Watchdog Portal

12/05/2026

11/05/2026

Czy wiesz, że także ty możesz być częścią Amnesty International w Polsce? Dołącz do naszego stowarzyszenia i weź przyszłość praw człowieka w swoje ręce!

Dzięki członkostwu w Amnesty:
- masz wpływ na decyzje i działania naszego ruchu,
- jesteś zawsze na bieżąco z najważniejszymi akcjami,
- masz dostęp do zniżek na książki i czasopisma związane z tematyką praw człowieka.

Roczna składka członkowska to 60 zł, a dla emerytów, uczniów i studentów 30 zł.

To idealny moment na dołączenie do Amnesty – już 30 maja spotykamy się na Walnym Zgromadzeniu, gdzie będzie okazja poznać wyjątkowych ludzi, wziąć udział w akcji aktywistycznej czy zdecydować o wyborze naszych władz. Widzimy się w Muzeum Śląskim w Katowicach. Do wydarzenia można także dołączyć online.

Dołącz do największego ruchu obrońców i obrończyń praw człowieka. Na całym świecie jest nas ponad 10 milionów!

Dowiedz się więcej o na stronie: https://www.amnesty.org.pl/dolacz-do-nas/czlonkostwo-w-amnesty/ lub napisz maila na [email protected]

11/05/2026

‼️📅Do 16 maja możesz zabrać głos w sprawie poselskiego projektu ustawy o ochronie przyrody dającej samorządom prawo blokowania powstawania rezerwatów przyrody.

Posłowie Polskie Stronnictwo Ludowe i Polska 2050 przedstawili w kwietniu projekt nowelizacji ustawy o ochronie przyrody, który zmienia zasady tworzenia rezerwatów przyrody. Projekt zakłada wprowadzenie obowiązku uzgodnienia projektu rezerwatu z radą gminy - bez tej zgody ustanowienie rezerwatu będzie niemożliwe.

❗Podobny mechanizm funkcjonuje już w stosunku do parków narodowych i od czasu jego wprowadzenia w 2001 roku nie powstał w Polsce żaden nowy park narodowy!

ℹ️ Rezerwaty są formą ochrony, którą obejmuje się wyłącznie obszary o najwyższej wartości przyrodniczej. Decyzji o ich ustanowieniu nie podejmuje się spontanicznie, poprzedzają je analizy naukowe i badania terenie (często wieloletnie), konieczność uzyskania pozytywnej opinii Regionalnej Rady Ochrony Przyrody, w której skład wchodzą nie tylko naukowcy, lecz również przedstawiciele samorządu.

ℹ️Uwzględnienie głosu lokalnej społeczności jest możliwe w drodze konsultacji społecznych, które już są przeprowadzane przez wiele regionalnych dyrekcji ochrony środowiska. Uzasadnienie odnosi się do konieczności konsultacji społecznych i uwzględnienia głosu samorządu, jednak w samym tekście projektu ustawy nie wprowadza żadnych regulacji w tym zakresie.

ℹ️Obecnie ostateczna decyzja o utworzeniu rezerwatu należy do RDOŚ - i niech tak zostanie!

Jest to wyspecjalizowany organ administracji rządowej zajmujący się m.in. ochroną przyrody, którego zadaniem jest zarządzanie rezerwatami przyrody, dzięki czemu władze państwa wywiązują się z konstytucyjnego obowiązku ochrony dziedzictwa przyrodniczego dla obecnych i przyszłych pokoleń.

📢 Projekt ustawy posłów PSL i Polski 2050 jest konsultowany ze społeczeństwem do 16 maja - wystarczy odnaleźć projekt na liście (nr RPW/13032/2026) i wypełnić krótką ankietę (link w komentarzu 🔗👇).

Od lat nie powołujemy nowych parków narodowych. Nie pozwól wejść w życie ustawie, która zablokuje tworzenie nowych rezerwatów w Polsce!



Inicjatywę wspiera Fundacja EFC w ramach Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców
Aby zapewnić ciągłość działania Biura Interwencji Bagiennych, zostań Patronem/ką Centrum Ochrony Mokradeł na Patronite.

