Centrum Cyfrowe

13/05/2026

🔹 Jak ocenić, czy organizacja jest gotowa na pierwszy krok z narzędziami napędzanymi AI?
🔹 Jak wybrać te obszary pracy, w których sztuczna inteligencja odciąży zespół i usprawni codzienne działania?
🔹 Jak wdrażać te rozwiązania rozważnymi, małymi krokami, testując i ucząc się na bieżąco, zamiast robić kosztowną rewolucję?

Serdecznie zapraszamy na nadchodzący Festiwal Sektor 3.0 – szczególnie polecamy panel dyskusyjny „Od pomysłu do praktyki. Jak mądrze wdrażać AI w organizacji?“ z udziałem Mai Drabczyk z naszego zespołu, Michała Helwaka (Federacja Polskich Banków Żywności) oraz Bartosza Narzelskiego (Future Finance Venture Lab). Rozmowę poprowadzi Michał Serwiński (Sektor 3.0).

Festiwal odbędzie się już w nadchodzącym tygodniu, 19 i 20 maja (wtorek, środa) – panel dyskusyjny odbędzie się pierwszego dnia o godz. 12:00. Polecamy!

👉 Link do bezpłatnej rejestracji:
🔗 https://sektor3-0.pl/agenda/

04/05/2026

🗣️ Dołącz do zespołu Centrum Cyfrowego!

Wciąż szukamy osoby, która wzmocni nasz zespół jako Asystentka/Asystent ds. administracyjno-finansowych. To rola dla zorganizowanej i skrupulatnej osoby, która wesprze nas w organizacji spraw biurowych podczas nieobecności naszej koleżanki (umowa na zastępstwo na ok. 12–18 miesięcy).

Wszystkie informacje o stanowisku znajdziecie pod linkiem:
🔗 https://centrumcyfrowe.pl/czytelnia/rekrutujemy-szukamy-asystentki-asystenta-ds-administracyjno-finansowych-na-zastepstwo-2/

Zespół naszej fundacji jest zgranym gronem ekspertów i ekspertek, którzy troszczą się o społeczny wymiar transformacji cyfrowej oraz otwarty dostęp do kultury i nauki. Pracujemy jako think-and-do-tank, łącząc analizę z praktycznym działaniem w przyjaznej, życzliwej atmosferze. Pracujemy hybrydowo, regularnie spotykając się w biurze na warszawskim Powiślu.

👉 Na zgłoszenia (CV wraz z krótkim uzasadnieniem chęci pracy u nas, koniecznie z klauzulą RODO i nazwą stanowiska w tytule maila) czekamy do 14 maja (czwartek).

Z wybranymi kandydatkami/kandydatami skontaktujemy się w przeciągu tygodnia po zakończeniu zbierania zgłoszeń, czyli do 20 maja.

Zapraszamy!

__

W grafice wykorzystaliśmy zdjęcie autorstwa Henrika Ahlersa ze zbiorów Deutche Fotothek [CC BY-SA, via europeana.eu]

23/04/2026

📖 Dziś Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich!

Książki to nie tylko papier i ten jedyny w swoim rodzaju zapach farby drukarskiej, ale przede wszystkim wiedza i idee, które wzmacniają nasze społeczeństwo. W Centrum Cyfrowym wierzymy i wiemy, że nowe technologie potrafią być wspaniałym narzędziem poszerzania dostępu do zasobów bibliotek, archiwów, muzeów, instytucji badawczych oraz naukowych.

Potrzebne są tu jednak systemowe rozwiązania, które:

🔸 wzmocnią instytucje wiedzy we wdrażaniu e-wypożyczeń (na przykład w modelu [niezależnego] Bezpiecznego Użyczania Cyfrowego*),

🔸 będą premiować rozwiązania, w których autorzy i autorki publicznie finansowanych projektów są uczciwie wynagradzani i zachowują prawa do swoich prac, które są publikowane w otwartym dostępie, a nie blokowane przez komercyjnych wydawców**,

🔸 wesprą popularyzację i szeroką edukację społeczeństwa na temat praw autorskich, zasobów domeny publicznej oraz zasobów dostępnych na otwartych licencjach. To wiedza, która przydaje się wszystkim: osobom, które tworzą (nie tylko artystycznie), publikują, edukują, badają, poszerzają swoją wiedzę lub z dowolnych innych względów chcą skorzystać ze swobodnego dostępu do utworów kultury, dziedzictwa historycznego, wiedzy naukowej i materiałów źródłowych***.

