Polskie Towarzystwo Numizmatyczne Oddział w Toruniu

12/04/2026

Drodzy Koledzy, Szanowni Państwo!
Zapraszam do obejrzenia CLXVIII odcinka cyklu loquuntur, poświęconego mennictwu Konstantyna I z czasów jego samodzielnych rządów po obaleniu i śmierci Licyniusza I wraz z synem w 325 roku. Najważniejszym wydarzeniem tego okresu była inauguracja nowej stolicy - Konstantynopola 11 maja 330 roku. Mennica w nowej stolicy pracowała jednak już od roku 326, a na rok 328 datuje się emisje konstantynopolitańskie z dość zagadkową legendą rewersu CONSTANTINIANA DAFNE. W odcinku poza jednym z typów tej emisji (RIC VII Constantinople 38) pojawiają się również emitowane od 330 roku monety upamiętniające nową stolicę obok starej oraz inne główne typy bite do 337 roku dla Konstantyna I i jego synów ze związku z Faustą: Konstantyna II, Konstancjusza II i Konstansa oraz dla bratanka Delmacjusza.

Odcinek poświęcony mennictwu Konstantyna I z czasów jego samodzielnych rządów po obaleniu i śmierci Licyniusza I i jego syna w 325 roku. Najważniejszym wydar...

03/04/2026

Wszystkim koleżankom i kolegom z PTN oraz sympatyczkom i sympatykom naszej działalności numizmatycznej życzymy pięknych, radosnych Świąt Wielkiej Nocy!
A ponieważ motywów chrystologicznych najwyższej próby dostarcza mennictwo bizantyńskie, jako ilustrację załączamy zdjęcie z solidem Konstantyna VII Porfirogenety i jego syna Romana II z lat 945-959 (Sear 1751) w roli głównej.

01/03/2026

Z okazji 1 marca, świętowanego w Bułgarii jako dzień Баба Марта, zapraszamy na CLXIV odcinek loquuntur, a w nim do antycznej Tracji i następnie do rzymskich prowincji Tracji i Mezji Dolnej w poszukiwaniu motywów ikonograficznych szczególnie ważnych dla tego obszaru. Na początek Dionizos, bóstwa-uzdrowiciele: Asklepios, Hygieia i Telesphoros, oraz Trzy Nimfy i Trzy Gracje.

Z okazji 1 marca, świętowanego w Bułgarii jako dzień Баба Марта, zapraszam do antycznej Tracji i następnie do rzymskich prowincji Tracji i Mezji Dolnej w pos...

16/02/2026

Czas podać termin kolejnej – już XXVIII edycji TWNA: 29–30 maja 2026 zapraszam do Torunia na obrady do Collegium Maius i na wystawę do Collegium Maximum UMK! / It is time to announce the date of the next – already 38th – edition of Toruń Workshop in Ancient Numismatics: 29–30 May 2026. I invite you to Toruń, to the Collegium Maius for the deliberations and to the Collegium Maximum NCU for the exhibition!

15/02/2026

Oto specjalny odcinek z Gabinetu Numizmatycznego Kunsthistorisches Museum w Wiedniu z przyczyn technicznych zamiast z ustnym opisem prezentowanych monet jedynie z napisami zwracającymi uwagę na najważniejsze eksponaty. Mam nadzieję, że nawet w takiej formie stała ekspozycja jednej z najlepszych światowych kolekcji numizmatycznych broni się i jej oglądanie może sprawiać przyjemność. Zapraszamy:

Enjoy the videos and music you love, upload original content, and share it all with friends, family, and the world on YouTube.

08/02/2026

Po dobrowolnej abdykacji Dioklecjana z dniem 1 maja 305 r. stworzony przezeń system tetrarchii szybko zaczął ulegać erozji. Pierwszy kryzys nastąpi już 25 lipca 306 r., gdy po śmieci augusta zachodniej części imperium, Konstancjusza I, legiony stacjonujące w Brytanii obwołały cesarzem syna zmarłego, Flawiusza Waleriusza Konstantyna. Po abdykacji i wkrótce śmierci wiosną 307 r. Sewera II, który jako cezar u boku Konstancjusza, latem 306 formalnie awansował na augusta, do śmierci Maksymina II Dai (Dazy) latem 313 r. panowało w różnych konfiguracjach aż sześciu augustów (nie licząc uzurpatorów): Galeriusz (do śmieci na początku maja 311 r.), Maksymian (od wiosny 307, z przerwą, do lipca 310 r.) i jego syn Maksencjusz (od wiosny 307 do śmierci 28 października 312 r.), Licyniusz (od listopada 308 r.) oraz wspomniani już Maksymin II i Konstantyn (w latach 307-310 uznawany na Zachodzie jako august, na Wschodzie jako cezar).
Właśnie o nich i ich monetach traktuje odcinek CLXIII cyklu loquuntur. Zapraszamy do oglądania!

Po dobrowolnej abdykacji Dioklecjana z dniem 1 maja 305 r. stworzony przezeń system tetrarchii szybko zaczął ulegać erozji. Pierwszy kryzys nastąpi już 25 li...

25/01/2026

Ogłoszony we wrześniu 301 r. "Edictum (Diocletiani et Collegarum) de pretiis rerum venalium", czyli "Edykt (Dioklecjana i Kolegów) o cenach rzeczy na sprzedaż", zwany zwykle (w większości języków) "Edyktem o cenach maksymalnych" były rewelacyjnym źródłem dla numizmatyków i badaczy ekonomii późnego cesarstwa, gdybyśmy wiedzieli jaka była relacja użytych w nim "denarów obrachunkowych" (denarii communes) do faktycznie zachowanych nominałów z czasów tetrarchii, i gdyby nie były to tylko ceny zalecane, a nie faktyczne w różnych prowincjach.
Niemniej i tak jest to źródło wyjątkowe, toteż jemu i jego kontekstom poświęcony został odcinek CLXII cyklu loquuntur, do którego obejrzenia niniejszym zapraszamy:

Ogłoszony we wrześniu 301 r. "Edictum (Diocletiani et Collegarum) de pretiis rerum venalium", czyli "Edykt (Dioklecjana i Kolegów) o cenach rzeczy na sprzeda...