11/05/2026

Coraz większa część naszego bezpieczeństwa – energetycznego, gospodarczego i społecznego – zależy dziś od jakości informacji. Od tego, czego się dowiadujemy i komu ufamy. Dezinformacja dotycząca energii i klimatu wzmacnia podziały i może prowadzić do niekorzystnych decyzji – z negatywnymi konsekwencjami dla państwa, społeczności lokalnych i obywateli.
Zapraszamy na piątą debatę z cyklu: Jak budować odporność społeczną na kryzysy?
Wspólnie z praktykami: samorządowcami, liderami organizacji pozarządowych, i ekspertami będziemy dyskutować o tym, jak wobec wyzwań energetycznych i klimatycznych wspierać społeczności w podejmowaniu decyzji opartych na faktach.

Rejestracja i więcej informacji: https://www.isp.org.pl/pl/wydarzenia/podgrzani-dezinformacja-spolecznosci-lokalne-wobec-wyzwan-energetycznych-i-klimatycznych

11/05/2026

Oprogramowanie szpiegujące jest jak broń atomowa – może rozstrzygnąć wojnę, ale narobić przy tym gigantycznych szkód.

Tymczasem w Polsce służby cały czas pozostają poza kontrolą. Mimo iż od pierwszych doniesień o aferze Pegasusa minęło ponad 6 lat, a od zmiany władzy ponad 3.

Zapraszamy na premierę Raportu Panoptykonu „DEMOKRACJA NA PODSŁUCHU. Polska wobec Pegasusa i oprogramowania szpiegującego”! Transmisja z wydarzenia już dziś (11 maja) o godz. 10.00.

👉 Co sprawia, że oprogramowanie szpiegujące jest tak potężne?
👉 Czy Pegasus to tylko polski problem?
👉 Co obiecali politycy KO i czego dotąd nie zrobili?
👉 Jakie ramy prawne prawne dla oprogramowania szpiegującego zagwarantują ochronę dla praw i wolności, a jednocześnie pozwolą służbom skutecznie działać.

Prezentacji raportu będzie towarzyszyć dyskusja, w której wezmą udział:

▪️Wojciech Klicki – współautor raportu, wiceprezes Fundacji Panoptykon
▪️Adam Haertle – specjalista ds. cyberbezpieczeństwa
▪️Sylwia Gregorczyk-Abram – adwokatka reprezentująca przed ETPC osoby pokrzywdzone w aferze Pegasusa
▪️gen. Krzysztof Bondaryk (online) – były szef ABW, obecnie Dyrektor Departamentu Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych MSWiA
▪️Beata Morawiec (online) – sędzia, była prezeska Stowarzyszenia Sędziów Themis, pokrzywdzona w aferze Pegasusa

Dyskusję będzie moderował Tomasz Sekielski, dziennikarz, scenarzysta i reżyser głośnych filmów dokumentalnych.

Transmisja wydarzenia: https://www.youtube.com/watch?v=BJBXKWNAums

Raport dostępny na naszej stronie: https://panoptykon.org/raport-pegasus-demokracja-na-podsluchu

08/05/2026

🦌 CZAS NA ZMIANĘ ŁOWIECTWA. RUSZA OBYWATELSKA INICJATYWA USTAWODAWCZA

Ogłosiliśmy dziś projekt społecznej nowelizacji ustawy o łowiectwie. Teraz potrzebne są podpisy i Wasze wsparcie.

Dlaczego ta zmiana jest konieczna?
➡️ 78% społeczeństwa chce zakazu polowań dla rozrywki
To jedna z kluczowych propozycji projektu. Dziś polowania dewizowe napędzają biznes oparty na zabijaniu zwierząt dla trofeów.

➡️ Koniec sztucznego „hodowania” zwierząt pod odstrzał
Proponujemy zakaz dokarmiania, które podtrzymuje wysokie liczebności zwierząt tylko po to, by je zabijać.

➡️ Kontrola nad łowiectwem
Dziś organy ochrony środowiska nie mają realnego nadzoru nad planami łowieckimi. Chcemy to zmienić.

➡️ Prawo właścicieli ziemi
„Moja ziemia – moja decyzja”. Uproszczenie procedury wyłączania gruntów z obwodów łowieckich.

To tylko część propozycji i odpowiedź na jasne oczekiwania społeczne. Politycy tej zmiany nie przygotowali, dlatego robimy to oddolnie. Współautorką zmian jest adwokatka Karolina Kuszlewicz W imieniu zwierząt i przyrody - głosem adwokatki. W komitecie inicjatywy są naukowcy (prof. Elżanowski, prof. Urbaniak, prof. Pisula), społecznicy (, Stowarzyszenie Nasz Bóbr , Niech Żyją, Demokracja), , a także noblistka Olga Tokarczuk.

