Ashoka w Polsce

20/10/2026

Sprawczość, decyzyjność, podmiotowość, dostępność i różnorodność to słowa, które odmieniane są przez wszystkie przypadki w wielu oficjalnych dokumentach, politykach i zaleceniach.

Zapytaliśmy osoby uczestniczące w spotkaniu Play Your Part, które odbyło się 9 października w Starterze w Gdańsku, co dla nich znaczą. Nie próbowaliśmy stworzyć definicji, a raczej wsłuchać się w doświadczenia osób na różnych etapach życia.

⭐Sprawczość to możliwość działania, realizowania pomysłów i widzenia efektów.
⭐Decyzyjność to wpływ, ale też odpowiedzialność. To możliwość wyboru, świadomość konsekwencji i poczucie, że naprawdę ma się coś do powiedzenia.
⭐Podmiotowość to bycie wysłuchanym, szanowanym i traktowanym serio. To przekonanie, że można być sobą i że własny głos ma znaczenie.
⭐Dostępność i różnorodność to z kolei przestrzeń, w której nie trzeba się dopasowywać, żeby zostać przyjętym.

Za tymi wszystkimi dużymi słowami kryje się coś bardzo prostego - zaufanie, relacje, chęć wpływu i głos, który ma znaczenie. Podczas wydarzenia młode osoby prezentowały wyniki swoich projektów, które powstały podczas maratonów projektowania - Partycypatonów i pokazały nam, jak te słowa działają w praktyce.

Wydarzenie mogło być zrealizowane dzięki wsparciu Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej we współpracy ze Starter Gdańsk



Fot. Piotr Marszałkowski / Piotr Konstantynoneapolitanin Fotografia

13/10/2026

Zapraszamy do udziału w bezpłatnym cyklu warsztatów o zmianie społecznej online!

💡 22.10 - Zmiana systemowa
💡 05.11 - Budowanie odporności przez changemaking
💡 19.11 - Współpraca na rzecz zmiany

To wspólna nauka razem z globalną społecznością changemakerów Ashoki.

Spotkania są bezpłatnie i odbywają się w języku angielskim. Można dołączyć zarówno do pojedynczych warsztatów, jak i całego cyklu. Zapisy: https://buff.ly/nYcqlRV

10/10/2026

Tworzenie trwałej zmiany społecznej w coraz bardziej podzielonym i złożonym świecie wymaga dziś budowania porozumienia mimo różnic, współpracy między środowiskami i sektorami oraz angażowania osób o różnych doświadczeniach i perspektywach. To także wspieranie innych w przejmowaniu inicjatywy i aktywnym współtworzeniu zmiany. Jak jednak wzmacniać sprawczość, gdy tak wiele osób czuje, że ma coraz mniejszy wpływ na otaczającą rzeczywistość?

Zapraszamy do udziału w Unlocking Agency – bezpłatnym cyklu warsztatów stworzonych przez Ashokę dla osób działających na rzecz zmiany społecznej w całej Europie, które już angażują innych do działania lub chcą rozwijać tę umiejętność.

Podczas warsztatów będziemy wspólnie odkrywać, jak wzmacniać sprawczość innych, rozwijać umiejętności współpracy oraz budować odporność potrzebną do skutecznego wprowadzania zmian.

Zapraszamy do zapisów na pojedyncze warsztaty lub dołączenia do całego cyklu.

Więcej informacji: https://buff.ly/nYcqlRV

08/10/2026

Wyobraźmy sobie zwykły niedzielny obiad, gdzie przy stole spotykają się trzy pokolenia: Babcia – Alina, ma 58 lat. Bardzo lubi spotykać się z całą rodziną w weekendy, choć ostatnie gorące lata i susza w ogródku zamieniają gotowane z własnych plonów w rytuał podszyty nostalgią i żalem, że świat się zmienia. W tygodniu Alina pracuje w urzędzie, codziennie dojeżdża do pracy samochodem, bo w gminie nie ma już dobrych połączeń autobusowych. I codziennie po drodze obserwując ten sam las od 30 lat, znajduje w nim wytchnienie. Po obiedzie pójdą tam na spacer…

Przy stole zasiada też córka Aliny, Agnieszka, trzydziestopięcioletnia nauczycielka. Trochę jest zmęczona, bo cały tydzień kołowrotek: szkoła, nastoletnia córka, chory teść, własne trudności zdrowotne. Ostatnio wraz ze swoimi uczniami poszła sprzątać świat – w końcu to wrzesień – i znowu zadaje sobie pytanie, co zrobić, żeby za rok nie było tak samo? Uczniowie i uczennice nie bardzo się angażowali tym razem, pewnie trzeba by dołożyć do godziny wychowawczej więcej tematów ekologicznych…

Nastoletnia wnuczka Aliny – Julka – też pogrążona w myślach nad talerzem. Ostatnio w grupie aktywistycznej dyskutowali o wpływie na środowisko silników AI. Tyle jest tych wątków wokół zmian klimatu, trudno wybrać, w co się angażować. W organizacji protestów w internecie też przecież używają AI. Powinni przestać w imię zasady ochrony przyrody? Czy takie działania w ogóle mogą cokolwiek zatrzymać…

Wszystkie nasze bohaterki troszczą się o zdrowe środowisko, jak mogą. Nasze zaangażowanie w sprawy środowiskowe to nie jedynie indywidualny wybór, ale kwestia systemów, które albo umożliwiają nam uczestnictwo w ochronie przyrody na różnych etapach życia, albo nas z niej wypychają.

