01/10/2026
Dlaczego wielu nauczycieli niechętnie bierze zastępstwa? Kolejna godzina to więcej niż dopisek w planie
Zastępstwo trzeba obsadzić. Ktoś musi wejść do klasy, zorganizować zajęcia i wziąć odpowiedzialność za uczniów. Z perspektywy szkoły sprawa jest pilna. Z perspektywy nauczyciela oznacza kolejne zadanie w dniu, który już ma swój plan i swoje obciążenia.
Dlatego propozycja dodatkowej godziny nie zawsze budzi entuzjazm. Powody są znacznie bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać.
🔴 Bo kolejne obowiązki trafiają do już obciążonych ludzi
Własne lekcje, przygotowanie zajęć, ocenianie, dokumentacja, kontakty z rodzicami. Do tego niekiedy praca w więcej niż jednej placówce. Zastępstwo trzeba zmieścić między obowiązkami, które przecież nie znikają. Okienko w planie może być jedyną okazją, żeby część z nich wykonać jeszcze w szkole. Gdy zajmuje je dodatkowa lekcja, praca przesuwa się na później.
Dla szkoły to uzupełniona godzina. Dla nauczyciela może to być kolejny wieczór nad sprawdzianami.
🔴 Bo dodatkowy zarobek nie zawsze rekompensuje wysiłek
Nauczyciel również liczy, czy opłaca mu się pracować więcej. Bierze pod uwagę wynagrodzenie, zmęczenie, odpowiedzialność i konieczność zmiany własnych planów. Kwota 50 złotych nie daje poczucia uczciwej zapłaty za dodatkowe obciążenie, trudno oczekiwać entuzjazmu. Zwłaszcza od osoby, która ma za sobą wiele lat pracy i kolejne zdobyte kwalifikacje.
🔴 Bo do obcej klasy wchodzi się z pełną odpowiedzialnością
Zastępstwo bywa pracą z uczniami, których nauczyciel na co dzień nie uczy. Trzeba szybko zorganizować zajęcia, zadbać o bezpieczeństwo, reagować na konflikty i utrzymać uwagę klasy. Niekiedy czasu na przygotowanie jest bardzo mało.
Do tego dochodzą oczekiwania dotyczące realizacji materiału. Tyle że nauczyciel wychowania fizycznego skierowany na zastępstwo z matematyki nie staje się matematykiem. Rodzice mogą słusznie martwić się o ciągłość nauczania, ale osoba przejmująca klasę nie rozwiąże samodzielnie wszystkich problemów wynikających z nieobecności specjalisty.
🔴 Bo propozycji może towarzyszyć presja
Nauczyciel może obawiać się, że niechęć do dodatkowej godziny zostanie odebrana jako brak zaangażowania. Że ucierpią relacje z dyrektorem albo pojawi się opinia, iż trudno na niego liczyć. W takich warunkach zgoda na zastępstwo niewiele mówi o rzeczywistych możliwościach pracownika. W planie wszystko się zgadza, a zmęczenie pozostaje.
🔴 Bo odpoczynek też jest potrzebny szkole
Praca z uczniami wymaga cierpliwości, koncentracji i opanowania. Warto więc traktować zmęczenie nauczycieli poważnie, zanim zacznie odbijać się na ich zdrowiu i codziennej pracy.
Zastępstwa są konieczne. Ich organizacja powinna jednak uwzględniać obciążenie pracowników, ich kwalifikacje oraz wynagrodzenie, które rzeczywiście zachęca do dodatkowego wysiłku.
-------------------------------------------------------------------------
Źródło inspiracji: eDziecko, Klaudia Kierzkowska, „Ile nauczyciel dostaje za zastępstwo? «Wycenione jest na 50 złotych, to mniej, niż bierze hydraulik»”, 1 października 2026 r.