13/06/2026
Projektowana zmiana wprowadza radykalne zaostrzenie zasad przejmowania mieszkań komunalnych i socjalnych (czyli publicznego zasobu mieszkaniowego) po śmierci głównego najemcy.
Oto bezpośrednie porównanie stanu obecnego do tego, co ma się zmienić według projektu nowelizacji:
1. Automatyczne przejęcie umowy vs. Wygaśnięcie najmu
🟢 Jak jest teraz: Zgodnie z art. 691 Kodeksu cywilnego, po śmierci najemcy jego bliscy (małżonek, dzieci, partner), którzy z nim stale mieszkali, automatycznie z mocy prawa wstępują w stosunek najmu. Stają się nowymi najemcami na dokładnie tych samych warunkach.
🔴 Jak ma być: Nowy przepis (art. 18a ust. 1) całkowicie to wyłącza. Z chwilą śmierci najemcy umowa najmu automatycznie wygasa. Nikt nie przejmuje jej z automatu.
2. Prawo do mieszkania vs. Jedynie roszczenie (żądanie)
🟢 Jak jest teraz: Rodzina ma zagwarantowany najem lokalu z mocy samego prawa. Gmina nie może odmówić ani narzucić nowych, gorszych warunków.
🔴 Jak ma być: Rodzina traci automatyczne prawo, a zyskuje jedynie roszczenie (prawo do żądania) o zawarcie nowej umowy (art. 18b ust. 1). Oznacza to, że procedura zaczyna się od zera i trzeba złożyć specjalny wniosek.
3. Brak weryfikacji dochodów vs. Obowiązkowe badanie zarobków🟢 Jak jest teraz: Gdy bliscy wstępują w stosunek najmu po zmarłym, gmina nie bada ich aktualnych zarobków. Przejmują oni mieszkanie bez względu na to, ile zarabiają.
🔴 Jak ma być: Aby gmina w ogóle podpisała nową umowę, bliscy muszą złożyć deklarację o dochodach za ostatni rok (art. 18b ust. 2). Jeśli ich dochody przekroczą ustawowe limity, gmina może drastycznie podnieść im czynsz (zgodnie z zasadami z art. 21c ust. 8 i 10).
4. Posiadanie innego mieszkania
🟢 Jak jest teraz: Posiadanie innego lokalu przez osobę bliską bywa przedmiotem sporów sądowych, ale sam art. 691 KC nie stawia twardego warunku braku własnej nieruchomości w momencie śmierci najemcy.
🔴 Jak ma być: Nowy przepis nakazuje złożyć oświadczenie o braku tytułu prawnego do innego lokalu w tej samej lub pobliskiej miejscowości (art. 18b ust. 2). Posiadanie innego mieszkania zamknie drogę do otrzymania lokalu komunalnego.
5. Bezlitosne, sztywne terminy (Rygor wygaśnięcia)
🟢 Jak jest teraz: Prawa do wstąpienia w najem nie trzeba zgłaszać w konkretnym, krótkim terminie – ono po prostu przysługuje z mocy prawa od dnia śmierci lokatora.
🔴 Jak ma być: Wprowadza się sztywny termin 3 miesięcy na złożenie oświadczenia woli i deklaracji dochodowej. Przegapienie tego terminu chociażby o jeden dzień oznacza, że roszczenie bezpowrotnie przepada (wygasa), a rodzina ma 6 miesięcy na całkowite opuszczenie mieszkania.
Podsumowanie tabelaryczne
Cecha✅ Stan obecny (Kodeks Cywilny)
❌ Projektowana zmiana
Status umowy po śmierci
— Trwa dalej (wstępują bliscy)
❌ Automatycznie wygasa
Sposób przejęcia
— Z mocy prawa (automatycznie)
❌ Na wniosek lokatora
Kryterium dochodowe
— Brak weryfikacji przy przejęciu
❌ Obowiązkowe (groźba wyższego czynszu)
Termin na formalności— Brak sztywnego limitu
❌ Tylko 3 miesiące pod rygorem utraty prawa
Czas na wyprowadzkę— W zależności od procedur/eksmisji
❌ Sztywne 6 miesięcy od śmierci lokatora
Państwu jak się to wszystko podoba? Czy to sprawiedliwy krok, który zablokuje przekazywanie tanich mieszkań komunalnych z pokolenia na pokolenie osobom zamożnym? Czy może bezwzględne uderzenie w pogrążoną w żałobie rodzinę, która z dnia na dzień może stracić dach nad głową przez sztywne urzędowe terminy?
Co o tym sądzicie? Dajcie znać w komentarzach!