03/02/2026
Redakcja Kwartalnik Studia z Polityki Publicznej zaprasza do nadsyłania abstraktów przyszłych artykułów naukowych do numeru tematycznego poświęconego problematyce polityki opieki długoterminowej.
Numer tematyczny kwartalnika ma być odpowiedzią środowiska akademickiego na rosnące wyzwania widoczne w systemie opieki długoterminowej.
Wiele badań i analiz wskazuje na to, że system pozostaje na ścieżce prowadzącej do dalszego - czy nawet coraz większego - niezaspokajania potrzeb starzejącego się polskiego społeczeństwa w zakresie zapewnienia opieki osobom, które utraciły i tracą samodzielność.
Polska ma jeden z najwyższych wskaźników obrazujących starzenie się społeczeństwa w Unii Europejskiej. Oczekuje się, że do 2050 r. odsetek osób w wieku 65 lat i starszych wzrośnie o 50%, podczas gdy liczba osób w wieku 80 lat i starszych wzrośnie ponad dwukrotnie.
Władze publiczne, a także liczne środowiska społeczno-ekonomiczne, podejmują działania, aby wytworzyć programy opiekuńcze, zdrowotne, profilaktyczne. Wiele z nich poprawia sytuację niesamodzielnych seniorów w określonych wymiarach. Natomiast wciąż największym problemem pozostaje niska podaż usług opiekuńczych (domowych i stacjonarnych) wobec zapotrzebowania na nie.
Warunki w polskim systemie opiekuńczym w wyraźny sposób odbiegają od standardów widocznych w państwach najwyżej rozwiniętych, ale także państw naszego regionu. Dotyczy to m.in. poziomu wydatków na opiekę długoterminową, dostępności łóżek w systemie opiekuńczym, obecności regulacji i standardów opieki sprofilowanych na zapewnienie jakości świadczeń udzielanych w placówkach, nierówności w dostępie do usług opiekuńczych, zarówno w systemie pomocy społecznej, jak i systemie ochrony zdrowia.
Zróżnicowanie najsilniej widać schodząc na poziom powiatów i placówek stacjonarnych w systemie ochrony zdrowia. W powiecie puckim (woj. pomorskie) z opieki korzystało 38 osób na 100 tys. ludności, a w powiecie głubczyckim (woj. opolskie) - 335 pacjentów również w przeliczeniu na tę liczbę ludności (Mapa Potrzeb Zdrowotnych, 2026).
Kluczową cechą i ułomnością obecnego polskiego systemu opieki długoterminowej jest jego wyraźna fragmentacja na system pomocy społecznej, który świadczy większość usług, oraz znacznie mniejszy system ochrony zdrowia. Funkcjonują bez właściwej koordynacji organizacyjnej i finansowej, przy czym każdy z nich stosuje inne kryteria kwalifikowalności, mechanizmy finansowania i modele świadczenia usług.
Finansowanie usług opiekuńczych
Odrębnym zagadnieniem jest finansowanie systemu opieki długoterminowej. Wydaje się jasne, że przy obecnym poziomie finansowania nie ma możliwości wytworzenia odpowiedniej podaży miejsc w opiece i wzbogacania jej form. Wyłania się dylemat odnośnie do wprowadzania nowych źródeł finansowania. Kilkanaście lat temu rozważano wprowadzenie nowego ubezpieczenia opiekuńczego, ale nie doszło do tego. Do tej pory nie rozważano finansowania z prywatnych aktywów/majątku odbiorców opieki, co jest stosowane w niektórych państwach rozwiniętych. Takie rozwiązanie wymaga głębokiej analizy i debaty społecznej, aby zapewnić utrzymanie dobrych relacji dzieci i rodziców, i jednocześnie zapewnić sprawiedliwą partycypację uwzględniająca i doceniającą wysiłki osób, które w trakcie życia wypracowały świadczenia i majątek.
Istotne jest zagadnienie wycen świadczeń opiekuńczych. Powinny być powiązane z oceną jakości opieki w zakresie jej struktury, procesów zarządczych i końcowych wyników. Potrzebne są standardy opieki. Funkcjonują one w wielu miejscach na świecie. Istniejące w Polsce podejście do jakości usług w placówkach pozostaje niewystarczające i nie pozwala na prowadzenie skutecznej kontroli społecznej.
Istotne zagadnienia kryją się w sferze kontraktowania usług opiekuńczych. Obecnie NFZ nie uwzględnia w większości przypadków (poza np. żywieniem specjalistycznym) nakładów, które placówki ponoszą na pacjentów wymagających intensywniejszej opieki, czyli gdy jest ona bardziej czasochłonna (wynikająca np. z potrzeby ciągłego nadzoru i opieki w zakresie codziennych czynności) lub kosztochłonna (z powodu wielochorobowości i rehabilitacji medycznej). W wielu krajach płatnik płaci adekwatnie do kategorii pacjentów i poziomu jakości opieki. Jest to czynnik pozytywnie stymulujący rozwój tego sektora opieki.
Kolejne wyzwania
W ostatnich latach pojawiła się również kwestia zastosowań sztucznej inteligencji w opiece długoterminowej, np. w zakresie prognozowania wyników opieki w kontekście rokowania pacjentów, jak również kosztów leczenia i opieki. Obejmuje to także obszar edukacji personelu (aktualizacja wiedzy, wdrażanie nowych pracowników w sytuacji dużego wskaźnika wymiany personelu itp.).
