24/07/2026
Pamiętacie poniedziałkową konferencję inaugurującą lasy społeczne we Wrocławiu?
Mowa była tam między innymi o zarządzeniu nr 51 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych. Według komunikacji Ministerstwo Klimatu i Środowiska miało ono wdrożyć w lasach społecznych „Ramowe sposoby prowadzenia gospodarki w lasach o wiodącej funkcji społecznej” opracowane przez resort.
Dyrektor Generalny zarządzenie nr 51 podpisał….w dniu konferencji. A ujawnione zostało ono dopiero w środę późnym wieczorem.
Czy Zarządzenie, które ma regulować to jak gospodarowane są lasy społeczne rzeczywiście wdraża dokument ministerialny?
Niestety nie.
Zarządzenie przejmuje ogólną strukturę i nazewnictwo ministerialnych wytycznych, ale rezygnuje z wielu konkretnych standardów ochrony lasów. Zastępuje je ogólnymi zapisami oraz pozostawia szeroką swobodę interpretacji i podejmowania decyzji Lasom Państwowym.
Od dwóch lat wiele osób pracuje wspólnie nad koncepcją lasów społecznych w ramach Ogólnopolskiej Narady o Lasach, wielomiesięcznych negocjacji oraz zespołu, który stworzył wytyczne.
Lasy Państwowe właśnie próbują tę całą pracę wyrzucić do kosza.
👉 Szczegółowe porównanie obu dokumentów zamieszczamy poniżej. A linki do obu dokumentów znajdziecie pod postem. Możecie je porównać sami.
Różnice pomiędzy dokumentami rodzą uzasadnione pytanie, czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przeanalizowało ostateczną treść zarządzenia przed jego publicznym przedstawieniem jako dokumentu wdrażającego ministerialne wytyczne.
Bo treść zarządzenia jasno wskazuje na to, że Lasy Państwowe chcą stworzyć fasadowe rozwiązanie. I na większości obszaru lasów społecznych w gospodarce leśnej nic nie zmieniać.
Dostaniemy lasy społeczne, które będą takie tylko z nazwy. W latach 90tych powstała już taka forma ochrony – Leśne Kompleksy Promocyjne. Miała chronić pozaprodukcyjne wartości lasu (już wtedy wiedziano, że są ważne). Zostala po niej tylko nazwa i kompleksy-wydmuszki w których Lasy Państwowe prowadzą taką samą gospodarkę leśną jak gdzie indziej.
Lasach społeczne Lasy Państwowe chcą właśnie “wypatroszyć” w ten sam sposób.
Jeżeli Ministerstwo Klimatu i Środowiska po zapoznaniu się z treścią zarządzenia nie zobowiąże Lasów Państwowych do jego zmiany i dostosowania do „Ramowych sposobów prowadzenia gospodarki w lasach o wiodącej funkcji społecznej”, będzie to oznaczało, że w praktyce akceptuje pozostawienie kluczowych decyzji dotyczących poziomu ochrony lasów społecznych w rękach Lasów Państwowych.
Byłby to również poważny sygnał, że nadzór Ministra nad Państwowym Gospodarstwem Leśnym Lasy Państwowe nie jest wykonywany w sposób zapewniający realizację przyjętej przez Ministerstwo polityki dotyczącej lasów społecznych.
Cała sprawa potwierdza, że lasy społeczne należało od początku wyznaczyć odgórnie na podstawie obiektywnych kryteriów wypracowanych na ONoL. Długi proces pozwolił Lasom Państwowym powoli osłabiać koncepcję.
Będziemy apelować do Ministerstwa, by przywołało Lasy Państwowe do porządku.
Oraz monitorować, czy w decyzjach o powołaniu lasów ochronnych, które mają się stać społecznymi Ministerstwo kieruje się własnym dokumentem, czy zarządzeniem Lasów Państwowych.
Łatwo nie będzie, bo wszystkie wnioski o powołanie lasów ochronnych (a na tej podstawie mają powstawać lasy społeczne) przygotowują ... Lasy Państwowe.
Główne różnice pomiędzy dokumentami
1️⃣. Zniknęły konkretne standardy ochrony lasów
Ministerialne „Ramowe sposoby prowadzenia gospodarki..." zawierają 20 szczegółowych dobrych praktyk, m.in. ochronę ekotonów, pozostawianie większej ilości martwego drewna i drzew biocenotycznych, ochronę jagodzisk, ograniczenie zrębów przy drogach, ciekach i obrzeżach lasu oraz obowiązek wyznaczania tras zastępczych podczas prac leśnych. Szczegółowo opisano zasady dotyczące wody i retencji. Te wszystkie zasady były wpisane do dokumentu jako dobre praktyki, nie obowiązek, ale tam zaistniały i były dokładnie opisane..
