15/12/2025
Autonomia samorządów studenckich jest kluczowa dla życia akademickiego.
Jako Forum Uczelni Niepublicznych wspieramy niezależność samorządów oraz prawa studentów.
Zachęcamy do zapoznania się ze stanowiskiem Parlamentu Studentów RP.
W 2025 roku do Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej drogą oficjalną wpłynęło 5 spraw dotyczących naruszeń autonomii samorządu studenckiego. Na wniosek samych zainteresowanych sprawy te nie były eskalowane, jednak w każdym przypadku zapewniliśmy wsparcie prawne oraz merytoryczne, a w wybranych sytuacjach również pomoc psychologiczną. Jednocześnie, uwzględniając zgłoszenia nieformalne, odnotowaliśmy łącznie około 10 przypadków tego typu w 2025 roku.
Z całą stanowczością sprzeciwiamy się jakimkolwiek działaniom przedstawicieli środowiska akademickiego, niebędących studentami, zmierzającym do ograniczania autonomii i niezależności samorządu studenckiego. W szczególności dotyczy to prób wpływania na przebieg wyborów do organów samorządu studentów, wywierania presji na decyzje podejmowane przez jego członków, ograniczanie wykonywania ustawowych obowiązków samorządu studentów poprzez omijanie przepisów, jak również wszczynania postępowań dyscyplinarnych wobec przewodniczących oraz byłych przewodniczących samorządów studenckich jako formy nacisku, odwetu lub zastraszania. Tego rodzaju działania uznajemy za rażąco naganne, nieprzystające etosowi akademickiemu oraz całkowicie odstające od standardów i wartości, które powinny być fundamentem każdej wspólnoty uczelnianej. Duży niepokój i zadumę budzi u nas fakt, że opisane praktyki mają miejsce, a tym samym negatywnie oddziałują na całe środowisko szkolnictwa wyższego w Polsce.
Sytuacja jest o tyle poważna, że część tych działań podejmowana jest w tzw. białych rękawiczkach - w sposób pośredni, trudny do jednoznacznego udowodnienia, często z zachowaniem pozorów prawidłowego działania, co czyni ich całokształt bardzo dotkliwym dla osób zaangażowanych w działalność w samorządności studenckiej. To właśnie ten charakter działań był jedną z przyczyn decyzji zainteresowanych o nieeskalowaniu spraw na dalszym etapie.
Autonomia samorządu studenckiego stanowi jeden z fundamentalnych filarów funkcjonowania szkolnictwa wyższego i jest zagwarantowana wprost w obowiązujących przepisach prawa. Studenci mają prawo do swobodnego kształtowania swoich struktur, sposobu wybierania przedstawicieli do organów i ciał kolegialnych uczelni, a także podejmowania decyzji i wykonywania przyznanych im uprawnień. Kwestionowanie oraz naruszanie autonomii samorządów studenckich pozostaje w jawnej sprzeczności z prawem, oraz stanowi zaprzeczenie demokratycznych wartości. Od tego z kolei biegnie już prosta droga do podważenia zaufania do instytucji uczelni oraz do zaprzeczenia podstawowych idei dialogu i partnerstwa akademickiego.
Informujemy, że wszystkie odnotowane w 2025 roku sprawy zostaną przekazane do Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz instytucji przedstawicielskich szkolnictwa wyższego. Jako Parlament Studentów RP będziemy podejmować stanowcze działania we wszelkich kolejnych przypadkach ingerencji w niezależność samorządów studenckich, w tym nie będziemy się wahać, by nagłaśniać tego rodzaju sprawy na poziomie ogólnopolskim i medialnym. Dołożymy wszelkich starań, aby opisany problem stał się przedmiotem szerokiej debaty publicznej oraz rozmów na szczeblu centralnym, w tym z udziałem organów państwowych.
Organy Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej
