09/10/2025
Wraz z rozpoczęciem nowego roku akademickiego chcielibyśmy przedstawić Wam nowy format, który będziemy publikowali na naszych mediach społecznościowych. Będziemy w nim krótko przedstawiali, w szczególności istotne orzeczenia sądów, zwłaszcza w obszarze ustrojowym i prawnoczłowieczym. Polecamy Waszej
uwadze trzy poniższe orzeczenia z okresu wakacyjnego:
⭐️) Opinia doradcza MTS z 23 lipca 2025 r. dotycząca zobowiązań państw w odniesieniu do zmianami klimatycznych. MTS w odpowiedzi na dwa pytania Zgromadzenia Ogólnego ONZ z 2023 r. jednomyślnie rozstrzygnął, że traktaty międzynarodowe, a także prawo zwyczajowe nakładają na państwa-strony wiążące zobowiązania w zakresie ochrony systemu klimatycznego przed antropogenicznymi emisjami gazów cieplarnianych, działania te są niezbędne dla skutecznego korzystania z praw człowieka. Wśród istniejących zobowiązań wskazał m.in. na obowiązek ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, wynikający z UNFCCC z 1992 r.), czy podejmowania działań na szczeblu krajowym celem ograniczenia wzrostu globalnego ocieplenia do 1,5 stopnia względem epoki przedprzemysłowej, co normuje Porozumienie paryskie z 2015 r. W odpowiedzi na pytanie dot. skutków prawnych naruszenia wskazanych zobowiązań MTS uznał, że stanowią one delikty międzynarodowe, a tym samym implikują odpowiedzialność międzynarodową państwa. Opinia doradcza MTS jest już kolejną wypowiedzią sądu międzynarodowego w przedmiocie zmian klimatycznych (zob. zwłaszcza wyrok ETPCz z 9 kwietnia 2024 r., KlimaSeniorinnen Schweiz i inni vs Szwajcaria), a niewiążący charakter nie umniejsza jej doniosłości, gdyż MTS z dużym prawdopodobieństwem będzie odwoływał się do przeprowadzonej w niej wykładni prawa w zawisłych przed nim sporach międzypaństwowych na tle zmian klimatycznych.
Źródła:https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/187/187-20250723-adv-01-00-en.pdf
⭐️) Wyrok TK Hiszpanii z 26 czerwca 2025 r. dotyczący konstytucyjności ustawy organicznej o amnestii w celu instytucjonalnej, politycznej i społecznej normalizacji w Katalonii. Ustawa ta została uchwalona w realizacji umów zapewniających poparcie mniejszościowemu rządowi Pedro Sancheza ze strony dwóch regionalistycznych partii katalońskich w Kortezach Generalnych. Amnestia objęła szeroki zakres czynów powiązanych z konsultacjami z 2014 r. oraz katalońskim referendum niepodległościowym z 2017 r., które zostało przeprowadzone wbrew zawieszenia stosowania podstawy prawnej do jego organizacji, a później uznania jej za niezgodną z konstytucją przez hiszpański TK. W trybie kontroli następczej TK niejednomyślnym (6-4) orzeczeniem co do zasady stwierdził konstytucyjność ustawy, przy czy skutkiem derogacyjnym z różnych względów (m.in. zasadę równości) zostały objęte trzy przepisy ustawy, ale jej istota pozostała w mocy. Warto dodać, że w kontekście hiszpańskiej ustawy amnestyjnej opinie wydała Komisja Wenecka, która zaakceptowała normalizację sytuacji w Katalonii jako cel uzasadniający uchwalenie amnestii, niemniej skierowała szereg rekomendacji w odniesieniu do ustawy. Jednocześnie kilka hiszpańskich sądów skierowało na tle ustawy pytania prejudycjalne do TSUE w istocie dążąc do podważenia zgodności ustawy z prawem UE na tle ochrony interesów finansowych Unii (zob. sprawa C-523/24) albo praw podstawowych.
Źródła: https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2025-15939
https://www.venice.coe.int/webforms/documents/default.aspx?pdffile=CDL-AD(2024)003-e
⭐️) Wyrok ETPCz z 23 września 2025 r., Hora vs Zjednoczone Królestwo, dotyczący dopuszczalności pozbawienia praw wyborczych więźniów. Sprawa ta stanowi kontynuację serii orzeczeń w sprawach brytyjskich w tym przedmiocie. W utrwalonym orzecznictwie ETPCz za nieproporcjonalne uznaje się pozbawienie praw wyborczych ogółu więźniów. W przywołanym orzeczeniu ETPCz natomiast nie stwierdził naruszenia EKPCz poprzez pozbawienie więźnia skazanego na czas nieoznaczony (indeterminate sentence), które jest środkiem proporcjonalnym, a tym samym nie stanowi naruszenia art. 3 Protokołu nr 1 do EKPCz.
Źródła: https://hudoc.echr.coe.int/ #{%22itemid%22:[%22001-244851%22]}
Opracowanie przygotował Maksymilian Grądz, bardzo dziękujemy za włożoną pracę!👨🎓
