Dla Klimatu

31/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1058500833403275&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZZHCBHIZlWtEpDaqwNhQ4azoyGGdLvoTDImEnBKG35Byf4IjJiZdtOt7ZFwj2cEPsCGkvoEJ4xU5IF0-392xlNeWFsnJiEfLwvpuIxcgQWrkm2P4HS9cdkCVcKrTgMqQPCi5BsQcbzslIEkj1qi4tYxvIvdjkeZpPXsxvKmufIcpf3hq10anhQobVe5R1NGZYhIEsE1VGOUE7igGrNalaYn&__tn__=EH-R

Najlepszy cień nie jest do kupienia. Trzeba go zasadzić. 🌳
Latem szukamy kosztownych rozwiązań, żeby ochłodzić dom - markiz, klimatyzatorów, osłon przeciwsłonecznych. Tymczasem najskuteczniejsza i najtrwalsza odpowiedź może rosnąć wprost w ogrodzie.
Drzewo liściaste posadzone od strony południowej lub południowo-zachodniej domu przechwytuje letnie słońce swoją koroną, tworzy naturalny cień na elewacji, oknach i tarasie, oraz obniża odczuwalną temperaturę wokół budynku.
Zimą liście opadają. Słońce znów dociera do wnętrza, naturalne światło trafia do pokoi, a pasywne ogrzewanie działa dokładnie wtedy, gdy jest potrzebne.
Dwa gatunki szczególnie odpowiednie dla polskiego ogrodu 🌿
Lipa (Tilia cordata lub Tilia platyphyllos) - rodzime drzewo o głębokiej tradycji, od wieków sadzone przy wiejskich domach i dworkach; gęsty, chłodny cień latem, kwiaty cenione przez pszczoły. Rośnie wolniej w młodości, ale z wiekiem nabiera tempa i potrafi żyć setki lat.
Jabłoń - głęboko zakorzeniona w tradycji polskich gospodarstw. Hojny cień, owoce dojrzewające późnym latem i jesienią, cenny pokarm dla ptaków i owadów.
Kilka praktycznych wskazówek przed sadzeniem
Zachowaj co najmniej 6-10 metrów od fundamentów dla drzew średniej i dużej wielkości.
Uwzględnij rozmiar dojrzałej korony - nie tylko obecne wymiary sadzonki.
Sadź jesienią lub wczesną wiosną, żeby ułatwić ukorzenienie.
Drzewo nie wyrasta w jeden dzień. Właśnie dlatego warto posadzić je teraz. 🌱

31/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1058444103408948&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZaaw6JjLQ2etut83wOtjs5c3syGwmahKLeIj_H8NrdRfAb4gke5YdEIS8ViLFjKWRPnylceYF0luLt4S8RqLZci9suEDWBLgojBZwkY01mNMTZO5mTXc3o9Iwg9sSbOznKVVfy57xBknAMmo2lMFvWDocjC7ZNnueRMr5Myh4wr-wCeKkN-ElMJ6DaE5ERwi1tCuK3PAupR60LWnOUs5P6r&__tn__=EH-R

