od wspólnej modlitwy w miejscowości Nowy Sołoniec, będącej nieoficjalną stolicą i duchowym centrum polskiej społeczności na Bukowinie. W tej niemal całkowicie polskiej wsi, zamieszkanej głównie przez potomków Górali Czadeckich przybyłych na te tereny wokół 1834 roku za pracą przy wyrębie lasów, goście uczestniczyli we Mszy Świętej w kościele parafialnym pod wezwaniem Zesłania Ducha Świętego. Rzymskokatolicka świątynia od ponad stulecia pełni tu funkcję kluczowego filaru zachowania języka i tożsamości, a polskojęzyczna liturgia, w której tradycyjna polszczyzna naturalnie przeplata się z pielęgnowaną w domach gwarą górali czadeckich, stanowi żywy dowód trwania wiary na obczyźnie od blisko dwóch wieków.
Wizyta w Nowym Sołońcu była także okazją do poznania tutejszej infrastruktury edukacyjnej i kulturalnej. Uczestnicy zjazdu odwiedzili Szkołę Podstawową im. Henryka Sienkiewicza, która stanowi fundament edukacji młodego pokolenia. W tej publicznej placówce dzieci uczą się języka polskiego, korzystając ze wsparcia pedagogów kierowanych przez polski Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą oraz nowoczesnych pomocy dydaktycznych pozyskanych dzięki wsparciu Macierzy, w tym Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. Szkoła ta jest nie tylko miejscem szlifowania literackiej polszczyzny, ale i żywym centrum integracji młodzieży, z którego wywodzą się młodzi artyści zasilający później reprezentacyjny zespół folklorystyczny „Sołonczanka”.
Trasa wizyty studyjnej prowadziła następnie do oddalonego o kilkanaście kilometrów monastyru w Worońcu. Ta zabytkowa cerkiew z 1488 roku, ufundowana przez hospodara mołdawskiego Stefana Wielkiego i wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, nazywana jest „Kaplicą Sykstyńską Wschodu”. Słynie z monumentalnych zewnętrznych fresków ze słynną sceną Sądu Ostatecznego oraz niepowtarzalnego, głębokiego odcienia błękitu, którego tradycyjna receptura pozostaje tajemnicą do dziś. Obecność tego światowego dziedzictwa sakralnego w bezpośrednim sąsiedztwie polskich wiosek tworzy unikalny krajobraz kulturowy, stanowiąc obowiązkowy punkt programu dla każdej delegacji odwiedzającej ten region.
Dalsza część dnia upłynęła pod znakiem odwiedzin w kluczowych placówkach polonijnych. Goście udali się do Suczawy, gdzie przy ulicy Ion Vodă Viteazul mieści się zabytkowy Dom Polski, pełniący funkcję głównego centrum administracyjnego, historycznego i kulturalnego mniejszości polskiej w Rumunii. Wzniesiony w latach 1903–1907 z inicjatywy Towarzystwa Bratniej Pomocy i Czytelni Polskiej oraz sfinansowany ze składek społecznych, gmach ten jest siedzibą zarządu głównego Związku Polaków w Rumunii. Odzyskany przez społeczność polską w 1996 roku po latach nacjonalizacji, obiekt mieści bezcenne archiwalia, kroniki oraz historyczny sztandar z 1933 roku, stanowiąc koordynacyjne serce dla wszystkich lokalnych struktur na Bukowinie.
Zwieńczeniem podróży była wizyta w Domu Polskim w Moarze, położonym w bezpośrednim sąsiedztwie Suczawy. Otwarty oficjalnie w sierpniu 2023 roku jako dziewiąta tego typu placówka w Rumunii, nowoczesny obiekt o powierzchni ponad 1500 metrów kwadratowych stanowi odpowiedź na potrzeby liczącej około 300 osób lokalnej Polonii. Wyposażony w przestronną salę konferencyjno-widowiskową, sale warsztatowe oraz bazę noclegową, Dom Polski w Moarze wybudowany dzięki funduszom przeznaczonym na wsparcie Polonii we współpracy polsko-rumuńskiej, stał się nowym modelem integracji społecznej i doskonałym zapleczem dla międzynarodowych przedsięwzięć kulturalnych.
Dzień spędzony na bukowińskim szlaku pokazał uczestnikom zjazdu, że Domy Polskie daleko wykraczają poza rolę zwykłych placówek oświatowych. Stanowią one rzeczywiste serce społeczności, łącząc kultywowanie tradycji przodków z otwarciem na wyzwania współczesności, a zarazem stanowiąc wzorowy przykład dyplomacji kulturalnej i budowania trwałej wspólnoty narodowej bez względu na granice państwowe.
KONFERENCJA ODBYWA SIĘ W RAMACH ZADANIA „AKTYWNA POLONIA – WSPÓŁPRACA I ZAANGAŻOWANIE OBYWATELSKIE” DOFINANSOWANEGO W RAMACH SPRAWOWANIA OPIEKI SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ NAD POLONIĄ I POLAKAMI ZA GRANICĄ W 2026 ROKU ZA POŚREDNICTWEM STOWARZYSZENIA „WSPÓLNOTA POLSKA”
TEKST: © Polonijna Agencja Informacyjna, Biuro Prasowe SWP
TEKST NA LICENCJI CC BY-ND
ZDJĘCIA: © ZWIĄZEK POLAKÓ W RUMUNII
Uniunea Polonezilor Din România/ Związek Polaków w Rumunii
W PORTALU WSPÓLNOTY POLSKIEJ
https://wspolnotapolska.org.pl/wiadomosci.php?id=9991
W PORTALU POLONIJNEJ AGENCJI INFORMACYJNEJ
https://www.pai.media.pl/pai_wiadomosci.php?id=45612