📢 Zbieramy podpisy – każdy może się włączyć
📍 Najbliższa zbiórka: sobota, 9 maja, protesty „MAMY DOŚĆ” w całej Polsce (11:00–14:00)

👉 Szczegóły i projekt: uwagapolowanie.pl

07/05/2026

🔴 Dziś mija termin wdrożenia unijnej dyrektywy anty-SLAPP. Tymczasem projektowane prawo nie chroni wystarczająco dziennikarek, aktywistów i organizacji społecznych przed sądowym nękaniem.

Prawie 60 organizacji społecznych i redakcji ponad podziałami politycznymi apeluje jednym głosem: potrzebujemy realnej ochrony, a nie luk prawnych. SLAPP-y to nie są zwykłe procesy – to próby zastraszenia tych, którzy patrzą władzy i korporacjom na ręce.

Udostępnij nasz apel i stań po stronie wolności słowa!

07/05/2026

Czy raport o stanie miasta naprawdę mówi nam, dokąd zmierza Lubartów?

Na to pytanie próbuje odpowiedzieć opracowanie „Raporty o stanie Gminy Miasto Lubartów 2018–2024. Analiza porównawcza”. To nie jest kolejny dokument podsumowujący dane, lecz próba sprawdzenia, czy raport - jedno z najważniejszych narzędzi lokalnej demokracji - rzeczywiście pozwala ocenić skuteczność działań władz miasta.

Z analizy wyłania się obraz niejednoznaczny. Lubartów jest miastem aktywnym - prowadzi inwestycje, realizuje projekty, gromadzi dużą ilość danych. Jednocześnie sposób ich prezentacji oraz praktyka funkcjonowania raportu nie pozwalają w pełni ocenić ich znaczenia ani odpowiedzieć na podstawowe pytanie: czy te działania przynoszą realne efekty.

Jeszcze bardziej wymowny jest kontekst, w jakim raport funkcjonuje. W trakcie prac nad analizą skierowano wnioski o udostępnienie informacji publicznej do Burmistrz Lubartowa Krzysztof Paśnik oraz zapytania do wszystkich radnych. Pytania dotyczyły udziału mieszkańców, roli radnych i rzeczywistego przebiegu procesu przygotowania dokumentu, który stanowi podstawę wotum zaufania.

Na 21 radnych odpowiedział tylko jeden - Artur Kuśmierzak Miasto Lubartów. Była to jedyna odpowiedź.

Ten fakt trudno pominąć. Pokazuje on nie tylko ograniczenia informacyjne, ale przede wszystkim rzeczywisty poziom komunikacji wokół jednego z kluczowych mechanizmów kontroli w samorządzie.

Z jednej strony pojawia się stanowisko, że raport spełnia wymogi ustawowe, z drugiej - że jego rola powinna być rozwijana w kierunku większego dialogu społecznego. Jednocześnie raport, który stanowi podstawę debaty i głosowania nad wotum zaufania, nie zawiera uporządkowanej informacji o tym, jak ta debata przebiegła i jaki był jej wynik. Dane istnieją, ale są rozproszone.

Efekt jest prosty: raport opisuje miasto, ale nie pokazuje, jak został oceniony.

Dlatego analiza wskazuje rozwiązanie, które nie wymaga zmiany przepisów, lecz jedynie zmiany podejścia. Każdy raport powinien zawierać rozdział dokumentujący sposób jego rozpatrzenia - przebieg debaty, udział mieszkańców i wyniki głosowań. To wystarczy, by przekształcić dokument sprawozdawczy w realne narzędzie kontroli społecznej.

Lubartów się rozwija. To nie budzi wątpliwości. Pytanie brzmi jednak, czy rozwój ten odpowiada na najważniejsze wyzwania: spadek liczby mieszkańców, starzenie się wspólnoty i ograniczoną partycypację społeczną.

Pełna odpowiedź wymaga lektury całości opracowania.
https://www.molubartow.com/about-1
Grant realizowany ze środków Unii Europejskiej w ramach projektu SPLOT WARTOŚCI 2.0.
Ośrodek Wspierania Organizacji Pozarządowych - OWOP Sieć SPLOT

06/05/2026

Już w najbliższych miesiącach rozstrzygnie się, kto obejmie urząd Rzecznika Praw Obywatelskich po zakończeniu kadencji prof. Marcina Wiącka. To ważny moment - nie tylko dla samej instytucji, ale dla standardów ochrony praw i wolności w Polsce.