Nie masz ogrodu, masz balkon. Mimo to możesz coś zrobić z upałem - ale prawdopodobnie nie to, co myślisz.
Powiedzmy to szczerze: rządek doniczek na parapecie wygląda ładnie i dobrze robi owadom, ale nie ochłodzi ani ulicy, ani twojego mieszkania. Pomiary są jednoznaczne: same rośliny w donicach obniżają temperaturę wewnątrz o mniej niż stopień. Jest tylko jedno działanie, które naprawdę działa: zacienienie muru i okna.
Dlaczego mur jest słabym punktem. Latem nasłoneczniona elewacja gromadzi ciepło godzinami, a potem oddaje je do wnętrza aż do nocy. Pokryj ten mur zielenią, a wszystko się zmienia: pomiary ścian porośniętych pnączami pokazują, że taka elewacja może pozostać nawet kilkanaście stopni chłodniejsza na powierzchni niż goły mur, z odczuwalnie niższą temperaturą wewnątrz i znacznie mniejszym przepływem ciepła do środka. Sama powietrze tuż przy liściach jest wyraźnie chłodniejsze. To nie tylko cień: liście parują wodę, a parowanie chłodzi.
Gdzie to umieścić. Nie trzeba zakrywać wszystkiego: skup zieleń na stronie, która łapie popołudniowe słońce - zachód i południowy zachód - bo to ona najbardziej nagrzewa mieszkanie. Trejaż z pnączem przed niewłaściwym oknem daje więcej niż dziesięć rozstawionych doniczek.
Co posadzić. Pnącza liściaste - winobluszcz, dzikie wino lub glicynia - dają gęsty cień latem, a po opadnięciu liści wpuszczają światło i słońce zimą, gdy tego właśnie potrzebujesz. Glicynia najlepiej radzi sobie w cieplejszych, zachodnich i południowo-zachodnich regionach Polski, przy osłoniętej, słonecznej ścianie; młode rośliny (do 3 lat) trzeba okrywać na zimę agrowłókniną. Uwaga: wszystkie części glicynii są trujące, więc lepiej sadzić ją poza zasięgiem dzieci i zwierząt domowych. Jeśli zależy ci na zieleni przez cały rok, bluszcz pospolity utrzyma liście także zimą i jest w pełni mrozoodporny - ale rośnie za pomocą korzeni czepnych, które mogą uszkadzać tynk, więc lepiej prowadzić go po solidnym trejażu, a nie bezpośrednio po ścianie.
Jak sprawić, żeby to zadziałało. Duża donica (silne pnącza naprawdę jej potrzebują) i solidny trejaż: pnącza owijające się wokół podpory są bezpieczniejsze dla elewacji niż te z korzeniami czepnymi. Pierwszy rok podlewaj regularnie i obficie - w pełnym słońcu nawet codziennie: wtedy roślina się ukorzenia. Po sezonie lub dwóch zapotrzebowanie na wodę mocno spada. Co 2-3 lata trzeba przesadzić do większej donicy. Zwróć też uwagę na wagę i mocowania: wiatr na balkonach bywa bezlitosny.
Zyskują na tym też owady: kwiaty glicynii i wiciokrzewu są bogate w nektar, a kwitnący balkon staje się przystankiem dla pszczół i motyli pośród betonu.
Zielony balkon nie ochłodzi całej okolicy - ochłodzi twoje mieszkanie. Ale jeśli sąsiedzi zrobią to samo, ta elewacja stanie się żywym murem - i wtedy faktycznie odczuje to cała okolica.

31/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1059510389968986&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZZ1XVkmwFex0sRNCvSovl4vNQH47ZSHYWs1TBayYwLGvd_JdVIcNHlkga2a-SIVbVLXSbCz6UPdSWN0_MwvAxD4nYVilyLfrXWVLbciqk4sYghk7gxWhtWJC8IiBYFlkfjntxSzfFsu_CxLDc0wij1SuZecH-JLtxRgU8TmZHww4fnP4o8n7Xuh0AMFZhOEbwOK97x53Qk_hkGVNElQDmbAMs6jpegvKPrURRjhr_8dlw&__tn__=EH-y-R