Jak budować przestrzenie, które sprzyjają zaangażowaniu. Po części odpowiedzi znajdziecie w artykule, który Martyna Rubinowska przygotowała dla ngo.pl. Ale będziemy ich też szukać razem.

W ramach sieci „Wspólnie dla Ziemi” razem z Ekologiczny Uniwersytet Ludowy w Grzybowie zapraszamy do pracy nad budowaniem warunków, w których organizacje ekologiczne mogą stać się takimi miejscami, gdzie babcia, matka i nastolatka znajdują role dostosowane do ich możliwości.

Projekt „Wspólnie dla Ziemi” sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030 Społeczeństwo Obywatelskie KPRM

Chociaż planeta jest wspólna, to troska o nią zbyt często bywa podzielona. Potrzebujemy siebie na wzajem, zwłaszcza gdy mówimy o rozwiązywaniu tak powiązanych i rozległych problemów społecznych.

07/10/2026

"To my serio możemy to zrobić?" zapytał Kuba, jeden z uczestników maratonu projektowego. A pomysł był całkiem prosty i z ogromnym potencjałem: stworzenie ogródka warzywnego przy szkole i wykorzystywanie wyhodowanych warzyw na zajęciach klasy gastronomicznej.

Dlaczego tak trudno młodym osobom uwierzyć w to, że tworzą projekty, które wcale nie są „na niby”?

Przez lata wszyscy przyzwyczailiśmy się do myślenia, że młodzi mogą się wypowiedzieć, skonsultować, czasem zagłosować. Ale znacznie rzadziej dajemy im przestrzeń do realnego decydowania, tworzenia i wdrażania własnych pomysłów.

Dlatego już w najbliższy piątek zapraszamy do Gdańska na wydarzenie "Play Your Part", które organizujemy dzięki wsparciu Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej. To spotkanie dla wszystkich, którzy chcą rozmawiać o prawdziwej partycypacji, współdecydowaniu i tworzeniu przestrzeni, w której młode osoby mają realny wpływ. Poznamy inspirujące przykłady, wymienimy doświadczenia i zastanowimy się, co możemy robić na co dzień, by mniej młodych osób musiało pytać o pozwolenie na działanie społeczne.

Dzień później w tym samym miejscu odbędzie się Sprint Projektowy dla młodych osób w wieku 15–19 lat, które chcą zamienić pomysł w działanie organizowany przy wsparciu InvestGDA we współpracy z Up Foundation. Jeden dzień, dużo energii, praca zespołowa i konkretne projekty, które później wspólnie wdrożymy! Nasze piątkowe rozmowy staną się wtedy rzeczywistością 🚀

Do zobaczenia w Starter Gdańsk! Linki do zapisów w komentarzu.

05/10/2026

Planeta jest wspólna. Ale troska o nią zbyt często pozostaje podzielona - między pokoleniami, między miastem a wsią, między sektorami.

Widzimy to w swojej codziennej pracy, dlatego połączyliśmy siły z Ekologiczny Uniwersytet Ludowy w Grzybowie i rozpoczęliśmy tkanie sieci "Wspólnie dla Ziemi".

Zapraszamy organizacje działające na rzecz klimatu i środowiska, zajmujące się dialogiem między pokoleniowym, liderów i liderki ruchów ekologicznych do budowania z nami społeczności, której celem jest angażowanie wszystkich we wspólną troskę o planetę.

Jeśli szukasz inspiracji do tego, jak włączać w swoje działania różnorodne grupy, uwzględniać ich sytuację życiową, zasoby i bariery oraz budować prawdziwy dialog w działaniu na rzecz środowiska, to odezwij się do nas przez formularz: https://buff.ly/zgvPni0

Zadanie publiczne „Wspólnie dla Ziemi” sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2021–2030 Społeczeństwo Obywatelskie KPRM

30/09/2026

Przez ostatnie miesiące mieliście okazję poznać bliżej osoby z naszego zespołu, które w mediach społecznościowych podzieliły się tym, co dla nich ważne, ciekawe i często jest źródłem inspiracji.