Śledzimy nowe regulacje i aktywnie uczestniczymy w konsultacjach wokół proponowanych rozwiązań – na przykład Aktu o Europejskiej Przestrzeni Badawczej (ERA Act) lub rewizji dyrektywy w sprawie prawa autorskiego na jednolitym rynku cyfrowym (DSM).

🤞 Liczymy, że będą one służyć instytucjom kultury i wiedzy w prężnym realizowaniu ich misji w zmieniającym się świecie, który potrzebuje równego dostępu do rzetelnej wiedzy, różnorodnej twórczości i autentycznych świadectw naszej historii.

__

* Więcej o modelu (niezależnego) Bezpiecznego Użyczania Cyfrowego (Knowledge Rights 21): https://centrumcyfrowe.pl/projekty/raport-e-books-and-secure-digital-lending-in-european-libraries-comperative-analysis-under-national-and-international-law/
** Stanowisko Knowledge Rights 21 ws. praw do wtórnej publikacji: https://centrumcyfrowe.pl/czytelnia/stanowisko-knowledgerights21-ws-praw-do-wtornej-publikacji/
*** Korzystając z okazji do popularyzacji 😉 Przeróżne teksty i skany książek znajdziecie między innymi na portalach: Wolne Lektury, Federacja Bibliotek Cyfrowych, Polona, Europeana.eu lub Internet Archive! 📖

__

1. Aktorka Jadwiga Kossocka z książkami w biblioteczce, 1927, Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna [szukajwarchiwach.gov.pl].
2. Mężczyzna z książką przy reflektorze fotograficznym, 1969, fot. Grażyna Rutowska, Narodowe Archiwum Cyfrowe, domena publiczna [szukajwarchiwach.gov.pl].
3. Turystki czytające na tyłach katedry Notre Dame w Paryżu, 1967, fot. Bauer Sándor/Fortepan, Węgierskie Narodowe Archiwum Cyfrowe, CC BY-SA [europeana.eu]
4. Dziewczynka z książką, fot. Skötsner-Edhlund, Upplands Museum, domena publiczna [europeana.eu].

22/04/2026

💙 Spieszymy z wiadomością: ruszyła rejestracja na Festiwal Sektor 3.0!

Już za miesiąc czeka nas wspaniała dawka inspiracji wokół pożytecznych społecznie działań, rozmów na temat wdrażania najnowszych technologii w pracy organizacji pozarządowych oraz wymiany wiedzy i doświadczeń liderów i liderek zmian z całej Polski i nie tylko!

Oczywiście, będziemy tam i my – Maja Drabczyk dołączy do dyskusji „Od pomysłu do praktyki. Jak mądrze wdrażać AI w organizacji?”.

Festiwal odbędzie się 19 i 20 maja (wtorek, środa) – pierwszy dzień odbędzie się w całości online, z kolei drugi dzień wypełnią spotkania i warsztaty w Warszawie. Serdecznie polecamy!

Link do rejestracji:
👉 https://sektor3-0.pl/agenda/

Festiwal prezentuje trendy ze świata nowych technologii i pokazuje, jak w praktyce wdrażać nowoczesne cyfrowe strategie w działaniach społecznych.

20/04/2026

✌️ Drugie Forum Narodowego Obserwatorium Kultury za nami!

W miniony czwartek i piątek Wrocław stał się miejscem debaty o kondycji badań w sektorze kultury. Dzięki Narodowe Centrum Kultury i Wrocławski Instytut Kultury mogliśmy w świetnej atmosferze rozmawiać o wyzwaniach, korzyściach i wartości idącej za zanurzeniem w dane.

Byliśmy tam i my: Kuba Piwowar i Joanna Sanetra-Szeliga przedstawili wyniki naszego badania „CRE-AI-TIVE. Kreatywni w erze AI”* oraz wzięli udział w dyskusji o technologiach w kulturze, z kolei Maja Drabczyk podzieliła się naszymi (nie zawsze łatwymi… 😉) doświadczeniami z procesów badawczych podczas „Wieczoru Porażek”.

