06/11/2026
Pedagodzy i psychologowie szkolni każdego dnia pomagają uczniom mierzyć się z problemami, które często przerastają nawet dorosłych. Jednak kto zadba o tych specjalistów, kiedy sami potrzebują wsparcia, ochrony przed presją czy zwyczajnego zrozumienia ze strony przełożonych?
W liście opublikowanym przez Medonet pedagog szkolna zwraca uwagę na problem, o którym w dyskusji o polskiej oświacie mówi się zdecydowanie za mało. Debatujemy o kryzysie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży, podkreślamy konieczność zwiększania dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej, ale znacznie rzadziej zastanawiamy się nad warunkami, w jakich pracują osoby odpowiedzialne za jej udzielanie.
Do szkolnych pedagogów i psychologów trafiają uczniowie doświadczający przemocy, zaniedbania, odrzucenia, poważnych kryzysów rodzinnych, a niekiedy również zachowań autoagresywnych. Specjaliści muszą nie tylko wysłuchać dziecka, ale także właściwie ocenić sytuację, podjąć odpowiednie działania i współpracować z rodzicami oraz instytucjami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo najmłodszych. Każda taka interwencja wiąże się z ogromną odpowiedzialnością i obciążeniem emocjonalnym.
Od pedagogów i psychologów oczekujemy empatii, odporności psychicznej i nieustannej gotowości do rozwiązywania cudzych problemów. Tymczasem zapominamy, że oni również mają swoje granice wytrzymałości, emocje i prawo do ochrony własnego zdrowia psychicznego.
Autorka listu porusza także niezwykle istotną kwestię relacji pomiędzy szkolnymi specjalistami a dyrektorami placówek. Zwraca uwagę, że zdarzają się sytuacje, w których pedagodzy i psychologowie, kierując się wiedzą zawodową i dobrem ucznia, przedstawiają stanowisko odmienne od oczekiwań przełożonych. Zamiast merytorycznej dyskusji spotykają się wówczas z podważaniem kompetencji, marginalizowaniem ich roli, a w skrajnych przypadkach z zachowaniami mogącymi nosić znamiona mobbingu.
Jak pedagog ma skutecznie chronić ucznia przed przemocą i poniżaniem, jeżeli sam doświadcza podobnych zachowań w miejscu pracy? Jak psycholog ma uczyć młodego człowieka obrony własnej godności, jeżeli sam obawia się konsekwencji wyrażenia niezależnej opinii?
Nie można również pomijać kwestii wynagrodzeń i organizacji pracy. Od szkolnych specjalistów wymaga się coraz większego zaangażowania, prowadzenia dodatkowych zajęć, sporządzania rozbudowanej dokumentacji i reagowania na sytuacje kryzysowe. Tymczasem ich odpowiedzialność nie zawsze znajduje odpowiednie odzwierciedlenie w wynagrodzeniu, a nadmierne obciążenie obowiązkami ogranicza możliwość udzielania uczniom skutecznej pomocy.
W takich sytuacjach szczególnie ważna jest rola związków zawodowych, które powinny być realnym wsparciem dla pracowników doświadczających presji, niesprawiedliwego traktowania czy naruszania ich praw. Organizacja związkowa może podejmować interwencje u pracodawcy, pomagać w dochodzeniu praw pracowniczych, zapewniać wsparcie prawne i reprezentować pracownika w sporach z dyrekcją. Nauczyciel, pedagog czy psycholog nie powinien pozostawać sam wobec przełożonego, zwłaszcza gdy obawia się konsekwencji zgłoszenia nieprawidłowości.
Dla NSZZ „Solidarność” ochrona godności pracownika, przeciwdziałanie mobbingowi i obrona jego praw to nie tylko postulaty, ale podstawowe zadania działalności związkowej.
Nie zbudujemy szkoły bezpiecznej dla uczniów, jeżeli nie będzie ona jednocześnie bezpiecznym miejscem pracy dla nauczycieli, pedagogów i psychologów.
Bo kto pomoże tym, od których każdego dnia oczekujemy, że będą pomagać wszystkim innym?
---------------------------------------------------------------------
Źródło: Medonet, „Przemoc dotyka pedagogów szkolnych? Nie jesteśmy pozbawieni emocji”, 4 listopada 2026 r.