Najlepsza parasolka to drzewo
Przy 45°C parasol zasłania słońce. Drzewo robi coś zupełnie innego - chłodzi powietrze.
Różnica, której nikt nie widzi:
Parasol blokuje bezpośrednie promieniowanie słoneczne, ale powietrze pod nim pozostaje równie gorące. Chroni cię przed słońcem, ale nie przed upałem. Drzewo robi obie rzeczy naraz: blokuje słońce koroną ORAZ chłodzi powietrze wokół siebie o kilka do kilkunastu stopni dzięki ewapotranspiracji. Liście uwalniają parę wodną, która pochłania ciepło z otoczenia - to naturalna klimatyzacja napędzana wodą i fotosyntezą.
Pod dużym drzewem w dzień z temperaturą 40°C możesz odczuwać nawet kilka-kilkanaście stopni mniej. Pod parasolem wciąż czujesz niemal pełne 40°C. Ta różnica może oznaczać różnicę między dyskomfortem a udarem cieplnym.
W Polsce to już nie teoria - to się właśnie wydarzyło:
28 czerwca 2026 roku był najgorętszym dniem w historii pomiarów w Polsce. W Słubicach termometry pokazały 40,5°C, bijąc poprzedni rekord z 1921 roku (40,2°C w Prószkowie). Rekordowe temperatury notowano też w Toruniu, Inowrocławiu, Zielonej Górze, Gorzowie Wielkopolskim i Poznaniu. Fale upałów w Polsce przestały być rzadkością - stają się nową normą.
Problem miejskiej wyspy ciepła: beton, asfalt, blachodachówka i ciemne dachy pochłaniają ciepło w dzień i oddają je nocą. Polskie miasta wciąż projektuje się tak, jakby priorytetem była liczba miejsc parkingowych, a nie temperatura czy susza - beton i szczelna zabudowa wzmacniają efekt wyspy ciepła, a osiedla z mało drzewami bywają wyraźnie cieplejsze niż tereny zadrzewione w tym samym mieście.
Drzewo to nie ozdoba - to infrastruktura zdrowia publicznego.
Drzewa polecane do cienia w Polsce:
Do miast i trudnych warunków: klon polny (Acer campestre) - odporny na suszę, zasolenie i zanieczyszczenia, dobrze znosi cięcie, szeroko stosowany w polskich miastach.
Do klasycznego cienia w ogrodzie: lipa drobnolistna lub lipa srebrzysta 'Brabant' - gęsta, chłodna korona, pachnące kwiaty cenione przez pszczoły, wyraźnie odporniejsza na suszę niż zwykła lipa. Dąb szypułkowy - potężna korona, odporność na trudne warunki, schronienie dla ptaków.
Do trudnych, nasłonecznionych stanowisk: glediczja trójcierniowa - jedno z najbardziej odpornych na suszę i upał drzew miejskich.
Do każdego ogrodu: drzeo owocowe. Jabłoń, grusza, śliwa czy wiśnia dają cień I jedzenie.
Co możesz zrobić już dziś:
Zasadź rzewo. Jeśli nie masz ogrodu, domagaj się od swojej gminy nasadzeń przy ulicy - to jej obowiązek. Wspieraj miejskie inicjatywy zalesiania. Nie okaleczaj drzew, które już rosną. A gdy nadejdzie fala upałów, szukaj cienia drzewa, nie parasola.
Cień w pełnym upale to przetrwanie.

29/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1056849556901736&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZbN4TRl3s5thl6FCo7q9M5yUL_0ka4puaeew-gUAsatSAg85Qzcq5d5lf9f8AKPHjcLxyN-zIAVScT0p5W2eSvliAA9LwmbzYJij90Qs1cOIBI77KfQLPaca5iJPph92QoTnKcB913alVYxiNGHYmNqTXa0CZcgleBY5oYsRkI6hlwqnEYtKMlkeaR7VPnK-68sFHDbCxyzZHMUGNNor56J4P-55wwQ8sSgTlEswDzscg&__tn__=EH-y-R