Dziś przyszedł czas, żeby zaprezentować nasz zespół w całej okazałości. To właśnie te 9 osób codziennie pracuje nad tym, by w Polsce było coraz więcej osób, które czują sprawczość, wiedzą, że mogą i potrafią działać na rzecz wspólnego dobra i zmieniać swoje otoczenie. Słowem: żeby było coraz więcej changemakerów i changemakerek ✨

28/09/2026

Z ogromnym smutkiem żegnamy Marka Łagodzińskiego, Ashoka Fellow, założyciela Fundacji Sławek, dziś prowadzonej przez jego syna jako Manufaktura Społeczna.

Marek Łagodziński zaprojektował podejście do resocjalizacji, które zaczynało się na długo przed końcem wyroku. Fundacja Sławek organizowała szkolenia zawodowe, uruchomiła prowadzone przez osadzonych radio internetowe, prowadziła program, w którym osoby, które wyszły na wolność wspierały osadzonych i osadzone w przygotowywaniu się do opuszczenia zakładów karnych.

Pozostaje z nami jego głęboka i niezachwiana wiara w ludzi, która nie wymazywała tego, co złe, ale dawała drugą szansę na odbudowanie swojego życia. To piękna cecha changemakerów, którzy w innych dostrzegają ich możliwości, potencjał i chcą, by wszyscy mieli poczucie sprawczości i możliwość działania dla wspólnego dobra.

Fot. ngo.pl, Marek Łagodziński podczas uroczystości dołączenia do grona Ashoka Fellow w 2008 roku.

23/09/2026

[Cześć, tu nadal Ola!]

Kontynuując (i kończąc) moją opowieść, chcę Wam dziś przybliżyć cztery historie Ashoka Fellows, które pokazują, jak może wyglądać (pełno)sprawczość osób z niepełnosprawnościami w praktyce:

🗺️ Raul Krauthausen (Niemcy) miał dość szukania miejsc dostępnych dla wózków – więc stworzył Wheelmap.org, mapę opartą na OpenStreetMap, którą dziś współtworzy ponad 40 000 osób na świecie. Tylko w Niemczech żyje 1,6 mln osób poruszających się na wózku, a liczba ta ma się potroić do 2050 roku.

👔 Ireneusz Białek (Polska), niewidomy od dziecka, przez 15 lat zwiększał dostępność polskich uczelni (odsetek studentów z niepełnosprawnościami wzrósł z 5,4% w 2008 do ponad 10% w 2014 r.). Swoje strategie funkcjonowania przekuł w MOFFIN – program szkolący menedżerów różnorodności. Przeszkolił menedżerów z firm zatrudniających łącznie ponad 8 000 osób, a np. Capgemini dzięki temu zwiększył zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami o 160%. Wciąż tylko 23% Polek i Polaków z niepełnosprawnościami w wieku produkcyjnym pracuje – to pokazuje, ile jeszcze jest do zrobienia.

🤝 Lizzie Kiama (Kenia) swoje osobiste doświadczenie macierzyństwa jako kobieta z niepełnosprawnością przekuła w sieć Mama Siri — dziś obecną w 12 hrabstwach, docierającą do ponad 30 000 kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami i przeszkoliła już ponad 200 pracowników służby zdrowia w opiece włączającej. W samej Kenii żyje ponad 523 000 kobiet i dziewcząt z niepełnosprawnościami, wciąż systemowo wykluczanych z decyzji o własnym zdrowiu i ciele.

Więcej historii: disability.ashoka.org

Raul Krauthausen – Ashoka Fellow (wybrany 2010, Niemcy)
profil: https://buff.ly/cdISfib

Ireneusz Białek – Ashoka Fellow (wybrany 2017, Polska)
profil: https://buff.ly/ji2Nq5p

Lizzie Kiama – Ashoka Fellow (wybrana 2025, Kenia)
profil: https://buff.ly/PDXniz8

22/09/2026

[Cześć, tu jeszcze raz Ola!]

Co szósta osoba na świecie żyje z niepełnosprawnością — to ponad 1,3 miliarda ludzi! (dane WHO)

O osobach z niepełnosprawnościami często mówi się w kontekście potrzeb, barier i konieczności wsparcia. Znacznie rzadziej – w kontekście ich potencjału i sprawczości do tworzenia rozwiązań, które zmieniają życie innych. A prawdziwą barierą nie jest niepełnosprawność – jest nią świat zaprojektowany bez myślenia o różnorodności.
Ashoka Fellows o tym wiedzą i dlatego nie czekają na system, tylko go zmieniają — bo świat nie zaprojektowany pod pełnosprawność uczy ich rozwiązywania problemów każdego dnia. Codzienny hack staje się systemowym rozwiązaniem. Changemaking jest im tak bliski, że wpisał się w ich DNA.

Chcecie poznać historie takich zmian? Zostańcie ze mną!