MOZ NSZZ "Solidarność" Oświata Ziemi Tarnogórskiej

31/05/2026

Dobrostan czy wygodne złudzenie? Szkoła nie może być SPA dla młodych umysłów

Słowem-kluczem, odmienianym dziś w edukacji przez wszystkie przypadki, stał się „dobrostan”. Problem w tym, że gdzieś po drodze pomyliliśmy dobrostan z wiecznym komfortem, a szkołę — z miejscem, w którym uczeń ma być chroniony przed każdym wysiłkiem, każdą trudnością i każdą niewygodną prawdą o sobie.

Czas zadać pytanie: czy szkoła naprawdę jest od tego, żeby uczniowi było zawsze dobrze?

W rozmowie z Magdaleną Wojciechowską dla „Wysokich Obcasów” nauczyciel biologii Artur Szymanek trafnie wskazuje, że dzisiejsze rozumienie dobrostanu zaczyna przypominać sytuację domowego kota: ma być wygodnie, spokojnie, bez obowiązków i bez większego wysiłku. Tyle że uczeń nie jest kotem na kanapie. Jest młodym człowiekiem, który za chwilę wyjdzie ze szkoły i zderzy się z dorosłym życiem.

Jeżeli w imię ochrony przed stresem zdejmujemy z uczniów odpowiedzialność, to wcale im nie pomagamy. My ich rozbrajamy. Odbieramy im możliwość nauczenia się, że praca, konsekwencja i mierzenie się z trudnością są częścią życia, a nie zamachem na ich komfort.

Wymagania to nie opresja. To szacunek

W debacie publicznej coraz częściej zaciera się granica między mądrym wsparciem a zwykłą pobłażliwością. Uwierzyliśmy, że większy wysiłek to presja, ocena to krzywda, a wymagania to niemal forma przemocy. Tymczasem stawianie wymagań nie jest atakiem na ucznia. Jest komunikatem: traktuję cię poważnie, wierzę w twoje możliwości, wiem, że stać cię na więcej.

Dawanie dobrych ocen za samo „przynoszenie plecaka do szkoły” nie buduje poczucia własnej wartości. To tylko wygodne oszustwo, którego skutki młody człowiek boleśnie odczuje wtedy, gdy skończy się szkolna ochrona, a zacznie prawdziwe życie.

Szkoła ma prawo być trudna

Nowoczesna edukacja nie może oznaczać niekończącego się pasma atrakcji, eksperymentów, gier i zabaw. Oczywiście lekcja może być ciekawa, inspirująca i angażująca, ale nauka bardzo często jest również żmudna, wymagająca i po prostu trudna.

Czasem trzeba usiąść, przeczytać, powtórzyć, pomylić się, poprawić, wrócić do tematu i zadać sobie pytanie: dlaczego tego nie rozumiem? Właśnie wtedy zaczyna się prawdziwe myślenie. Nie wtedy, gdy uczeń dostaje gotową odpowiedź, ale wtedy, gdy musi sam połączyć fakty, obronić swoje zdanie i przejść przez intelektualny dyskomfort.

Dobrostan nie polega na braku wysiłku

Prawdziwym zadaniem szkoły nie jest produkowanie komfortu tu i teraz. Szkoła ma przygotować młodego człowieka do tego, aby w przyszłości potrafił samodzielnie zbudować swój dobrostan: dzięki wiedzy, odporności, odpowiedzialności i umiejętności radzenia sobie z problemami.

Bo dobrostan bez wymagań jest tylko wygodnym złudzeniem.
A szkoła bez wymagań nie jest szkołą przyjazną. Jest szkołą bezradną.
------
Źródło: tekst inspirowany tezami Artura Szymanka z rozmowy Magdaleny Wojciechowskiej „Nauczyciel: Szkoła nie jest od zapewniania dobrostanu uczniom. Wymagania to żadna opresja”, „Wysokie Obcasy” / „Być rodzicem”, 27.05.2026.

29/05/2026

Zachęcamy do udziału w Narodowej Pielgrzymce Nauczycieli i Pracowników Oświaty do KL Ravensbrück

Serdecznie zachęcamy nauczycieli, pracowników administracji i obsługi oraz członków NSZZ „Solidarność” do udziału w Narodowej Pielgrzymce Nauczycieli i Pracowników Oświaty do KL Ravensbrück — miejsca śmierci bł. Natalii Tułasiewicz, patronki nauczycieli w Polsce.

ℹ️ Kiedy?
Pielgrzymka odbędzie się 13 czerwca 2026 r.