W zarządzeniu DGLP większość tych zapisów nie znajdziemy. Zostały usunięte lub zastąpione bardzo ogólnymi zasadami. Dokument nie ustanawia już jednoznacznych standardów postępowania, lecz pozostawia ich interpretację i stosowanie Lasom Państwowym.
2⃣. Złagodzono zasady "Leśnictwa bliskiego naturze"
Ministerstwo określiło bardzo konkretne parametry tego scenariusza. Zakłada on brak zrębów, utrzymanie zwartego okapu drzew, stopniowe przechodzenie do struktury przerębowej oraz ograniczenie planowych cięć do około 10% drzewostanu w ciągu dziesięciu lat na obszarze każdego wydzielenia (co sprawia, że las jest rzeczywiście trwały i zróżnicowany). To standardowe rozwiązania nazywane w Europie leśnictwem bliskim naturze.
W zarządzeniu nr 51 wszystkie te mierzalne wymagania zniknęły. Pozostały jedynie ogólne sformułowania o preferowaniu odnowienia naturalnego i rębni złożonych.
3⃣. Ograniczono ochronny charakter scenariusza przebudowy lasu
Ramowe zasady zawierają scenariusz przebudowy (co my uważamy za błąd – po co bowiem do lasów społecznych zaliczać lasy, które są zdestabilizowane w wyniku zmian klimatycznych). Wskazują jednak, że przebudowa powinna być prowadzona możliwie łagodnie, z uwzględnieniem oczekiwań społecznych, zachowaniem cennych drzewostanów oraz wydłużaniem procesu tam, gdzie nie ma potrzeby szybkiej ingerencji.
Zarządzenie nr 51 pozostawia decyzję o intensywności przebudowy praktycznie wyłącznie Lasom Państwowym, odwołując się do oceny stanu drzewostanu i wyników analiz nadleśnictwa.
4⃣. Wprowadzono dodatkowy mechanizm umożliwiający ograniczenie ochrony
Nowym elementem w zarządzeniu nr 51 jest obowiązek sporządzania przez nadleśniczego analizy skutków przyrodniczych, społecznych i gospodarczych przed ograniczeniem pozyskania drewna lub zastosowaniem bardziej ochronnych scenariuszy gospodarowania.
Analiza obejmuje między innymi wpływ na wielkość pozyskania drewna oraz sytuację ekonomiczną nadleśnictwa. W praktyce oznacza to, że względy gospodarcze mogą stać się argumentem przeciwko zwiększeniu ochrony lasów społecznych.
5⃣. Kluczowe decyzje pozostają w rękach Lasów Państwowych
Ministerialne ramowe zasady zakładają, że sposób gospodarowania powinien wynikać przede wszystkim z funkcji społecznej lasu i uzgodnionych standardów ochrony.
Natomiast zarządzenie DGLP pozostawia nadleśniczym i strukturom Lasów Państwowych decydujący wpływ na:
• wybór scenariusza gospodarowania,
• zakres ograniczeń gospodarki leśnej,
• interpretację wyjątków od przyjętych zasad,
• ocenę, czy względy gospodarcze pozwalają na zwiększenie poziomu ochrony.
W efekcie to nie standardy ochrony określają sposób prowadzenia gospodarki, lecz decyzje podejmowane przez administrację Lasów Państwowych.
I na koniec - we Wrocławiu zapisy dotyczące lasów społecznych są silniejsze, bo nie opierają się na zarządzeniu nr 51. Stąd we Wrocławiu można mówić o sukcesie....
wśród fanów Las Jest Nasz Pomorze Gdańskie Alarm dla Klimatu Inicjatywa Las Młochowski Inicjatywa Lasy Sękocińskie - Więcej Lasu Inicjatywa Leśna Utrata Akcja dla Krakowa Stowarzyszenie Leśne Sprawy Stowarzyszenie Nasz Las Tulecki Ekowyborca Puszcza Bukowa - Klub Kniejołaza Ratujmy kleszczowskie wąwozy Ratujmy Las Sobieszewski Ratujmy Nasz Las Rejkowizna MODrzew Lasy OChK Jeziora Mielno Las wokół miast
