10/08/2026
Był honorowym członkiem naszego Oddziału Żoliborz - Bielany Towarzystwo Przyjaciół Warszawy R.I.P
Dziś w wieku 93 lat zmarł Jarosław Abramow-Newerly (ur. 17 maja 1933 roku w Warszawie) - pisarz, dramaturg, autor słuchowisk, a także tekstów i muzyki do piosenek.
Syn pisarza Igora Newerlego i Barbary Abramow, nauczycielki i aktorki, przed wojną związanej z Teatrem "Baj". Studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Był jednym z założycieli Studenckiego Teatru Satyryków (STS), dla którego pisał i komponował.
Debiutował w 1955 roku na łamach tygodnika "Szpilki" jako satyryk, a dwa lata później opublikował swoje tworzone dla STS-u monologi i skecze w zbiorze "Myślenie ma kolosalną przeszłość" (1957).
W latach 1958–1959 odbył staż w Théatre National Populaire w Paryżu.
Za sztukę "Anioł na dworcu", wystawioną w 1962 roku, a wydaną w 1965, otrzymał Nagrodę imienia Piętaka (1965) i Nagrodę Fundacji Kościelskich (1967).
Był współtwórcą i redaktorem naczelnym tygodnika "Od Nowa" (1956). W latach 1960–1966 pracował jako kierownik Redakcji Teatru Młodego Słuchacza w Polskim Radiu. Od początku lat osiemdziesiątych mieszkał w Warszawie i w Toronto.
Jarosław Abramow-Newerly wychował się na warszawskim Żoliborzu. Swoje dzieciństwo, które przypadło na czas wojny (w chwili jej wybuchu miał sześć lat), opisał w niezwykłym tomie wspomnień "Lwy mojego podwórka" (2000). Pokazał tam okupację niemiecką z perspektywy chłopca, ciekawskiego obserwatora świata dorosłych, "strzygącego uchem" przy każdej nadarzającej się okazji. Sportretował kolegów z podwórka i ich rodziny, mieszkańców żoliborskiego osiedla – środowisko szczególne, bo w dużej mierze tworzone przez ważnych przedstawicieli warszawskiej inteligencji. Pierwsze lata powojenne Abramow-Newerly opisał w kolejnym tomie wspomnień, "Lwy wyzwolone" (2003). W "Lwach wyzwolonych" przegląda się nowa komunistyczna rzeczywistość. Niedawnych bohaterów narodowych zastąpiono wodzami rewolucji, a sąsiadom z Żoliborza wiedzie się różnie. Wspomnieniową trylogię Abramowa-Newerlego zamykają "Lwy STS-u" (2005). To książka o teatrze, który w 1954 roku zaczynał jako amatorska grupa studencka tworzona przez garstkę pasjonatów, a w ciągu kilku lat stał się głośną, opiniotwórczą sceną warszawską. Abramow, obok między innymi Jerzego Markuszewskiego, Andrzeja Jareckiego i Agnieszki Osieckiej był jednym z filarów STS-u. Pisał skecze, monologi, satyry, komponował muzykę (jest współautorem wielu piosenek Agnieszki Osieckiej, na przykład słynnej "Piosenki o okularnikach".
Na lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte przypada rozkwit dramaturgicznej twórczości Jarosława Abramowa-Newerlego. Napisał m. in. "Anioła na dworcu", "Derby w pałacu", "Maestro". Ten ostani został wystawiony przez Kazimierza Dejmka w Teatrze Polskim w Warszawie, z Ignacym Machowskim w roli tytułowej
Mieszkając w Toronto, Jarosław Abramow-Newerly zainteresował się historią i losami polskich emigrantów w Kanadzie i uczynił je tematem swojej prozy. Do jego "kanadyjskich" książek należą "Alianci" (1990), powieść sensacyjna; "Pan Zdzich w Kanadzie" (1991), zbiór satyrycznych opowiadań; "Kładka przez Atlantyk" (1995) czy "Nawiało nam burzę" (2000) o charakterze paradokumentalnym.
Utwory Jarosława Abramowa-Newerlego doczekały się przekładów m.in. w językach: angielskim, czeskim, duńskim, francuskim, niemieckim, serbsko-chorwackim, słoweńskim, szwedzkim, węgierskim, włoskim.
Był mężem aktorki Ireny Szczurowskiej. Od połowy lat 80. mieszkał w Warszawie i w Toronto, gdzie jego kolejna żona Wanda (zm. 17 kwietnia 2016 w Toronto) otrzymała stypendium naukowe.
(na podst. Culture. pl i Wikipedii)
Jarosław Abramow-Newerly/ Foto: Tomasz Gzell/PAP