ℹ️ Dlaczego warto wziąć udział?
Ravensbrück to miejsce szczególne dla polskiej pamięci historycznej. To tam cierpiały i ginęły polskie kobiety, w tym nauczycielki, wychowawczynie i więźniarki, które do końca pozostały wierne Bogu, Ojczyźnie i godności człowieka.

Nasza obecność będzie wyrazem pamięci, wdzięczności i solidarności środowiska oświatowego. Będzie także okazją do wspólnej modlitwy, złożenia wieńców przy Monumencie Kobiety Niosącej oraz oddania hołdu polskim więźniarkom KL Ravensbrück.

W programie pielgrzymki przewidziano Mszę św., złożenie wieńców oraz zwiedzanie Miejsca Pamięci Ravensbrück.

ℹ️ Szczegóły organizacyjne
Wszelkie szczegóły dotyczące udziału w pielgrzymce dostępne są w Regionalnych i Międzyregionalnych Sekcjach Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” w całej Polsce.

Pamięć zobowiązuje.
Spotkajmy się 13 czerwca w Ravensbrück.

29/05/2026

Szkolny rzecznik praw ucznia dopiero od 2028 roku. Albo wcale?

Jak podaje PortalSamorządowy.pl/Edukacja, szkolny rzecznik praw uczniowskich ma zacząć obowiązywać dopiero od 2028 roku.

To bardzo ważna informacja, ponieważ jeszcze niedawno projekt przedstawiano jako rozwiązanie, które ma szybko wejść do szkół. Teraz okazuje się, że klub Koalicji Obywatelskiej zgłosił poprawkę przesuwającą wprowadzenie szkolnych rzeczników o dwa lata.

OŚWIATOWA „SOLIDARNOŚĆ” OD POCZĄTKU MÓWIŁA JASNO: PROJEKT DO ODRZUCENIA

Stanowisko Oświatowej „Solidarności” w tej sprawie było jednoznaczne. Od początku byliśmy przeciwni temu projektowi i domagaliśmy się jego całkowitego odrzucenia.

W opinii do projektu ustawy, druk nr 2449, Krajowy Sekretariat Nauki i Oświaty NSZZ „Solidarność” wskazywał, że projekt jest oderwany od realiów funkcjonowania polskiej szkoły i nie odpowiada na jej najważniejsze problemy: przeciążenie nauczycieli, braki kadrowe, kryzys wychowawczy, pogarszający się stan zdrowia psychicznego uczniów oraz nadmierną biurokrację.

Związek podkreślał również, że projekt tworzy kolejną wielopiętrową strukturę proceduralno-kontrolną, zamiast wzmacniać autonomię nauczyciela, odbudowywać autorytet szkoły i upraszczać funkcjonowanie placówek.

UMIARKOWANE ZADOWOLENIE, ALE BEZ ZMIANY STANOWISKA

Zapowiedź przesunięcia wejścia w życie przepisów dotyczących szkolnych rzeczników praw uczniowskich przyjmujemy z umiarkowanym zadowoleniem.

Z jednej strony jest to sygnał, że presja środowiska oświatowego przynosi efekt. Rządzący najwyraźniej dostrzegli, że ten element projektu budzi ogromne kontrowersje i nie może być wprowadzany bez poważnej refleksji.

Z drugiej strony trzeba powiedzieć jasno: przesunięcie terminu na 2028 rok nie oznacza rezygnacji z błędnego rozwiązania. Oznacza jedynie jego odłożenie w czasie.

SKORO PROJEKT JEST DOBRY, DLACZEGO TRZEBA GO ODKŁADAĆ?

Jeżeli projekt jest dobry, potrzebny i przemyślany, to dlaczego trzeba go przesuwać o dwa lata?
A jeżeli wymaga odsunięcia, to znaczy, że argumenty strony społecznej nie były bezpodstawne.

RZĄDZĄCY USŁYSZELI GŁOS ŚRODOWISKA. PYTANIE, DLACZEGO DOPIERO TERAZ

Można odnieść wrażenie, że MEN przestraszyło się reakcji środowiska oświatowego po ewentualnym wprowadzeniu tego projektu do szkół. Można też przypuszczać, że decyzja jest kalkulowana politycznie w kontekście zbliżających się wyborów.

Najprawdopodobniej znaczenie ma jedno i drugie: silny sprzeciw nauczycieli, dyrektorów i związków zawodowych oraz polityczna obawa przed skutkami wprowadzenia tak kontrowersyjnych rozwiązań.

