Projekt "Głuchoniemcy"

29/09/2026

Zapraszamy do lektury! 🙂 i dziękujemy Twoje Korzenie w Polsce ☺️

24/09/2026

21/09/2026

Pierwszy egzemplarz już u nas! 😍 Przypominamy, że pierwsza okazja do zakupienia książki pojawi się podczas oficjalnego jej debiutu w czasie II Warszawskiej Konferencji Geograficznej w Warszawie.

W najbliższy czwartek 24 września o godz. 15.00 w auli im. Wacława Nałkowskiego (s. 102) w gmachu Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych UW rozpocznie się spotkanie wokół książki.

Wstęp wolny, zapraszamy!

19/09/2026

Zapraszamy na spotkanie i rozmowę wokół naszej monografii!

Szybkimi krokami zbliża się debiut monografii "Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat". Zakończył się już proces druku i w przyszłym tygodniu rozpocznie się jej dystrybucja: dwa tomy, blisko 1500 stron, ponad 30 autorów. Prawdopodobnie pierwsza okazja do zakupienia książki pojawi się podczas oficjalnego jej debiutu w czasie II Warszawskiej Konferencji Geograficznej w Warszawie. W najbliższy czwartek 24 września o godz. 15.00 w auli im. Wacława Nałkowskiego (s. 102) w gmachu Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych UW rozpocznie się spotkanie wokół książki. W panelu dyskusyjnym wezmą udział red. Małgorzata Fiejdasz-Kaczyńska ("Spotkania z zabytkami", prowadząca rozmowę), prof. Marcin Solarz (UW, kierownik Projektu, współredaktor i współautor monografii), dr Marta Raczyńska-Kruk (UW, współredaktorka i współautorka), dr Piotr Kołpak (UJ, współredaktor i współautor), prof. Mateusz Wyżga (UKEN w Krakowie, recenzent wydawniczy monografii) oraz Maciej Falkowski (reportażysta, autor książki "Nasi Niemcy"). W trakcie spotkania Wydawnictwa UW będą prowadzić dystrybucję monografii. Wstęp wolny, wejście od dziedzińca. Jednocześnie książka powinna pojawić się w księgarniach internetowych, a kolejne spotkania wokół monografii (na razie) zaplanowane są 23.10 w Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu, 25.10. na Międzynarodowych Targach Książki w Krakowie, 26.10 w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie i 4.11. w Instytucie Pileckiego w Warszawie.

28/08/2026

Nowoczesność na Głuchoniemcy zawitała w połowie XIX w., a jej forpocztą był przemysł naftowy. W 1852 r. w Siarach k. Gorlic rozpoczął pracę pierwszy na świecie szyb naftowy. Dwa lata później w Bóbrce k. Krosna powstała pierwsza w świecie kopalnia ropy naftowej. W tym samym roku w Gorlicach zapłonęła pierwsza na świecie uliczna lampa naftowa. W 1856 r. otwarto w Jaśle pierwszą polską rafinerię ropy naftowej. W 1883 r. w Gorlickiem pracowało około tysiąca szybów naftowych zatrudniających około 3 tys. ludzi. W kontynuacji badań nad Głuchoniemcami przyjrzymy się dokładniej ich spotkaniu z nowoczesnością, która rozpoczęła zmierzch „cywilizacji słońca” na Głuchoniemcach. W ramach badań pilotażowych podążyliśmy śladem „głuchoniemieckiej” nafty od Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce k. Krosna przez Muzeum Przemysłu Naftowego i Etnografii w Libuszy k. Biecza po Skansen Przemysłu Naftowego Magdalena w Gorlicach, po drodze uważnie wypatrując wśród pól trójnogów i kiwonów.