👉 Ruszyła już procedura wyboru RPO. 28 kwietnia Marszałek Sejmu poinformował o rozpoczęciu zgłaszania kandydatur. Można je zgłaszać do 23 czerwca 2026 roku.

Polecamy tekst Katarzyny Batko-Tołuć (dla Rzeczpospolita), która - jako współtwórczyni dwóch kampanii społecznych wokół wyborów RPO (2015 oraz 2020–2021) - pokazuje, jak zmieniała się rola obywateli i organizacji społecznych.

Jeszcze w 2015 roku:
„pomysł, by politycy kierowali się głosem społeczeństwa przy wybieraniu rzecznika praw obywatelskich był fantastyką społeczno-polityczną”.

A jednak:
„Trzeba było tylko zebrać poparcie społeczne, możliwie szerokie i zróżnicowane (…) Zrobiliśmy prawdziwą rewolucję.”

W kolejnych wyborach - w latach 2020-2021 - stawka była już inna: obrona niezależności urzędu. Organizacje społeczne wystawiły własną kandydatkę - Zuzannę Rudzińską-Bluszcz.

Jak pisze autorka:
„Procedura wyboru rzecznika wymaga pewnego konsensusu. (…) Uratowała ten organ przed politykami. Uratowała go też nasza, społeczna i nierówna walka o ten urząd. Choć my - organizacje społeczne - nie mieliśmy siły głosu, to jednak podnieśliśmy poprzeczkę politykom. A to sprawiło, że politycy znaleźli ów konsensus. Wybrali neutralnego profesora – Marcina Wiącka. Sukcesu tej akcji nie mierzę tym, czy ostatecznie wybrano społeczną kandydatkę. Mierzę ją tym, że nie wybrano polityka.”

Dziś - przed wyborami w 2026 roku - jesteśmy w kolejnym punkcie tej drogi:
„Przed nami trzecie wybory RPO. Istnieje niewypowiedziane oczekiwanie, że organizacje społeczne będą miały swojego kandydata lub kandydatkę. Ale my przecież nie staliśmy w miejscu. Z poprzednich doświadczeń wyciągnęliśmy wnioski. (…) Poczuliśmy, że naturalną konsekwencją mówienia, że rzecznik jest „nasz”, a nie „polityków” jest stworzenie sieci organizacji (realizujących misję ochrony standardów wyboru oraz niezależności urzędu RPO Nasz Rzecznik).”

To właśnie z tego doświadczenia wyrasta dzisiejsze podejście skupione nie na jednej kandydaturze, ale na jakości procesu i urzędu.

Jak podkreśla Katarzyna Batko-Tołuć:
„Dziś „Naszym Rzecznikiem” jest nie tyle konkretna osoba, co osoba posiadająca konkretne przymioty.”

A kluczowym słowem pozostaje: „niezależność”.

Dlatego wybory RPO w 2026 roku to nie tylko wybór osoby, ale test standardów: przejrzystości procesu, realnego udziału społecznego i zdolności do wyłonienia osoby, która będzie stać po stronie obywateli - także w sprawach trudnych i niepopularnych.

Tekst dostępny tutaj: https://www.rp.pl/rzecz-o-prawie/art44309011-katarzyna-batko-toluc-lekcje-polityki-dla-obywateli

06/05/2026

Coraz więcej spraw załatwiamy dziś przez internet – czytamy wiadomości, korzystamy z bankowości, rozmawiamy z bliskimi. Niestety w sieci pojawia się także wiele fałszywych informacji i prób oszustw. Zapraszamy na bezpłatny webinar dla seniorów, podczas którego w prosty i przystępny sp...

04/05/2026

Niecały 1% badanych przez nas jednostek samorządowych spełnia standard pełnej jawności, transmitując i archiwizując transmisje wszystkich posiedzeń komisji radnych. Jest zatem ogromna szansa, że Twoja gmina/miasto tego nie robi! Przygotowaliśmy wzory dokumentów, które możecie wykorzystać, żeby zmienić tą sytuację.

W naszym narzędziowniku ➡️ https://siecobywatelska.pl/jawne-komisje-narzedziownik/ znajdziecie konkretne rzeczy do użycia w praktyce, bo jawność komisji to nie dobra wola władzy, a prawo mieszkańców.

Jeśli spotkaliście się z zamykaniem komisji albo utrudnianiem dostępu i chcecie coś zmienić, ten materiał jest dla Was!
--
Wpis: JGM [bit.ly/pracownicySieci]