TEN PROJEKT POWINIEN ZOSTAĆ ODRZUCONY W CAŁOŚCI

Oświatowa „Solidarność” konsekwentnie podtrzymuje swoje stanowisko: projekt powinien zostać odrzucony w całości, a nie jedynie poprawiany i odkładany w czasie.

Polska szkoła potrzebuje stabilności, szacunku dla nauczycieli, realnego wsparcia wychowawczego i odbudowy autorytetu. Nie potrzebuje kolejnych instytucji, które mogą pogłębić chaos kompetencyjny, biurokrację i konflikty w szkołach.
---------
Na podstawie: https://www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/szkolni-rzecznicy-praw-ucznia-zaczna-dzialac-pozniej-mimo-to-pis-mowi-o-zamachu-na-szkoly,662629.html?mp=promo

27/05/2026

26/05/2026

25/05/2026

„Urlop w teorii” – o systemowym obchodzeniu praw nauczycieli i bierności MEN

UMOWY DO KOŃCA CZERWCA A PRAWO DO URLOPU

Problem zawierania z nauczycielami umów wyłącznie „na czas trwania zajęć dydaktycznych”, tj. od września do końca czerwca, ma charakter systemowy i pozostaje w wyraźnym napięciu z konstrukcją prawa do urlopu wypoczynkowego w szkołach feryjnych. Zgodnie z art. 64 ust. 1 Karty Nauczyciela urlop nauczyciela jest powiązany z okresem ferii, co oznacza, że jego realizacja powinna następować także w miesiącach wakacyjnych. Jednocześnie w odpowiedziach Ministerstwa Edukacji konsekwentnie prezentowana jest wykładnia, zgodnie z którą w przypadku nauczyciela wykonującego pracę przez cały okres zajęć w roku szkolnym umowa o pracę na czas określony powinna być zawarta w taki sposób, aby umożliwić wykorzystanie urlopu „w naturze”, a więc co do zasady do dnia 31 sierpnia.

TEORIA MINISTERSTWA A PRAKTYKA SZKÓŁ

Na poziomie praktyki funkcjonowania szkół powyższa wykładnia nie jest jednak realizowana. Dane przedstawione przez sam resort wskazują, że w roku szkolnym 2024/2025 ponad 8 tys. umów terminowych wygasło z końcem czerwca, co oznacza, że istotna grupa nauczycieli pozostaje w okresie wakacyjnym bez wynagrodzenia oraz bez ciągłości składek ubezpieczeniowych.

TO NIE JEST ZJAWISKO MARGINALNE

W świetle obowiązujących przepisów nie jest to zjawisko marginalne ani incydentalne, lecz utrwalona praktyka, która faktycznie prowadzi do obejścia mechanizmu urlopowego przewidzianego dla nauczycieli szkół feryjnych. Z perspektywy prawnej istota problemu polega na tym, że rozwiązanie stosunku pracy z końcem czerwca powoduje wygaśnięcie prawa do urlopu w lipcu i sierpniu, ponieważ urlop jest prawem wynikającym z istniejącego stosunku pracy.

USTAWOWY URLOP ZAMIENIANY W FIKCJĘ

Oznacza to, że nauczyciel, który wykonywał pracę przez cały rok szkolny, w sensie okresu zajęć dydaktycznych, zostaje pozbawiony możliwości realizacji ustawowo zagwarantowanego wypoczynku w czasie ferii letnich. Konstrukcja ta pozostaje sprzeczna z ratio legis art. 64 Karty Nauczyciela, którego celem jest zapewnienie wykorzystania urlopu właśnie w powiązaniu z organizacją roku szkolnego, a nie jego eliminacja przez odpowiednie „ustawienie” daty końcowej umowy.

BIERNOŚĆ MEN WOBEC SYSTEMOWEGO PROBLEMU

Na tym tle szczególnie problematyczna jest postawa Ministerstwa Edukacji, które – pomimo jednoznacznej znajomości skali zjawiska – ogranicza się do powtarzania interpretacji przepisów oraz akcentowania kompetencji dyrektora szkoły jako kierownika zakładu pracy. W przekazie resortowym podkreśla się, że umowy terminowe powinny być wyjątkiem i że powinny być konstruowane w sposób umożliwiający realizację urlopu, jednocześnie jednak brak jest działań legislacyjnych lub nadzorczych, które skutecznie eliminowałyby praktykę zawierania umów kończących się w czerwcu.

