19/06/2026
Na zdjęciu tabliczka zabraniająca fizycznego wstępu, ale do wielu miejsc można zajrzeć dzięki prawu do informacji publicznej.
HALO! 🔊DEMOKRACJA!!!
Czy wiesz, że masz prawo do udziału w konsultacjach dotyczących spraw lokalnych i ponadlokalnych?
To nie jest przywilej. To gwarancja.
W sprawach środowiska zapewnia nam ją np. ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko ustawa OOŚ, Konstytucja RP oraz Karta Praw Podstawowych UE.
Szczególne miejsce w tych procedurach mają organizacje pozarządowe. Jeśli realizują swoje cele statutowe w zakresie ochrony środowiska mogą brać udział w postępowaniach administracyjnych na prawach strony.
To potężne narzędzie: pozwala patrzeć urzędowi na ręce, składać dowody, zaskarżać decyzje. Robią to organizacje duże i znane:
Fundacja Frank Bold – międzynarodowy zespół prawniczek i prawników, którzy narzędziami prawa stają w obronie ludzi i środowiska. Specjalizują się w prawie ochrony środowiska, administracyjnym, energetycznym i antykorupcyjnym; biorą udział w postępowaniach administracyjnych i sądowych, wspierają mieszkańców i lokalne społeczności w sporach z uciążliwym przemysłem.
Sieć Obywatelska - Watchdog Polska – największa i najstarsza w Polsce organizacja stojąca na straży jawności życia publicznego i prawa do informacji. Udziela bezpłatnych porad prawnych i prowadzi sprawy sądowe w interesie publicznym (przez 20 lat – około 1500 postępowań).
Fundacja Batorego – jedna z najstarszych i największych niezależnych fundacji w Polsce (działa od 1988 r.). Wspiera rozwój demokracji, praworządność i silne społeczeństwo obywatelskie.
Są też organizacje mniejsze, bliżej nas:
OKO na SOKO – stowarzyszenie zawiązane w 2021 r. przez mieszkańców Sokołowska (gm. Mieroszów) dla ochrony przyrodniczych, kulturowych i społecznych wartości swojej miejscowości i okolicy.
Na ratunek - Kraina Wygasłych Wulkanów – obywatelski ruch mieszkańców okolic Świerzawy (Pogórze Kaczawskie, geopark UNESCO „Kraina Wygasłych Wulkanów”), którzy sprzeciwiają się budowie kamieniołomu metabazaltu „Jurczyce” przez koncern Colas. Zebrali blisko 5 tys. podpisów, zaskarżyli uchwałę rady do sądu administracyjnego i protestowali przed urzędem marszałkowskim.
Jesteśmy też my.
Stowarzyszenie Stolovelasy korzystając z praw przysługujących organizacjom społecznym i mieszkańcom, wspiera społeczność Tłumaczowa i Gajowa w monitorowaniu postępowań administracyjnych związanych z działalnością wydobywczą prowadzoną w okolicy.
Sprawdzamy, czy procedury prowadzone są zgodnie z prawem oraz czy należycie chronione są zdrowie ludzi, środowisko i prawo mieszkańców do udziału w podejmowaniu decyzji wpływających na ich życie.
Od kilkunastu lat trwa tutaj eksploatacja złoża kruszywa drogowego. To przykład tego, jak silnie działalność przemysłowa może wpływać na codzienne funkcjonowanie miejscowości. Mieszkańcy od lat wskazują na uciążliwości związane z pracami strzałowymi, hałasem maszyn i transportu ciężkiego, zapyleniem oraz pogorszeniem jakości dróg i przestrzeni publicznej. Choć istnieją rozwiązania pozwalające ograniczać wpływ kopalni na otoczenie, w praktyce ich skuteczność i skala stosowania budzą poważne wątpliwości mieszkańców.
W ostatnich miesiącach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu uchyliło w całości decyzję środowiskową dotyczącą planowanej rozbudowy wydobycia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem było m.in. niewłaściwie udokumentowane zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu.
To ważne przypomnienie, że prawo do informacji i udziału mieszkańców w sprawach dotyczących środowiska nie jest formalnością, lecz jednym z fundamentów demokratycznego państwa prawa.
Rozstrzygnięcie jest prawomocne – operator kopalni nie wniósł sprzeciwu do sądu administracyjnego – a postępowanie rozpocznie się ponownie. Tym razem, mamy nadzieję, z rzeczywistym udziałem mieszkańców.
Jeśli jeden „teren prywatny” zaczyna negatywnie oddziaływać na inny „teren prywatny”, potrzebna jest rozmowa o tym, jak żyć obok siebie w sposób bezpieczny i uczciwy dla wszystkich stron. Dobre sąsiedztwo też jest wartością publiczną.
Więcej o temacie na: Gardzień - Znikająca Góra