21/08/2026

W dniach 17-18 sierpnia przeprowadzaliśmy badania dendrochronologiczne w ramach naszego Projektu w szesnastowiecznych kościołach w Żurowej i Czermnej 🌳🪵

12/08/2026

Mamy garść informacji dla wszystkich zainteresowanych badaniami genetycznymi w naszym projekcie głuchoniemieckim 😊

Wyniki dla osób, które wzięły już udział w badaniu:
Osoby, od których próbki zostały pobrane do maja 2026 r., otrzymają do połowy października 2026 r. indywidualny raport podstawowy. Jeżeli po otrzymaniu raportów pojawią się dodatkowe pytania, zbierzemy je i przygotujemy zbiorczą odpowiedź z wyjaśnieniami.
Osoby, które dołączyły do projektu po maju 2026 r., otrzymają swoje podstawowe wyniki najpóźniej jesienią 2027 r. Niewykluczone, że uda się przekazać je wcześniej – będzie to zależało przede wszystkim od liczby próbek, które pozyskamy jeszcze w tym roku.

Kolejne spotkania i możliwość udziału w badaniu:
W styczniu lub lutym 2027 r. planujemy kolejne spotkania stacjonarne połączone z wykładem na temat wyników badań genetycznych. Podczas spotkań przedstawimy wstępne wyniki badań genetycznych dla całej populacji Głuchoniemców i wybranych wysp osadniczych.
Spotkania odbędą się najprawdopodobniej w miejscowościach, w których organizowaliśmy wcześniejsze pobrania. Uwaga! Wówczas będzie ostatnia możliwość stacjonarnego oddania wymazu i dołączenia do projektu. Dokładne daty i miejsca podamy wkrótce.

Uwaga! Luty 2027 r. będzie zarazem ostatnim terminem, w którym będzie można wziąć udział w naszych badaniach genetycznych.

Co otrzyma każdy uczestnik?
Jesienią 2027 r. każda osoba uczestnicząca w projekcie otrzyma podstawowy raport genetyczny (osoby, które wzięły udział do maja 2026 r. otrzymają go już w październiku 2026 r.), zawierający informację o haplogrupie chromosomu Y oraz haplogrupie mitochondrialnego DNA, wraz z krótkim opisem wyników, materiałem filmowym i instrukcją, gdzie i w jaki sposób można dowiedzieć się na ich temat więcej.

To jednak nie koniec! W latach 2028-2029 wszyscy uczestnicy otrzymają również raport autosomalny, który zostanie przygotowany pod koniec realizacji projektu. Na tym etapie dla wybranych próbek planujemy także przeprowadzenie pogłębionych analiz, dających wynik porównywalny z testem Big Y.

Wyniki w skali całej populacji Głuchoniemców będą dostępne w publikacjach naukowych i innych opracowaniach powstających w ramach projektu.

12/08/2026

06/08/2026

Wczoraj monografia trafiła wreszcie do drukarni! 😊

06/08/2026

Już za dwa tygodnie rozpoczniemy badania w starych drewnianych kościołach w Czermnej i Żurowej.

Pierwszy z nich został zbudowany na początku XVI wieku i mamy nadzieję potwierdzić to datowanie. W przypadku Żurowej prace przygotowawcze do badań przyniosły kilka niespodzianek i odkryć, z których część badania dendrochronologiczne pozwolą zweryfikować. Być może żurowska świątynia powstała 100 lat wcześniej niż się powszechnie uważa. Na podstawie kwerendy archiwalnej przypuszczamy, gdzie szukać belek z XVI, XVII, XIX i XX wieku. Nie tylko więc zweryfikujemy wiek i fazy rozbudowy kościoła, ale zobaczymy jak zmieniał się klimat na południowych stokach Pasma Brzanki i Liwocza.

Co więcej, tak jak jesienią 2025 roku powiązaliśmy trwale z kościołem w Żurowej tryptyk Czterech Świętych Dziewic z ok. 1530 roku, tak teraz w starym inwentarzu z 1836 roku odkryliśmy obecnie nieistniejący istotny element kościoła. Był on już tematem pierwszych konsultacji z udziałem władz parafii, gminy i diecezjalnego konserwatora zabytków. Stay tuned!

A tymczasem właśnie dojechał nowy sprzęt do planowanych na połowę sierpnia badań dendrochronologicznych.