18/01/2026

Uwaga: powrót do pocztu cesarzy na kanale loquuntur!
Obwołany cesarzem 20 listopada 284 w Nikomedii Dioklecjan (C. Valerius Diocles, jako cesarz C. Aurelius Valerius Diocletianus) w ciągu swych długich rządów zakończonych dobrowolną abdykacją 1 maja 305 (również w Nikomedii) przeprowadził szereg reform mających na celu wzmocnienie osłabionego w III w. państwa rzymskiego. Stworzył system tetrarchii, w którym jako formalnie równego, de facto "młodszego" augusta dobrał sobie już pod koniec 285 r., początkowo jako cezara (do 31 marca 286 r.), Maksymiana (M. Aurelius Valerius Maximianus); w 293 r. wyznaczył nadto jako swojego pomocnika i następcę w randze cezara Galeriusza (C. Galerius Valerius Maximianus), a Maksymianowi przydał Konstancjusza I Chlorusa (C. Flavius Valerius Constantius). Nadto przeprowadził reformę administracyjną, wprowadzając nową jednostkę zwaną diecezją, ale przede wszystkim w latach 294-297 przeprowadził szeroko zakrojoną reformę monetarną, w ramach której obok stabilnego aureusa pojawiły się bite w dobrym kruszcu emisje srebrne (tzw. argentei) i srebrzone brązy tzw. follisy bite w piętnastu mennicach rozrzuconych od Galii po Syrię.
W odcinku CLXII cyklu loquuntur można zobaczyć zarówno monety sprzed reformy, jak i nowe nominały:
https://www.youtube.com/watch?v=cpZioEIAL0g
Zapraszam!

Obwołany cesarzem 20 listopada 284 w Nikomedii Dioklecjan (C. Valerius Diocles, jako cesarz C. Aurelius Valerius Diocletianus) w ciągu swych długich rządów z...

07/12/2025

7 grudnia 43 r. p.n.e. zginął z rąk żołnierzy Antoniusza najwybitniejszy mówca, wybitny teoretyk wymowy, filozof i polityk późnej republiki rzymskiej Marek Tuliusz Cyceron (Marcus Tullius Cicero). Ta tragiczna dla literatury i znamienna dla historii starożytnego Rzymu data stała się w odcinku CLVII cyklu loquuntur punktem wyjścia do odpowiedzi na pytanie, jakie monety były w obiegu w ostatnich latach życia Cycerona, gdy państwem wstrząsały wojny domowe najpierw pomiędzy Cezarem a Pompejuszem, potem pomiędzy zabójcami Cezara a cezarianami, którzy jesienią roku 43 p.n.e. zawiązali triumwirat "rei publicae constituendae", czyli dla "uporządkowania państwa".
Zapraszam do oglądania!

7 grudnia 43 r. p.n.e. zginął z rąk żołnierzy Antoniusza najwybitniejszy mówca, wybitny teoretyk wymowy, filozof i polityk późnej republiki rzymskiej Marek T...

01/12/2025

Wszystkim numizmatykom życzymy udanych odkryć: tych naukowych i kolekcjonerskich, archeologicznych lub archiwalnych, ale zawsze dających radość i satysfakcję!

22/10/2025

W najbliższą sobotę na wykład Bartosza Awianowicza zapraszamy wyjątkowo nie do Torunia (ani nawet nie do Krakowa, w którym w dniach 14-15 listopada odbędą się XXVII TWNA), lecz do Włocławka.

ZAPRASZAJKA! Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej oraz Koło włocławskie Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego zapraszają w sobotę 25 października 2025 r. o godz. 11.30 do Muzeum Historii Włocławka przy ul. Szpichlernej 19 na spotkanie historyczne poświęcone numizmatyce pt. „Monety prowincjonalne Cesarstwa Rzymskiego”. Prelekcję wygłosi dr hab. Bartosz Awianowicz, prof. UMK w Toruniu.

Prowincje Cesarstwa Rzymskiego stanowiły regiony administracyjne poza Italią, które Rzymianie podbili i przejęli kontrolę nad nimi, a każda z nich była zarządzana przez rzymskiego namiestnika (gubernatora). Podczas wystąpienia zaprezentowane i omówione zostaną numizmaty emitowane przez lokalne władze i miasta. Często były odmienne od standardowych monet cesarskich i posiadały unikalne legendy i wyobrażenia przedstawiające m.in. lokalnych bogów, władców czy cechy charakterystyczne regionu. Walory te stanowiły uzupełnienie dla podstawowego systemu monetarnego Cesarstwa, zapewniając płynność obrotu w prowincjach i symbolizując autorytet Rzymu.

Wstęp na spotkanie wynosi 4 zł. – serdecznie zapraszamy!

15/10/2025

Oto wreszcie możemy ogłosić pełny program XXVII edycji Toruńskich Warsztatów Numizmatyki Antycznej. 🙂
Tym razem obok znanych już stałym uczestnikom prelegentów wystąpią również osoby na TWNA nowe, choć ze znacznym doświadczeniem badawczym lub kolekcjonerskim.
Zapraszamy serdecznie! Szczegóły uczestnictwa w pierwszym komentarzu.