PRZERZUCANIE ODPOWIEDZIALNOŚCI NA SZKOŁY

Tego rodzaju podejście prowadzi do przerzucenia odpowiedzialności za problem na poziom szkół, mimo że zjawisko ma charakter systemowy i wynika z ekonomicznej motywacji do ograniczania kosztów zatrudnienia poprzez skracanie okresu trwania umowy. Brak jednoznacznego doprecyzowania przepisów lub wprowadzenia instrumentów nadzorczych powoduje, że prezentowana przez ministerstwo wykładnia pozostaje w dużej mierze deklaratywna i nie przekłada się na praktykę stosowania prawa.

PAŃSTWO WIDZI PROBLEM, ALE NIE DZIAŁA

W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której państwo identyfikuje mechanizm prowadzący do faktycznego ograniczania praw pracowniczych, lecz nie podejmuje adekwatnych działań zmierzających do jego usunięcia.
------
Tekst: Tomasz Gryczan
radca prawny KSOiW NSZZ ,,Solidarność"

25/05/2026

25/05/2026

KAŻDE DZIECKO MA POTRZEBY. ALE NAUCZYCIEL MA TYLKO JEDNĄ PARĘ RĄK

Współczesna klasa nie jest już grupą uczniów, którym wystarczy podać temat lekcji, wyjaśnić polecenie i przejść do ćwiczeń, ponieważ dziś w jednej sali spotykają się bardzo różne potrzeby, możliwości, emocje i trudności.

Są tam dzieci z orzeczeniami, opiniami, ADHD, spektrum autyzmu, dysleksją, trudnościami emocjonalnymi, barierami językowymi, doświadczeniem migracji, wycofaniem i przeciążeniem, ale są także uczniowie bardzo zdolni, ambitni, ciekawi świata i potrzebujący dodatkowych wyzwań.

Każde z tych dzieci jest ważne, każde zasługuje na uwagę, wsparcie i poczucie bezpieczeństwa, ale za tym wszystkim bardzo często stoi jeden nauczyciel, który ma jedną parę rąk, jedną parę oczu i odpowiedzialność za całą klasę.

NAUCZYCIEL WIDZI WIĘCEJ, NIŻ WIDAĆ Z ZEWNĄTRZ

To nauczyciel zauważa ucznia, który nie rozpoczął pracy, bo nie potrafi się skupić, reaguje na dziecko, które nie radzi sobie z emocjami, hałasem albo napięciem, wspiera tych, którzy mają trudności, i jednocześnie stara się nie zapomnieć o uczniach spokojnych, zdolnych i ambitnych.

W tym samym czasie musi prowadzić lekcję, tłumaczyć polecenia, utrzymać uwagę klasy, zadbać o bezpieczeństwo, reagować na kryzysy, realizować podstawę programową i stworzyć taką atmosferę, w której każde dziecko będzie miało szansę się uczyć.

PIĘKNE HASŁA NIE WYSTARCZĄ

System bardzo chętnie mówi nauczycielowi, że ma dostosowywać wymagania, indywidualizować pracę, wspierać, reagować, zapewniać dobrostan i odpowiadać na potrzeby każdego ucznia, ale kiedy nauczyciel pyta: kim, kiedy, gdzie i za pomocą jakich narzędzi ma to wszystko zrobić? — zbyt często zapada cisza.

A w tej ciszy nauczyciel zostaje sam: w zbyt licznej klasie, bez wystarczającej liczby specjalistów, bez nauczyciela wspomagającego tam, gdzie jest naprawdę potrzebny, za to z ogromną odpowiedzialnością i rosnącymi oczekiwaniami.

NAUCZYCIEL NIE ZASTĄPI CAŁEGO SYSTEMU

Nauczyciele chcą pomagać dzieciom i każdego dnia wkładają w tę pracę wiedzę, cierpliwość, serce oraz ogromne zaangażowanie, ale nawet najbardziej oddany nauczyciel nie zastąpi psychologa, pedagoga specjalnego, terapeuty, asystenta i dobrze zorganizowanego systemu wsparcia.

Edukacja włączająca ma sens tylko wtedy, gdy wspiera nie tylko ucznia, lecz także nauczyciela, bo bez realnego wsparcia, mniejszych klas, większej liczby specjalistów i godnych warunków pracy szkoła dobra dla wszystkich pozostanie jedynie pięknym hasłem.
-----------
Na podstawie tekstu Magdaleny Wojciechowskiej „Nauczycielka: Trudno wymagać od dziecka z ADHD zachowań, które w pełni od niego nie zależą”, Wysokie Obcasy / eDziecko.pl, 22.05.2026 r.