28/01/2026
Przedstawiamy projekt koncepcyjny z początku zeszłego roku, wykonany we współpracy z Magda Olszowska, na zlecenie Politechnika Warszawska w ramach szerszego zadania dotyczącego badań na terenie Muzeum Treblinka / Treblinka Museum, prowadzonego przez Sebastiana Różyckiego
W obrębie tzw „Czarnej Drogi”, w wyniku badań przeprowadzonych przez archeologów z firmy Wykop na Poziomie zidentyfikowanych zostało 95 fragmentów macew. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, oraz opinią otrzymaną od Komisji rabinicznej ds. Cmentarzy, macewy mają pozostać w drodze, a ona sama została wyłączona z ruchu kołowego i pieszego.
Głównym założeniem koncepcji było uwidocznienie oraz podkreślenie wartości i sepulkralnego charakteru każdego z możliwych do zidentyfikowania reliktów macew, jako gestu przeciwnego do działań oprawców, którzy używając ich jako materiału budowlanego, demonstrowali pogardę nie tylko dla samych ofiar, ale również ich tożsamości i kultury.
Inskrypcje i motywy graficzne po odczytaniu i konserwacji kamieni, byłyby odtworzone w postaci wyciętych laserowo elementów z polerowanej blachy stalowej nierdzewnej, zamocowanych ok 2cm ponad powierzchnią kamieni z których pochodzą, za pośrednictwem cienkich prętów.
W ten sposób autentyczne, zerodowane inskrypcje pozostałyby widoczne, choć nakryte nowymi, odtworzonymi z kontrastowego, odbijającego światło materiału, co uczytelniłoby lokalizację dziś trudno dostrzegalnych reliktów.
W założeniu subtelny i wykonany z niemal jubilerską precyzją sposób upamiętnienia, podkreśli też wartość i unikalność każdego ze zidentyfikowanych fragmentów macew, tworząc
czytelną, nową w historii tego miejsca warstwę, zmieniającą całkowicie jego charakter.
Dla podkreślenia jej statusu i odrębności, oraz ze względu na niewiadomą liczbę ukrytych przed naszym wzrokiem, bo pozbawionych inskrypcji fragmentów, granice drogi miałyby być ujęte z obu stron płaskownikami wykonanymi również z polerowanej nierdzewnej stali.
Projekt dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Miejsca pamięci i trwałe upamiętnienia w kraju”
