19/05/2026
📌 Zapraszamy Państwa w okolicę Starego Miasta. Tuż a jego murami, przy ul. Podwale 3/5, /Miodowa 6 znajduje się pałac Branickich; dzięki uprzejmości obecnego właściciela mogliśmy zwiedzić to miejsce.
Mieszczący się tu Hotel Verte jest przykładem świetnej aranżacji zabytkowego obiektu do współczesnych potrzeb.
W pierwszej połowie XVII wieku znajdujący się tu dwór należał do rodziny Sapiehów. W kolejnym stuleciu posesję nabył Stefan Mikołaj Branicki - w latach czterdziestych na zlecenie Jana, (syna Stefana) Klemensa Branickiego, hetmana wielkiego koronnego, na miejscu dworu Sapiechów powstał ogromny pałac.
Dawny dwór obejmował bowiem teren przecięty w narożu pozostałością fortyfikacji o charakterze bastionu. Później zarys bastionu zniknął, budynki od strony ulicy Senatorskiej zostały połączone. Obok znajdowały się stajnie i wozownie.
Majątek Klemensa po ojcu, cesja ze strony matki, a także posag pierwszej zmarłej żony Katarzyny Barbary z Radziwiłłów, pozwoliły postawić mu ogromny pałac w Warszawie.
Jego głównym architektem był Jan Zygmunt Deybel. Przy realizacji projektu pomagali mu Jan Henryk Klemm, Jakub Fontana i rzeźbiarz Jan Chryzostom Redler. Pałace Branickiego otoczone były ogrodami, stworzonymi na wzór francuski. Do urządzenia wnętrz, wielu dodatków, zatrudniał ogromną ilość artystów - rzemieślników: malarzy, złotników, stolarzy, tapicerów zegarmistrzów i jubilerów.
Jakub Deybel nie ukończył prac w pałacu w związku z nieporozumieniami, jakie miały miejsce z jego właścicielem. Wzniesienie oficyn zostało powierzone Józefowi Kurdwanowskiemu oraz Janowi Henrykowi Klemnowi.
W 1750 roku przebudowy pałacu dokonał Jakub Fontana. Zajął się także przystosowaniem oficyn na cele gospodarcze, urządzeniem wnętrz i przygotowaniem projektów związanych z otoczeniem pałacu.
W 1752 roku Klemens Branicki dokupił niewielki pałacyk zwany Puzynowskim, który sąsiadował z pałacem Szaniawskich. W pałacyku Puzynowskim znajdowały się mieszania dla służby pałacowej oraz izby z kuchenkami i alkierzami.
Na przestrzeni wieków właścielami pałacu byli między innymi rodzina Niemojewskich, Jakub Pisarzewski, Stanisław Sołtyk, Józef Dyzmański.
Ulica Miodowa przez krótki czas nazwana została ulicą Napoleona, była ważną arterią handlową, a pałac Branickich ulegal przemianom. W pałacu Dyzmańskich pod tzw. Kolumnami lub Filarami mieściły się sklepy bławatne, krawieckie, kantor bankierski, księgarnie i restauracja, a także ekluzywny magazyn mody. Filary zostały rozebrane w 1870 roku.
Druga połowa XIX wieku to ogromne zmiany na terenie pałacu. Kolejni właściciele, rodzina Dziechcińskich sprzedała go firmie Kowalski, Trylski i Spółka. Jej właścicielami byli Wacław Kanigowski, Tadeusz Kowalski i Aleksander Trylski; spółka dzierżawiła sień i dziedziniec. Jak wynika z planu Lindleya, w 1896 roku na dziedzińcu pałacu został wzniesiony budynek spółki o ceglanych elewacjach, projektu Józefa Hussa, a od strony lewego skrzydła ogródek cukierni Vincentich.