Jakie wnioski zabieramy ze sobą?

🔸 Dialog badających z osobami z badanego obszaru to podstawa. Badacze i badaczki dostarczają precyzyjnych narzędzi i metodologii, ale to specjaliści i specjalistki z instytucji wiedzą, na jakieś pytania potrzebują odpowiedzi w codziennej pracy. Projektowane badania mają być użyteczne, a nie tylko teoretyczne!

🔸 Dyskusje o rozwoju sektora kultury nie powinny opierać się na intuicji, lecz na twardych (i otwartych) danych. Liczby i wnioski z analiz pozwalają nam lepiej argumentować i wykazywać potrzeby sektora, jego odbiorców i współtwórców – a także skuteczniej planować strategie. W czasie Forum trwała też ożywiona dyskusja o jakości danych o kulturze, na które środowisko szukało remedium, np. poprzez wykorzystanie innowacyjnych czy eksperymentalnych metod badawczych oraz ponowne wykorzystanie zgromadzonych wcześniej danych w nowych kontekstach badawczych.

🔸 Etyka i wiedza w dobie AI: Nowe technologie oraz narzędzia oparte o sztuczną inteligencję budziły skrajne emocje. Mocno wybrzmiały postulaty etyczne wokół AI, ale dyskusja pokazała też potrzebę pogłębiania wiedzy o regulacjach wokół tych technologii oraz o istniejących alternatywach do najpopularniejszych, komercyjnych narzędzi – takimi zamiennikami są między innymi polskie modele językowe czy europejskie rozwiązania open source. Potrzebujemy więcej dyskusji opartej o wiedzy, by nie gloryfikować, ale też nie przekreślać nowych rozwiązań. Pamiętamy: technologia to (jeszcze) narzędzie, a kierunek jej rozwoju i wykorzystanie to wciąż nasze, ludzkie wybory – także w kontekście wywierania presji na odpowiednie regulacje.

🔸 Badanie to początek, a nie koniec drogi – to kluczowy wniosek z Wrocławia. Publikacja raportu nie zamyka tematu, tylko go dopiero naprawdę otwiera! Wyniki badań powinny być iskrą do żywej dyskusji, impulsem do zmian w instytucjach i fundamentem, na którym budujemy nowe projekty, a nie tylko dokumentem lądującym w szufladzie.

Cieszymy się, że mogliśmy dołączyć do Forum – dziękujemy Narodowemu Centrum Kultury i Wrocławskiemu Instytutowi Kultury za zaproszenie i organizację świetnego wydarzenia! 👏

__

*📙 Raport z badania „CRE-AI-TIVE. Kreatywni w erze AI” znajdziecie w otwartym dostępie na naszej stronie!
🔗 https://centrumcyfrowe.pl/projekty/cre-ai-tive-badanie-wykorzystania-sztucznej-inteligencji-w-przemyslach-kreatywnych/

📸 Zdjęcia: Alina Metelytsia-Kolisnyk, dzięki uprzejmości Narodowe Centrum Kultury.

15/04/2026

📊 Porządne badania to jedno z najlepszych narzędzi do zrozumienia współczesnego świata – dlatego tak cieszymy się na drugą edycję Forum Narodowego Obserwatorium Kultury!

Już jutro i w piątek wydarzenie zgromadzi przedstawicieli i przedstawicielki instytucji kultury, uczelni, organizacji społecznych i zespołów badawczych z całej Polski. To cenna inicjatywa Narodowe Centrum Kultury, której serdecznie kibicujemy – wierzymy, że rzetelne analizy to fundament rozwoju szeroko pojętej kultury.

👉 Drugiego dnia Forum szczególnie polecamy Waszej uwadze panel „Nowe technologie” – to właśnie wtedy dr Kuba Piwowar, kierownik naszego zespołu SpołTech, wraz z dr Joanną Sanetrą-Szeligą (Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie) przedstawią kluczowe wnioski z naszego zeszłorocznego badania „CRE-AI-TIVE. Kreatywni w erze AI” 📙

Po prezentacjach odbędzie się rozmowa panelowa, w której udział weźmie także dr hab. Magdalena Sobocińska, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu. Rozwijające się nowe technologie (a szczególnie rozwiązania AI) wymagają namysłu wychodzącego poza narracje zarówno zbyt hurraoptymistyczne, jak i technofobiczne. Paneliści pochylą się nad potrzebą rozważnej, opartej o dane, ale też czułej na pierwiastek ludzki refleksji społecznej, etycznej oraz prawno-administracyjnej. Rozmowa będzie otwarta na głos publiczności, więc tym bardziej zachęcamy do aktywnego uczestnictwa!