Co roku w polskich miastach ekipy z piłami mechanicznymi "przycinają" drzewa, zostawiając po sobie kikuty grubości ludzkiego uda bez jednej gałęzi, która mogłaby przejąć funkcję przewodnika. To nie jest cięcie pielęgnacyjne. To ogławianie — i w arborystyce jest uznawane za jedną z najszkodliwszych praktyk stosowanych wobec drzew.
Ogławianie polega na odcinaniu głównych konarów drzewa bez zachowania bocznych gałęzi zdolnych przejąć rolę prowadnika. Po zabiegu zostaje pień z kikutami — coś, co wygląda jak słup telegraficzny, nie jak drzewo. W Polsce zjawisko jest powszechne — dotyczy lip, klonów, platanów, kasztanowców i praktycznie każdego gatunku sadzonenego wzdłuż ulic.
Dlaczego to tak szkodliwe: rany po cięciu mają średnicę dziesięciu, piętnastu, nawet dwudziestu centymetrów. Drzewo potrafi zamknąć ranę o średnicy do pięciu centymetrów — większe otwory nie zabliźniają się nigdy. Drewno gnije od środka, nawet jeśli na zewnątrz wygląda na zdrowe. Każdy niezamknięty kikut to otwarta brama dla grzybów rozkładających drewno i owadów kambio- i ksylofagicznych.
Drzewo ogłowione reaguje paniką. Wypuszcza masę wilczych pędów — cienkich, pionowych odrostów z uśpionych pąków, które rosną szybko, ale są słabo zakotwiczone w rozkładającym się drewnie kikuta. Po kilku latach te odrosty osiągają rozmiar gałęzi, ale łączą się z pniem tylko powierzchownie. Pierwszy silny wiatr je łamie — i wtedy drzewo ogłowione staje się drzewem naprawdę niebezpiecznym. Paradoks: zabieg, który miał zapobiec zagrożeniu, sam je tworzy.
Czym jest prawidłowe cięcie: usuwanie wyłącznie gałęzi martwych, chorych, krzyżujących się lub kolidujących z infrastrukturą — z zachowaniem naturalnej struktury korony i bez przekraczania 25 procent masy liściowej w jednym sezonie. Cięcie prowadzi się na rozwidlenie z gałęzią zastępczą, nigdy na kikut.
Ogławianie drzew w Polsce podlega przepisom ustawy o ochronie przyrody. Uszkodzenie drzewa może skutkować karą administracyjną. Nieprawidłowe cięcia drzew na terenach miejskich można zgłaszać do wydziału ochrony środowiska urzędu gminy lub do Straży Miejskiej.
Drzewo ogłowione to nie drzewo bezpieczne. To drzewo, które ktoś skazał na powolne umieranie i nazwał to pielęgnacją.
🌳✂️🚫

26/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1053415493911809&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZZKjJyhD5iFFUfA3PMHCBn-6jVR64mFeKkoNGCa2AUQ6ame1juvRRcxxZVNf_QuOsymH5zBBX6O1wu2CBqjyXYUni5UlBt8mpJ1jpK3OUzoPrLYEnhZeRGLh-gFNoRyzBmcUv0VXtlgxLqioL4Gwti-ibAg1trZqiIsV68trJYliH8NeH4vuyLOAyAZcIwqB4Hn-TUOt7vhHWrEPw-eJLc5SPXaNW4lLhZkdcoQIOaXdA&__tn__=EH-y-R

Zanim zdecydujesz się wyciąć dojrzałe drzewo przyuliczne — oblicz wartość tego, czego nie można odkupić.
Co traci miasto, gdy wycina 50-letnie drzewo:
Pochłanianie CO₂: dojrzałe drzewo pochłania około 22 kg CO₂ rocznie. Sadzonka zastępcza — mniej niż 2 kg. Ta różnica utrzymuje się przez co najmniej 15–20 lat.
Chłodzenie lokalne: dojrzałe drzewo obniża temperaturę powietrza w promieniu kilkudziesięciu metrów o 4–8°C latem przez ewapotranspirację. Sadzonka nie daje żadnego istotnego cienia przez minimum 15 lat, żadnego chłodzenia przez dekadę.
Habitat dla fauny: dojrzałe drzewo z zagłębieniami, korą i rozbudowaną koroną jest domem dla sikór, dzięciołów, karliczków i owadów. Sadzonka — nie.
Zarządzanie wodą deszczową: sieć korzeni dojrzałego drzewa zatrzymuje i wchłania wodę przy intensywnych opadach. Przy rosnącej częstotliwości powodzi błyskawicznych w Polsce — ta usługa jest co roku cenniejsza.
Rachunek, który żaden projekt wycinki nie uwzględnia: koszt wycinki + sadzonka + 15 lat pielęgnacji sadzonki prawie zawsze przewyższa koszt wieloletniej pielęgnacji istniejącego drzewa. Ekwiwalentne korzyści ekosystemowe odzyskuje się po 30–50 latach.
Oś czasu: rok 0 — wycinka; rok 15 — minimalne zacienienie; rok 30–50 — częściowe odtworzenie korzyści.
W Polsce co roku drzewa w wieku 50–100 lat są usuwane przy rewitalizacjach placów, przebudowach ulic i budowie parkingów. Sadzonka zastępcza to alibi. Utracone korzyści to prawdziwy koszt — płacony przez całe pokolenie.
50-letniego drzewa nie zastąpi 3-letnia sadzonka. Ono po prostu znika. 🌳⏳🏙️

