16/06/2026
Fundacja Promocji Dziedzictwa Lokalnego Pro Patria Semper, Tarnowski Oddział Polskiego Towarzystwa Historycznego, Akademia Tarnowska i działający przy tej uczelni Klub Dyskusyjny "Nie tylko o historii" mają zaszczyt zaprosić na multimedialną, otwartą sesję edukacyjną "Rok 1846. Tyssowski i nierozpamiętani bohaterowie". Początek sesji zaplanowano we wtorek 23 czerwca o godzinie 10:00 w Akademii Tarnowskiej (budynek C). Wydarzenie stanowi swoiste preludium do tegorocznych Dni Tarnowa/ Zd(a)rzeń 2026 i przygotowań do jubileuszu 700- lecia Tarnowa.
W głównej części sesji zaplanowany został panel dyskusyjny "Cezura roku 1846 w dziejach Tarnowa, Małopolski i kraju". Grono lokalnych badaczy tematu spróbuje uporządkować przynajmniej część olbrzymiej i złożonej problematyki związanej z dramatycznym, ale i przełomowym rokiem 1846 oraz przynajmniej najważniejsze konsekwencje historyczne tej daty. Nastąpi także próba wyraźnego zaznaczenia wydarzeń sprzed 180 lat w Tarnowie i najbliższej okolicy oraz określenia roli ówczesnych mieszkańców miasta i regionu na osi całej blisko 700-letniej historii naszej "małej Ojczyzny". Rok 1846 należy bowiem bezsprzecznie do absolutnie najważniejszych dat w naszej lokalnej historii i obywatelskiej tożsamości.
Z kolei w sobotę 27 czerwca o godzinie 10:30 zapraszamy na Spacer Historyczny "Bohaterowie nierozpamiętani. Śladami uczestników powstania narodowego z roku 1846". Początek Spaceru zaplanowano na placu Kazimierza Wielkiego 5.
Oba przedsięwzięcia wpisane zostały w lokalne obchody "Roku Tyssowskiego ...". Są też jednymi z pierwszych punktów publicznego harmonogramu długofalowego projektu "Bohaterowie Nierozpamiętani", organizowanego przez Fundację i jej partnerów, mającego przywrócić do regionalnej świadomości postaci uczestników konspiracji niepodległościowej z lat 40. XIX wieku - uczestników zrywu niepodległościowego z roku 1846 a także późniejszej o 2 lata Wiosny Ludów. Kolejne, publiczne odsłony efektów projektu planowane są po wakacjach. W ich ramach zaplanowano m.in. regionalne seminarium akademickie oraz kampanię popularyzującą sylwetki "Bohaterów Nierozpamiętanych", obejmującą opracowanie i produkcję cyklu miniatur filmowych, plakatów ukazujących poszczególne postaci oraz opracowanie podręcznikowej publikacji, uwzględniającej wyniki najnowszych badań historycznych a także biogramy bohaterów projektu.
Realizacji regionalnego projektu patronują władze samorządowe.
Przypominamy, że z naszej inicjatywy, uchwałą Rady Miejskiej rok 2026 ogłoszony został w Tarnowie "Rokiem Jana Tyssowskiego i innych uczestników powstania narodowego z roku 1846". Okazje do tego upamiętnienia stanowiły przypadające w tym roku rocznice: 180. rocznica powstania i tragicznej rzezi galicyjskiej a także 215. rocznica urodzin Tyssowskiego, głównego organizatora konspiracji powstańczej na ziemi tarnowskiej i późniejszego przywódcy powstania, które jako jedyne w XIX wieku przygotowywane było we wszystkich zaborach.
Wspomniane rocznice, przypadające w lutym i marcu, już co prawda za nami, ale "Rok" i cykl zaplanowanych w jego ramach przedsięwzięć memoratywnych, trwa.
Jako pomysłodawcy tej inicjatywy konsekwentnie upominamy się o pamięć i (nareszcie) miejsce w lokalnej świadomości dla Tyssowskiego - nie tylko jednego z najwybitniejszych ale i jednego z kilku tylko Tarnowian obecnych na kartach podręczników do historii. Przy tej okazji, ze swoistej niepamięci chcemy też wydobyć sylwetki Leona Czechowskiego, Franciszka Wiesiołowskiego, Marcelego Skałkowskiego, Karola Rogawskiego, Józefa Eisenbacha, Antoniego Różyckiego, Aleksandra i Edwarda Chrząstowskich, Ferdynanda i Michała Sroczyńskich, Adama Siedmiogrodzkiego, Kajetana Kamienobrodzkiego, ks. Waleriana Serwatowskiego, Antoniego Willama, Franciszka Eliasiewicza, Wincentego Longchamps de Berier i innych, licznych szlachetnych polskich patriotów, którzy 180 lat temu gotowali się w mieście i okolicach do najambitniejszego niepodległościowego zrywu narodowego, który miał się rozpocząć właśnie od wyzwolenia Tarnowa.
Jak wiemy, plany te, wyraźnie uwzględniające skądinąd postulat równouprawnienia obywatelskiego wszystkich już warstw społecznych, zostały utopione we krwi podczas rzezi galicyjskiej, jednej z największych narodowych tragedii, których ziemia tarnowska stała się epicentrum. Rzeź, jako reakcję na powstańcze plany w rejonach objętych najsilniejszą patriotyczną konspiracją, wywołali zaborcy, cynicznie wykorzystując autentyczne napięcia społeczne między dworem a galicyjską wsią, której mieszkańcy nie posiadali jeszcze narodowej świadomości.
Dramatyczne okoliczności, które szczególnie w naszym regionie zaciążyły nad dalszą historią polskich zmagań o wolność narodową i społeczną, chcemy uczciwie przybliżyć Tarnowianom, przede wszystkim tarnowskiej młodzieży, podczas organizowanej 23 czerwca o godzinie 10:00 w Akademii Tarnowskiej (budynek C) dwugodzinnej multimedialnej sesji edukacyjnej "Rok 1846. Tyssowski i nierozpamiętani bohaterowie". Przebieg wydarzeń i losy ich bohaterów będzie także można poznać podczas Spaceru Historycznego, który rozpocznie się w sobotę 27czerwca o godz. 10:30 na placu Kazimierza Wielkiego.
Do udziału w obu wydarzeniach zapraszamy wszystkich chętnych.