Do zobaczenia we Wrocławiu 👋

PS. Przy okazji – polecamy profil Badania i Analizy NCK oraz Bazę Raportów na stronie NCK! To istna skarbnica interesujących badań i wartościowych analiz. Oczywiście, znajdziecie tam i nasze publikacje 👌
🔗 https://nck.pl/badania/raporty

10/04/2026

„Po prostu wrzuć to w Chata” i „trzeba tylko dobrze zapromptować”? No, nie do końca… 😅

Serdecznie polecamy nadchodzący webinar Kadra Kultury NCK (Narodowe Centrum Kultury), w czasie którego Natalia Cetera (Greszta) z naszego zespołu opowie o wsparciu narzędzi AI w pracy w kulturze.

Kiedy ich użycie ma sens, a w jakich przypadkach jest to ryzykowne? Jak wdrożyć nowe rozwiązania z głową, bezpiecznie i z troską o ludzki element i wartości, które przyświecają w tym sektorze? Oraz czemu wsparcie AI rzadko kiedy oznacza pełne oddelegowanie zadań i ogrom zaoszczędzonego czasu, ale mimo to niektóre nowe opcje mogą być warte rozważenia? 🧑‍💻

Zapraszamy, udział jest bezpłatny!

🗓️ 15 kwietnia (środa), godz. 12:00–13:30
📍 Platforma LiveWebinar
📝 Zapisy: app.livewebinar.com/562-670-048

__

Fot. Bartek Syta

27/03/2026

📣 Kwietniowe EUscreen Symposium: Reframing Openness – Empowering Authenticity and Reuse in Audiovisual Heritage zbliża się wielkimi krokami – to ostatni dzwonek, by się zarejestrować i dołączyć!

Dwa dni w gronie ekspertów i ekspertek z całej Europy będą okazją do rozmów o tym, jak rozwój technologii (szczególnie rozwiązań opartych o AI) wpływa na zbiory archiwów i instytucji dziedzictwa audiowizualnego – od strony prawnej, organizacyjnej, społecznej. Serdecznie polecamy 🧡

Udział w Sympozjum EUscreen jest bezpłatny, wymagana jest tylko rejestracja:
👉 bit.ly/EUscreen_2026

__
Więcej szczegółów:
📅 8–9 kwietnia 2026 r. (środa w godz. 13:00–17:00, czwartek w godz. 10:30–14:30)
📍 Warszawa, Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny (wydarzenie wyłącznie stacjonarne)
📄 Program: https://euscreen.eu/2026/02/euscreen-symposium-april-2026-reframing-openness-empowering-authenticity-and-reuse-in-audiovisual-heritage/
🗣 Wydarzenie w języku angielskim

21/03/2026

📣 Nie pozwól, żeby zasoby Twojej instytucji kurzyły się w szufladach! Digitalizacja to nie tylko archiwum, ale sposób na zatrzymanie ulotnych wydarzeń, budowanie pamięci instytucji i ochrona dorobku lokalnych twórców.

Na szkoleniu „Wpływ digitalizacji na zwiększenie dostępu do kultury” dowiesz się, jak tworzyć e-kolekcje, bezpiecznie udostępniać materiały w sieci i wykorzystywać je w edukacji, promocji oraz nowych projektach kulturalnych. Twoje zasoby mogą stać się prawdziwym paliwem dla kreatywności i inspiracją dla zespołu.

📆 Kiedy? 9 kwietnia 2026 r., online
💻 Dla kogo? Pracownicy instytucji kultury, którzy chcą w pełni wykorzystać cyfrowe możliwości swoich zasobów

👉 Rejestracja: https://tiny.pl/qtpgts4s6

Zacznij działać cyfrowo świadomie i odkryj, jak Twoje materiały mogą zyskać nowe życie!

