06/02/2026
Dla FORUM ŚLĄSKO-ZAGŁĘBIOWSKIEJ PRZEDSIĘBORCZOŚCI
dr inż. Zbigniew Tetłak -
Akademia Nauk Stosowanych w Bielsku-Białej,
Kierownik Centrum Analiz i Transferu Innowacji
Przyszłość przemysłu w Polsce i na Śląsku – perspektywa ekonomii energii
Szanowni Państwo,
Członkowie Forum Śląsko-Zagłębiowskiej Przedsiębiorczości,
pytanie o przyszłość przemysłu w Polsce – a w szczególności w regionie śląskim – nie jest dziś pytaniem akademickim. To pytanie praktyczne, strategiczne i pilne, ponieważ dotyczy rozwoju, miejsc pracy, dochodów samorządów, bezpieczeństwa energetycznego, jakości środowiska i spójności społecznej.
Chciałbym spojrzeć na przyszłość przemysłu w Polsce i na Śląsku z perspektywy ekonomisty i zadać pytanie bardziej fundamentalne niż to, jaką technologię wybierzemy.
Pytanie brzmi: czy będziemy mieli wystarczająco dużo taniej i stabilnej energii, aby w ogóle mówić o rozwoju?
1. Rozwój cywilizacji a energia – lekcja historii
Historia rozwoju cywilizacji jest historią dostępu do energii.
Każdy skok rozwojowy następował wtedy, gdy ludzkość potrafiła wytwarzać:
- więcej energii,
- taniej,
- i w sposób stabilny.
Tak było z drewnem, węglem, parą, ropą, energią elektryczną.
Nigdy odwrotnie.
Dlatego jako ekonomista mam problem z narracją, w której rozwój przemysłu, nowoczesnych technologii, sztucznej inteligencji, automatyzacji czy gospodarki o obiegu zamkniętym ma się dokonać przy drogiej energii.
To jest sprzeczność logiczna.
2. Tania energia jako warunek innowacyjności
Nowoczesne technologie są energochłonne.
Centra danych, AI, robotyzacja, automatyzacja, nowoczesny przemysł – wszystko to wymaga ogromnych ilości energii, dostępnej w sposób ciągły.
Spójrzmy na fakty:
- Chiny – dynamiczny rozwój technologiczny przy energii 2–3 razy tańszej niż w Europie,
- USA – tania energia i reindustrializacja,
- Europa – droga energia, utrata konkurencyjności, deindustrializacja.
To nie jest przypadek.
Europa traci zdolność konkurowania, ponieważ nie jest w stanie wdrażać nowych technologii przy obecnych kosztach energii.
3. Ideologizacja transformacji energetycznej
Transformacja energetyczna stała się w Europie projektem ideologicznym, a nie ekonomicznym.
Zafascynowaliśmy się „zieloną energią”, nie odpowiadając sobie uczciwie na pytania:
- czy jest stabilna,
- czy jest tania,
- czy jest dostępna wtedy, gdy jej potrzebujemy.
Na dziś odpowiedź brzmi: NIE.
Co więcej – świat nie rezygnuje z paliw kopalnych.
Globalne wydobycie węgla bije rekordy – blisko 9 miliardów ton rocznie.
Chiny wydobywają coraz więcej.
A my, posiadając własne zasoby, zamykamy kopalnie, zanim stworzyliśmy realną alternatywę.
4. Śląsk – region bez taniej energii?
Śląsk był i jest regionem przemysłowym. W przyszłości powinien być regionem przemysłu nowoczesnego.
Nie da się zbudować jego przyszłości:
- na drogim prądzie,
- na niestabilnych źródłach,
- na dotowanej energii.
Dopłacanie do energii jest ekonomicznym absurdem.
Z czego mamy dopłacać?
Z drogo wytworzonych produktów?
To prowadzi wyłącznie do utraty konkurencyjności.
5. Energetyka jądrowa – realna nowoczesność?
Jeżeli mamy mówić o nowoczesnych technologiach energetycznych, to uczciwie trzeba powiedzieć:
najbardziej nowoczesnym, stabilnym i czystym źródłem energii jest dziś energetyka jądrowa.
Daje:
- stabilność,
- przewidywalność kosztów,
- niską emisyjność,
- możliwość zasilania przemysłu na dużą skalę.
To jest realna podstawa transformacji, a nie wiara, że wiatr i słońce same „udźwigną” przemysł.
6. GOZ, innowacje – ale na fundamencie energii
Nie jestem przeciwnikiem:
- gospodarki o obiegu zamkniętym,
- innowacji,
- nowych technologii.
Wręcz przeciwnie.
Ale GOZ, recykling, automatyzacja czy AI nie zastąpią taniej energii.
One ją konsumują.
Bez solidnego fundamentu energetycznego wszystkie te koncepcje pozostaną:
- pilotażami,
- projektami dotowanymi,
- hasłami konferencyjnymi.
7. Rola Forum Śląsko-Zagłębiowskiej Przedsiębiorczości
W tej sytuacji rola Forum jest niezwykle istotna.
Forum powinno:
- zadawać ważne pytania, również niewygodne,
- oddzielać ekonomię od ideologii,
- być głosem przedsiębiorców, którzy wiedzą, że bez taniej energii nie ma rozwoju,
- wspierać realistyczną, a nie życzeniową transformację.
8. Refleksja końcowa – lekcja z historii
Na koniec pozwolę sobie na osobistą uwagę.
Dziś słyszymy, że każdy powinien mieć:
- własne panele fotowoltaiczne,
- własny wiatrak,
- własne wytwórnie energii elektrycznej i energii cieplnej,
- własny magazyn energii.
To przypomina mi Chiny z lat 60., gdy mówiono, że każdy musi mieć własną hutę.
Wiemy, jak to się skończyło.
Transformacja jest potrzebna. Ale transformacja nieprzygotowana:
- bez taniej i stabilnej energii,
- bez alternatywy dla pracowników,
- bez nowych kierunków inwestycji,
- bez wykorzystania istniejącego potencjału regionu.
A potencjał ten jest ogromny:
- kompetencje techniczne i inżynierskie,
- zaplecze przemysłowe i infrastrukturalne,
- silne uczelnie i ośrodki badawcze,
- doświadczenie w dużych, złożonych projektach technologicznych.
może okazać się drogą donikąd.
Dziękuję Państwu.