Kolejnym istotnym zagadnieniem są inicjatywy deinstytucjonalizacji opieki długoterminowej. Powinny one skupiać się na wzmacnianiu opieki środowiskowej (domowej opieki długoterminowej, opieki wytchnieniowej dla opiekunów i różnych form opieki półstacjonarnej). Sam termin „deinstytucjonalizacja” bywa opacznie rozumiany jako próba redukcji łóżek w sektorze opiekuńczym (tzn. ZOL/ZPO i DPS), co w Polsce w sytuacji niskiej podaży opieki groziłoby pogłębieniem zapaści.
Kolejnym wyzwaniem jest również budowanie systemu wsparcia dla opiekunów rodzinnych, którzy niejednokrotnie muszą zrezygnować z pracy by opiekować się swoimi krewnymi. Są to najczęściej kobiety. Niewydolny system wsparcia powoduje, że wiele z nich wycofuje się z rynku pracy, co ostatecznie pomniejsza ich przyszłe emerytury.
Redakcja oczekuje artykułów skupiających się na zagadnieniach analitycznych, badaniach empirycznych, czy studiach przypadków. Lista potencjalnych tematów obejmuje m.in.:
Planowane i dotychczasowe reformy w systemie opieki długoterminowej, ich rezultaty i wnioski z nich,
Struktura problemów występujących w systemie opieki długoterminowej,
Zarządzanie i rozwiązania zarządcze służące osiąganiu optymalnych rezultatów,
przykłady rozwiązań istniejących na świecie; próby wdrożenia w Polsce,
Narzędzia realizacji polityki opieki długoterminowej,
Konfiguracja i konfigurowanie polityki opiekuńczej (policy design),
Kluczowe doświadczenia płynące z projektów reform realizowanych w państwach UE, oraz w innych regionach świata,
Problematyka zapewniania jakości usług opiekuńczych w placówkach opiekuńczych i opiece domowej,
Systemy monitorowania jakości opieki i powiązanie jakości opieki z wyceną usług,
Instrumenty rynku / quasi-rynku w organizacji podaży usług opiekuńczych,
Kontraktowanie usług opiekuńczych na prywatnych rynkach przez NFZ, samorządy lokalne,
Sprzężenia w działaniach władz centralnych i władz samorządowych w sferze opieki długoterminowej,
modele współpracy/koordynacji usług świadczonych w sektorze ochrony zdrowia i pomocy społecznej,
Nierówności do dostępie do usług opiekuńczych (m.in. w przekroju terytorialnym, grupowym),
Między opieką stacjonarną, a domową,
Modele/formy wsparcia opiekunów rodzinnych (organizacyjne, finansowe, …),
Doświadczenia opieki wytchnieniowej w Polsce,
Rola lekarza rodzinnego w opiece długoterminowej,
Opieka długoterminowa a opieka koordynowana,
Rola geriatry i innych specjalistów w opiece długoterminowej,
Systemy finansowania opieki długoterminowej: między źródłami publicznymi a prywatnymi,
Modele kontraktowania świadczeń opiekuńczych,
Kategoryzacja pacjentów jako podstawa kontraktowania usług opieki długoterminowej,
Innowacyjne rozwiązania w opiece długoterminowej (AI i inne).
Procedura przesyłania tekstów:
Termin przesłania przez zainteresowane osoby propozycji abstraktu to 10 marca 2026 roku, a gotowych tekstów to 10 maja 2026 roku.
Propozycje tematów należy przesłać do sekretarza czasopisma (dr Klaudia Wolniewicz Slomka).
Gotowe artykuły autorzy powinni przesyłać do czasopisma „Studia z Polityki Publicznej / Public Policy Studies” tylko za pośrednictwem strony Open Journal Systems: https://econjournals.sgh.waw.pl/KSzPP/about/submissions.
Teksty powinny być zapisane w formacie Word (.docx) i mieć maksymalnie 1 arkusz (40 tys. znaków). Wszystkie teksty przechodzą proces recenzji (double-blind peer-review). Artykuły publikowane są w otwartym dostępie na licencji CC BY 4.0 (autorzy zachowują prawa autorskie). Redakcja i publikacja artykułów w „Studiach z Polityki Publicznej / Public Policy Studies” jest bezpłatna.
Wymagamy korzystania z szablonu artykułu (w języku polskim lub w języku angielskim).
Czasopismo jest indeksowane m.in. w bazach: BazEkon, Central and Eastern European Online Library (CEEOL), CrossRef, Google Scholar, Directory of Open Access Journals (DOAJ), ERIH PLUS, Free Journal Network (FJN), Polska Bibliografia Naukowa (PBN), Lens, Dimensions, Scite, Scilit, Baidu Scholar, NAVER, Korea Open Access Platform for Researchers (KOAR), Informationsdienst Politikwissenschaft (POLLUX), International Political Science Abstracts (IPSA), J-Gate, Research Papers in Economics (RePEc), Bielefeld Academic Search Engine (BASE), Gale Academic OneFile, China National Knowledge Infrastructure (CNKI).
Więcej informacji dla autorów dostępnych jest na stronach internetowych czasopisma (http://szpp.sgh.waw.pl).
https://www.facebook.com/KwartalnikSPP