19/03/2026

🌍 Rozpoczynamy badania NGOsów działających w sektorze dziedzictwa kulturowego w Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Luksemburgu, Holandii, Norwegii i Szwecji!

W minionym roku zakończyliśmy projekt Europa Nostra Heritage Hub in Krakow, w ramach którego zmapowaliśmy pozarządowy sektor dziedzictwa kulturowego w Europie środkowej i wschodniej – czyli ponad 33 500 organizacji! Nie spoczywamy jednak na laurach, tylko kierujemy teraz nasz wzrok na zachód i północ Europy.

📝 Właśnie uruchomiliśmy ankietę skierowaną do przedstawicieli organizacji z tych regionów – to właśnie informacje „z pierwszej ręki” dadzą nam najlepszy ogląd na skalę, różnorodność i potrzeby tego ważnego sektora.

Wypełnienie ankiety zajmuje ok. 15 minut, jest ona dostępna w lokalnych językach.
Jeśli znacie osoby, które pracują w Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Luksemburgu, Holandii, Norwegii lub Szwecji i mogłyby podzielić się opinią – prosimy o podzielenie się z nimi tym linkiem! 👇🧡
🔗 https://rebrand.ly/mappingngosurvey

___

🗺️ Badanie „Mapping of the North and Western European Non-Governmental Heritage Sector” realizowane jest w ramach konsorcjum European Heritage Hub – liderem projektu jest Europa Nostra Heritage Hub in Krakow, działania koordynuje Międzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie, partnerem badania jest Fundacja Centrum Cyfrowe, a Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa wspiera je komunikacyjnie.

Projekt Europa Nostra Heritage Hub for Central and Eastern Europe jest prowadzony przez Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa. Jest współfinansowany ze środków Miasta Kraków PL.
Projekt w ramach programu European Heritage Hub, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej.

16/03/2026

📁 W czasach deepfake'ów zbiory archiwów i instytucji dziedzictwa audiowizualnego są bezcenną ostoją autentyczności. Choć ich ważna misja społeczna pozostaje niezmienna, rozwój narzędzi AI wpływa na to, jak może być realizowana – niosąc za sobą zarówno szanse, jak i wyzwania.

Przypominamy, że wciąż trwa bezpłatna rejestracja na kwietniowe Sympozjum EUscreen – coroczne wydarzenie, które tym razem odbędzie się w Warszawie (a konkretniej – w Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny)!

Tematem przewodnim będzie „Zmiana perspektywy na otwartość – wspieranie autentyczności i ponownego wykorzystania dziedzictwa audiowizualnego”. Znamy już też tematy planowanych bloków prelekcji:

🔹 Public Access & Copyright Law
🔹 Integrity of Audiovisual Content in the Age of AI
🔹 Collaboration & Participatory Practices
🔹 Upskilling the Archives

Sympozjum jest nie tylko okazją do zaczerpnięcia wiedzy, ale też sieciowania w gronie ekspertów i ekspertek z obszarów nowych technologii, badań, prawa autorskiego oraz działań włączających społeczność.

Będziemy tam też i my – ostatni z wyżej wymienionych bloków „zaprogramowała” Maria Drabczyk z naszego zespołu. Polecamy więc tym bardziej! 👌

__

Najważniejsze informacje:
📅 8–9 kwietnia 2026 r. (środa w godz. 13:00–17:00, czwartek w godz. 10:30–14:30)
📍 Warszawa, Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny (wydarzenie wyłącznie stacjonarne)
🎟 Udział bezpłatny, wymagana rejestracja: 🔗 https://bit.ly/Sympozjum_EUscreen
📄 Program: 🔗 https://euscreen.eu/2026/02/euscreen-symposium-april-2026-reframing-openness-empowering-authenticity-and-reuse-in-audiovisual-heritage/
🗣 Wydarzenie w języku angielskim

__

Na zdjęciu: Witold Wilkosz (logik, matematyk, fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego) przy urządzeniu do przesyłania obrazów drogą radiową, tzw. fultografie. Z lewej widoczny radioodbiornik i głośnik radiowy, w tle regał z książkami. Zbiory Narodowego Archiwum Cyfrowego [Domena Publiczna, via szukajwarchiwach.gov.pl]