W związku z licznymi przebudowami jakie miały miejsce w XIX wieku, pałac stracił swój magnacki charakter; stał się zwykłą kamienicą czynszową. Analiza zdjęć wykazuje, że z attyk zniknęły także rzeźby.
Budynek, który stanął na dziedzińcu pałacu mieścił wytwórnię trumien.
Kolejnym i zarazem ostatnim przedwojennym właścicielem pałacu został Franciszek Salezy Potocki, który w dwudziestoleciu międzywojennym był dyrektorem Departamentu w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Planował przywrócić pałacowi dawny wygląd, a w jego wnętrzach urządzić muzeum. Rodzina Potockich mieszkała w wówczas w oficynie pałacu od strony ulic Podwale i Senatorskiej.
We wrześniu 1939 roku pałac został całkowicie spalony, ocalały tylko oficyny od strony ulicy Podwale. Podczas Powstania pałac uległ zniszczeniu. Pod jego gruzami zginął oddział zgrupowania "Gustaw".
Do 1849 roku posesja należała do Franciszka Salezego Potockiego, choć tak naprawdę z zabudowy niewiele zostało.
Po wojennych zniszczeniach z pałacu nie ocalało prawie nic - na zdjęciu lotniczym z 1945 roku widać jedynie główny portyk kolumnowy od strony ulicy Podwale, oraz relikt węgła lewej oficyny. To wszystko - autentyczne partie murów ocalały jedynie w piwnicach.
Mimo to pałac został odebrany Potockiemu na mocy dekretu Bieruta.
Po wojnie Pałac został odbudowany na podstawie projektu prof. B. Zinserlinga, w oparciu o dokumentację historyczną z Archiwum Akt Dawnych, archiwum Branickich, Potockich, oraz przekazy ikonograficzne - przede wszystkim obrazy Canaletta i Vogla. W 1951 roku przystąpiono do wykonania rzeźb. Przy ich tworzeniu pracował zespół rzeźbiarzy: między innymi Romuald Zerych, Stanisław Lipski, Teresa Roztworowska, Władysław Frycz i Alina Ślesińska. Dwa lata później pałac został odbudowany.
Po wojnie w pałacu swoje siedziby miały Ministerstwo Szkolnictwa Wyższego, potem Komitet Nauki i Techniki, a następstwie Urząd Miasta Stołecznego Warszawy.
W 1965 pałac wraz z oficynami i bramą został wpisany do rejestru zabytków.
Już jako własność prywatna, po odzyskaniu przez spadkobierców, został sprzedany zagranicznemu inwestorowi.
Pałac po metamorfozie, która rozpoczęła się kilka lat temu odzyskał blask. Wiele elementów i szczegółów zostało tu odtworzonych z ogromnym piętyzmem, jak chociażby 90 rzeźb umieszczonych na zwieńczeniu budynku. Są wśród przedstawienia ludzi, amorów, smoków i małpa.
Podczas remontu zdecydowano się również powiększych piwnice pałacu - przez dwa lata wywożono ziemię z podziemi. Dzięki temu pałac zyskał nie tylko dodatkową powierzchnię użytkową, ale zostały odkryte także mury dworu Sapiehów i fundamenty pałacu Branickich. Podczas prac rewitalizacyjnych wyremontowano również sąsiadujący z pałacem Branickich pałac Szaniawskich - dziś tworzą wspólną powierzchnię użytkową. Dobudowany został także szklany pawilon, kolejnym etapem będzie budowa podziemnego basenu. Pałac ma spełniać rolę hotelu, ale bez patosu. Stare i nowe elementy zostały świetnie zostały połączone. Ciekawostką jest umieszczenie także żyrandoli i lamp o wyglądzie małych małpek.
Nie jest to tandetne, a stanowi nawiązanie do wspomnianej rzeźby umieszczonej na attyce.
Tekst i zdjęcia Aleksandra Stefaniak
Materiały pomocnicze :
A. Bartczakowa, I. Malinowska,Pałac Branickich