a

10/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1040459441874081&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZbY834xYASp3lj-yUYPb2EIqZsI5cmafjZnxYjTtXG5arcE2L1kEkgkcU3PppuwAv4_6i_7dKshXQpl8-T4HEXIrdRoMN-fbP1DS8os9EbAfCHSzgSiTX5p4ZN4eM_wcq_mb0SJTnReljrFzt0qCeTsYXbmOye_9k7m8vjhwGe3s6LIZuqMaZJmTTmjTGn-dO0YFej2TdXDnfIH2p0an_ZNzYbIe7bJtmsE4spaRmiB3A&__tn__=EH-y-R

Nowy plac miejski, świeżo wybrukowany, ciemny i nieskazitelny. Łatwy w utrzymaniu, trwały, schludny. I w środku lata nikt już po nim nie chodzi.
To jest paradoks betonowego placu: uszczelniona nawierzchnia nie chroni przed ciepłem — ona go gromadzi. Ciemny asfalt i kamień pochłaniają słońce, magazynują ciepło i oddają je do późna w nocy. Deszczu nie przepuszczają — spływa do kanalizacji zamiast odparować i schłodzić otoczenie.
W skali placu efekt jest mierzalny. Silnie uszczelnione powierzchnie stają się wyraźnymi wyspami ciepła, podczas gdy zieleń i drzewa mogą obniżyć lokalną temperaturę powietrza nawet o 4°C — już kilka hektarów zieleni chłodzi odczuwalnie.
Odbetonowany, zadrzewiony plac działa odwrotnie. Otwarty grunt i niecki przejmują deszcz jak gąbka, magazynują go i oddają przez parowanie — chłodzenie bez wytwarzania ciepła. Drzewa dają cień i dodatkowo parują. Przy intensywnych opadach gąbka odciąża kanalizację zamiast ją przeciążać.
Pozorna zaleta odwraca się: nieskazitelny plac zawodzi dokładnie przy dwóch obciążeniach, dla których go zbudowano — staje się nieużywalny w upale i zalewa się przy ulewie.
Uszczelniony plac magazynuje ciepło i odprowadza deszcz do kanalizacji. Odbetonowany, zacieniony plac chłodzi, pochłania ulewy i pozostaje użyteczny latem.

09/07/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1449329683895322&set=a.456520756509558&__cft__[0]=AZbNSS3uE-ip67rdSGTBi09JXK3lmSadBlJCRylB-qhKNm58d1UGFJ24g8L1NrTLr2YVSUQpCKjflKoN_tiKzNyihUJbfsx3hRrhGnQ2fDmfKxRMLLsXDvXU48W5PodSzvJKXzVf0sdVs9zRJ4CYxXXw&__tn__=EH-R

https://wfosigw.wroclaw.pl/aktualnosci/a_2518,mikroretencja-rusza-na-nabor-wnioskow

