31/07/2026
Miesiąc temu, 1 lipca, ruszył Centralny Rejestr Umów. Apelowaliśmy o jego powstanie wspólnie z Sieć Obywatelska - Watchdog Polska i koalicją 48 organizacji. Dziś, po pierwszym miesiącu działania, czas na pierwsze, uczciwe podsumowanie.
👉 W rejestrze dostępnych jest już ponad 140 000 umów (dane z 30.07, godzina 13:30).
👉 Najwyższa wartość jednej umowy to ponad miliard złotych.
👉 W CRU znalazły się też 223 umowy na 0 złotych, co samo w sobie jest ciekawym punktem wyjścia do pytań o jakość danych.
Jedna liczba zasługuje na szczególną uwagę: ponad 113 000 umów – czyli ponad 80% wszystkich wpisów w rejestrze – opiewa na kwoty poniżej 10 000 złotych. To dokładnie te umowy, które pierwotnie miały być wyłączone z rejestru. Gdyby próg kwotowy pozostał, większość wydatków publicznych byłaby dziś niewidoczna.
Co działa dobrze ✅:
– rejestr jest bezpieczny technicznie,
– dane można filtrować według gmin i powiatów, co ułatwia szukanie informacji o konkretnych instytucjach
– dostęp jest bezpłatny, nie wymaga rejestracji i jest intuicyjny w obsłudze
Co wymaga poprawy🛑:
– strona wyświetla jednocześnie maksymalnie 10 000 umów – nawet manualnie nie można przejrzeć wszystkich wpisów,
– danych nie można pobrać masowo – API istnieje, ale nie jest oficjalnie opisane i ograniczone do 50 umów na raz, co dla dziennikarzy, naukowców i organizacji watchdog jest poważną barierą,
– rejestr nie używa międzynarodowego standardu OCDS, który pozwoliłby porównywać polskie dane z innymi krajami,
– historia zmian pozostaje do weryfikacji – nie wiadomo, czy można sprawdzić, czy wartość umowy była modyfikowana po wpisaniu
– zdarzały się problemy z dostępnością strony i działaniem wyszukiwarki.
CRU może stać się jednym z najważniejszych narzędzi kontroli społecznej nad wydatkami publicznymi w Polsce. Może pomóc dziennikarzom, organizacjom społecznym, naukowcom, samorządowcom i obywatelom sprawdzać, jak wydawane są publiczne pieniądze.
Ale żeby tak się stało, potrzebne są dalsze usprawnienia techniczne i otwarcie rejestru na realne wykorzystanie danych.
Zastanawiamy się, czy wy już korzystaliście z rejestru – co sprawdzaliście, co udało się znaleźć i jakie są pierwsze wrażenia po miesiącu działania. Dajcie znać w komentarzu.
Więcej o projekcie znajdziecie na naszej stronie.
No i ważna informacja, po więcej treści o funkcjonowaniu CRU zapraszamy do naszych partnerów z Watchdog Polska → Wszystkie linki znajdziecie w komenatrzu!
