23/07/2026
Zapewne większość z Was słyszała już o nowym pomyśle władz miasta dotyczącym nadania nazwy dla naszego Osiedle Jar Toruń . Obserwując publiczne reakcje, sami czekaliśmy z odniesieniem się do całej tej sytuacji. Chcieliśmy nabrać dystansu, żeby na spokojnie zastanowić się, co właściwie się wydarzyło.
I z jednej strony sytuacja wydaje się zaskakująca i niespodziewana, ale z drugiej przecież nie, prawda? Bo przecież władcy miejscy przez te kilkanaście lat przyzwyczaili nas już do tego, że ilekroć wracają do tematu nadania nazwy osiedlu, jednostce administracyjnej, okręgowi, czy jakkolwiek sami chcieliby to nazywać i wchodzić w administracyjną polemikę – traktują tę sprawę z niezwykłym ciężarem. I za każdym razem podchodząc do tematu część z nich musi stoczyć wewnętrzną walkę pomiędzy tym, co sami, jako jednostka, uważają za słuszne, a tym, czego oczekują mieszkańcy. Bo to czego oczekują mieszkańcy jest jasne od lat, nawet dla nich.
Dla części władców oba te oczekiwania są tożsame, zbieżne lub co najmniej zrozumiałe i mniej lub bardziej podzielają to, czego oczekuje społeczeństwo. Ale kilkoro z nich zawsze myśli odwrotnie i może nawet zastanawia się, w jaki sposób zjeść tego gorącego kartofla i jakoś przetrwać w świecie publicznej krytyki. Przecież były już takie kwiatki jak osiedle niepodległości, wolności i pewnie jeszcze jakieś inne, zapomniane przez historię, a które królowały w gabinetach.
Tym razem postawiono na nazwę Wrzosy Wschód. Co ciekawe, zawsze myśleliśmy, że mieszkamy w północnej części Torunia. Zresztą przez jakiś czas to właśnie w ten sposób władcy miasta próbowali nazywać nasze osiedle. Teraz okazuje się, że mieszkamy na wschodzie, co paradoksalnie ma większy wydźwięk emocjonalny niż nazwa, która utarła się przez te wszystkie lata i została zaakceptowana przez mieszkańców. Z drugiej strony trudno też poza samą geografią wskazać mocne podobieństwa między „starymi” Wrzosami, a naszym osiedlem. Domki jednorodzinne i spokojna zabudowa kontra bloki wielorodzinne obsługiwane przez linię tramwajową. Nawet mocne okulary nie pomogą.
Nas najbardziej zastanawia naiwność części władców. Naiwność polegająca na przekonaniu, że taki pomysł da się po prostu przepchnąć. Niezauważenie. Bez konsekwencji. Bez społecznej reakcji. Że wystarczy podjąć uchwałę, a mieszkańcy po prostu ją zaakceptują.
Temat wydaje się z jednej strony błahy. Bo to przecież tylko nazwa dla jednego z kilkunastu osiedli. I cokolwiek władcy nie wymyślą, jakiejkolwiek figury retorycznej i uzasadnienia formalnego nie zastosują, Jar i tak pozostanie Jarem. Nawet gdyby nazwali to osiedle najbardziej wzniosłą i nobliwą nazwą w historii wszechświata, mieszkańcy i tak pozostaną przy tej pospolitej i strasznie krótkiej nazwie Jar.
Zawsze znajdą się tacy, co będą tę nazwę kontestować. Tacy, którzy będą próbowali wmówić mieszkańcom, że gloryfikują w ten sposób radziecką armię i mają sierpy na sztandarach, że nie są patriotami, a może nawet – że nie są Polakami. Tylko, że to już od dawna nie o to chodzi i nigdy nie chodziło. Dla mieszkańców Jar nie jest symbolem żadnej ideologii. Jest po prostu nazwą miejsca, w którym żyją. Kropka.
I właśnie dlatego najbardziej zastanawia ta naiwność. Bo przecież jest to temat z jednej strony niewielki, ale z drugiej – niezwykle symboliczny. Pokazuje jak w soczewce, jak funkcjonują procesy polityczne w tak niewielkim środowisku, jakim jest Toruń.
Przecież idea samorządności, która rodziła się w Polsce w latach dziewięćdziesiątych, zakładała coś bardzo prostego i wyjątkowego. Że mamy sami o sobie decydować. Że wybieramy swoich reprezentantów, a nie ludzi, którzy po wyborach stają się lokalnymi monarchami. Radni mieli słuchać i reprezentować mieszkańców, z nałożonym porządkiem prawnym, krajowym i lokalnym, i pewnymi zwyczajami, pewną ideą, która za tym wszystkim stała. Nic więcej. Żadnego napinania się i wypełniania glorią i chwałą.
Tą ideą było oddanie mieszkańcom prawa do decydowania o własnych sprawach. Nawet o tych z pozoru błahych. Takich jak nadawanie nazw kawałkom ziemi, z którą się identyfikują.
Tymczasem właśnie w tej sprawie świetnie widać jak ta idea została całkowicie wypaczona i zabita. Nikt z władców nie rozmawiał z mieszkańcami przed wprowadzeniem tej nazwy, która oczywiście pojawia się znikąd, ale do tego już jesteśmy przyzwyczajeni, prawda? Ale też po tej decyzji – bo po co i co tu tłumaczyć, zrobiliśmy swoje. Notabene świetny moment. Wakacje, szybkie głosowanie i zapewne myśl „jakoś to będzie”. W wakacje ludzie nie są aktywni, mają swoje urlopy, odpoczywają, nikt nie zauważy, prawda? Jakoś to będzie, emocje wygasną, we wrześniu wrócimy do pracy i jakoś to przetrwamy. Emocje szybko mijają, pamięć bywa krótka, do wyborów jeszcze czas. Są przecież ważniejsze sprawy w Toruniu niż nazwa. Jasne.
Ale właśnie dlatego ta sprawa jest tak ważna. Bo nie dotyczy nazwy. Dotyczy sposobu myślenia władców o mieszkańcach. Tego, czy traktuje się ich jak partnerów, czy jak statystów, których zdanie można pominąć, bo i tak „jakoś to będzie”.
Zastanawia nas, dlaczego musimy funkcjonować w takim środowisku, które tak mocno ma nas gdzieś i traktuje te wszystkie stęchłe idee jako zło konieczne i przykry obowiązek. W którym kilku władców wie najlepiej, co jest dobre dla wszystkich i podejmuje decyzje absolutne.
Jest to po prostu przykre i zwyczajnie niesprawiedliwe.
Nie tak wyobrażaliśmy sobie samorząd i nie tak chcielibyśmy, żeby te decyzje były podejmowane. Tym bardziej, że są to decyzje proste. To są decyzje, za którymi nie stoi nic poza pewnym strachem niektórych władców i źle rozumiana symbolika.
Na koniec możemy powiedzieć tylko jedno. Nie akceptujemy takiego sposobu podejmowania decyzji. Nie akceptujemy sytuacji, w której głos mieszkańców jest pomijany, a decyzje zapadają ponad ich głowami. W której procesy konsultacyjne mają mieć funkcję fasadową. Będziemy wykorzystywać wszystkie dostępne możliwości, aby tę decyzję zakwestionować i zmienić.
I Was również do tego zachęcamy. Bo dzisiaj nie chodzi już tylko o nazwę. Chodzi o to, czy mieszkańcy naprawdę mają prawo decydować o swoim miejscu i swoich sprawach.