03/07/2026

29/06/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1030992056154153&set=a.568185295768167&__cft__[0]=AZYusaW1j53X5EbMiYWPL9i8jWMTeKnxmDv8fXGmL_UpDibthl3rP0RiLg_VXhUsJaKT2HKbqKksO5rMvv8mhRGEvw4h_wXWAxns9cENFW2J6kD5YEKtuB_oy_exT4C3lblqSMY_x6w9JFKBPEZM2E3qMTMn3IlPjFuK4iNyIvc9z4wV_wOm6nwLCsQAxzLuTP07WqEVUS9xxfVVET9JYZmG&__tn__=EH-R

Wytnij drzewa — potem zastanów się, dokąd poszła woda.
Korzeń dojrzałego dębu drąży kanały w glebie sięgające dwóch do trzech metrów w głąb. Kiedy deszcz pada na zalesione podłoże, trafia w te kanały i schodzi w dół — przez warstwę próchnicy, przez glinę i muł, aż do warstwy wodonośnej. Źródło niżej w dolinie płynie, bo poziom wód gruntowych jest stale uzupełniany.
Kiedy drzewa znikają: deszcz pada na zbitą odkrytą glebę. Bez kanałów korzeniowych spływa po powierzchni, zabiera ze sobą glebę i dociera do potoków jako szybki odpływ — powódź niżej, nic dla wód gruntowych. Poziom wodonośny przestaje być uzupełniany. Źródła wysychają.
W skali ogrodu: każde dojrzałe drzewo to mały system infiltracji wody. Jego sieć korzeniowa kieruje deszczówkę w dół zamiast pozwolić jej spływać w stronę drogi lub studzienek. Usunięcie dużego drzewa — szczególnie na skarpie — zmienia z czasem sposób, w jaki ten kawałek gruntu radzi sobie z wodą.
Odbudowanie tej funkcji przez nasadzenia: dąb szypułkowy na ogólnym gruncie, olsza czarna w miejscach wilgotnych, wierzba biała wzdłuż wody. Jesion wyniosły — tylko w miejscach wolnych od chalary, w Polsce coraz rzadziej wskazany ze względu na epidemię *Hymenoscyphus fraxineus*.
Drzewo nie trzyma wody na powierzchni. Wysyła ją pod ziemię, gdzie zostaje. 🌳

17/06/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1605314131594514&set=a.490964326362839&__cft__[0]=AZZMS3NzwiFITKa3yKwgRVrU3L0wGkfZ9eEY1o-o4yUYD6miN7xM45ez7pKKASSZjfTTC2yEVoO94arMkFcoLqjEGafUrgkUQ67H8uQNlmJ1IHskHgugP3aGXI45OAckAps-Mkff4sLApe1LEYR8Si5ufPwn9iSZhTHSYgEEoBDQ0bLXOnSFqkCIa7vTqo6qQCQ8iWOky-fkKV2CvWl0ePN8&__tn__=EH-R

📖 Czy ogród może wspierać produkcję rolną, chronić cenne odmiany roślin i jednocześnie pomagać zapylaczom❓
Okazuje się, że tak. Ogród bioróżnorodności to znacznie więcej niż zbiór różnych gatunków roślin. To sposób na zachowanie lokalnego dziedzictwa przyrodniczego, zwiększenie różnorodności biologicznej w gospodarstwie i budowanie odporności rolnictwa na wyzwania przyszłości.

W najnowszej publikacji Centrum Doradztwa Rolniczego Oddział w Poznaniu „Ogród bioróżnorodności. Warunki uprawy w rolnictwie ekologicznym” podejmujemy dyskusję, dlaczego dawne odmiany warzyw, zioła oraz rzadko uprawiane gatunki mogą mieć tak duże znaczenie dla współczesnego rolnictwa.

Jakie treści znajdziesz w artykule?
🌱 Jakie gatunki warto uprawiać?
🌱 Jakie warunki należy zapewnić?
🌱 Jakie korzyści przynosi ogród bioróżnorodności dla gospodarstwa i środowiska?

🔗 Przeczytaj: https://www.ksowplus.pl/klimat-i-srodowisko/aktualnosc/ogrod-bioroznorodnosci-w-rolnictwie-ekologicznym-wiecej-niz-kolekcja-roslin