Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic

13/03/2026

Muzeum Historyczne Skierniewic
Skierniewicki Klub Genealogów

zapraszają na

Spotkanie z cyklu Genealogiczne odkrycia:
„Jak przygotować materiały i wydać książkę o historii rodziny”
Prelegent: Jacek Winkiel

18 lutego 2026 r.
środa
godz. 18.00

Muzeum, ul. Batorego 64j

Wstęp wolny

08/01/2026

Zapraszamy serdecznie

Muzeum Historyczne Skierniewic im. Jana Olszewskiego oraz Skierniewicki Klub Genealogów zapraszają na wyjątkową prezentację genealogiczną Andrzeja Krysiaka „Genealogia rodu Berkmanów, bohaterów powstania styczniowego, artystów, filantropów i nauczycieli”.
​
Spotkanie odbędzie się w środę, 2️⃣8️⃣ stycznia, o godz. 1️⃣8️⃣:0️⃣0️⃣w Muzeum Historycznym Skierniewic przy ul. Batorego 64J w Skierniewicach.
​
W programie m.in. opowieść o losach rodziny, ich działalności patriotycznej, społecznej i kulturalnej oraz o tym, jak badania genealogiczne pomagają odkrywać lokalną historię.
​
Dlaczego warto przyjść?
To świetna okazja, by poznać fascynujące dzieje jednej z ważnych dla regionu rodzin i posłuchać doświadczonego prelegenta zajmującego się badaniami nad historią Skierniewic.

09/12/2025

Gdy gaśnie pamięć, mówią kamienie. Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic wyremontowało kolejny nagrobek na cmentarzu św. Józefa, tym razem postaci zasłużonej dla miasta oraz i samego TPSu. Jest to nagrobek Heleny Karmańskiej Lustych i rodziny Bursów. Helena Karmańska Lustych I voto Bursa, II voto Lustych była potomkiem skierniewickiego piwowara osiadłego w Skierniewicach w 1646 r. Pani Helena przez wiele lat była, jako aktywny członek Towarzystwa Przyjaciół Skierniewic, społecznym opiekunem zabytków i ratowała skierniewickie relikty przeszłości.

Publikowała artykuły w prasie regionalnej w celu zwrócenia uwagi mieszkańców Skierniewic na problemy niszczejących zabytków. W 2003 r TPS ufundował pamiątkowa tablicę nagrobna, dziś to my pobudowaliśmy jej nowy okazały nagrobek. Stary betonowy grób z biegiem lat uległ zniszczeniu, zarwało się sklepienie co groziło całkowitą dewastacją grobu.

Nasze działanie nie było by możliwe bez pomocy Prezydenta Miasta Skierniewic Krzysztofa Jażdżyka i całej Rady Miejskiej. Niniejszym składamy podziękowanie wszystkim zaangażowanym w proces odbudowy grobu, a zwłaszcza panu Krzysztofowi Kowalczykowi ze skierniewickiej firmy kamieniarskiej Kowalczyk i Wspólnicy.

Następne wyzwania czekają. Już w przyszłym roku chcemy wyremontować ze środków IPN nagrobek prof. Feliksa Kotowskiego, obrońcy Ojczyzny w 1920 r oraz założyciela pierwszej ogrodniczej placówki badawczej SGGW będącej prekursorem skierniewickich instytutów

06/12/2025

Prezydent Miasta Skierniewice oraz Muzeum Historyczne Skierniewic

zapraszają na otwarcie wystawy stałej poświęconej śpiewaczce operowej Konstancji Gładkowskiej, pierwszej miłości i młodzieńczemu natchnieniu Fryderyka Chopina
„Konstancja – muza Chopina”

data: 20 grudnia 2025 (sobota)
godz. 15.00
miejsce: Dworek Konstancji Gładkowskiej

Wystawa zrealizowana w ramach programu Wspieranie działań muzealnych
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Wystawa, na którą Państwa zapraszany, poświęcona jest śpiewaczce operowej – Konstancji Gładkowskiej, pierwszej miłości i młodzieńczemu natchnieniu Fryderyka Chopina. Została przygotowana wg scenariusza i projektu artystycznego Wydziału Architektury Wnętrz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, przez Panie prof. Barbarę kowalewską i dr Annę Rudzką. Wystawa jest realizowana w wyremontowanym zabytkowym drewnianym domu przy ul. Floriana w Skierniewicach, w którym Gładkowska spędziła ostatnie lata życia. Dworek ten jest jednym z ostatnich obiektów architektury drewnianej w Skierniewicach, będących świadectwem przeszłości miasta. Na wystawie zaprezentowano życie i działalność Konstancji Gładkowskiej (1810-1889) na tle epoki, z uwzględnieniem szerszego kontekstu kulturowego.

Częścią wystawy jest również piękny instrument – fortepian C. Bechstein A-208 z systemem samogrającym QRS PNO4, dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach Programu Rządowego Infrastruktura Kultury ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Zapraszamy serdecznie!

04/11/2025

31 października 2025 roku Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic wspólnie z Prezydentem Miasta Skierniewic Krzysztofem Jażdżykiem, zaproszonymi gośćmi oraz mieszkańcami miasta odsłoniło na cmentarzu komunalnym w Skierniewicach symboliczne miejsce pamięci burmistrza Artura Wittenberga. Artur Witteneberg urodził się 10 grudnia 1879 r. w Nieszawie. Po ukończeniu Seminarium Nauczycielskiego w sierpniu 1918 r. przyjechał się do Skierniewic i został nauczycielem języka niemieckiego w gimnazjum żeńskim i męskim a następnie w Liceum im. Bolesława Prusa. Cieszył się olbrzymim zaufaniem i szacunkiem młodzieży, która nadała mu przydomek Tata. Był szanowany i podziwiany za swoją wielką wiedzę i zaangażowanie w nauczanie. Oprócz nauczania był również wicedyrektorem gimnazjum i liceum. Był opiekunem drużyny harcerskiej im. Zawiszy Czarnego, członkiem organizacji wojskowej Biały Krzyż oraz organizatorem i dyrygentem chóru. We wrześniu 1939 r. współorganizował szpital polowy dla żołnierzy. W 1940 r wstąpił do ZWZ/AK i przyjął pseudonim Łoś. W czasie okupacji prowadził dla młodzieży lekcje w ramach tajnego nauczania. W 1941 r został mianowany wiceburmistrzem a po śmierci burmistrza Filipskiego w 1944 r – burmistrzem Skierniewic. Pomimo niemieckiego pochodzenia zawsze deklarował, że jest Polakiem i odrzucał wszelkie propozycje podpisania „volkslisty”. Staroście okupacyjnemu odpowiedział ,, Wychowałem dwadzieścia roczników młodzieży polskiej i czuję się Polakiem”. Za jego wiedzą w wieży ratusza był ukrywany aparat radiowy. Zaangażowany w działalność społeczną, pomagał wysiedleńcom z terenów Zachodniej Polski oraz ludności Warszawy po Powstaniu Warszawskim. Był przewodniczącym delegatury Rady Głównej Opiekuńczej w Skierniewicach. Po zakończeniu działań wojennych w okolicach Skierniewic. W nocy z 19/20 stycznia 1945 r. został bezprawnie aresztowany przez sowieckie wojska NKWD wraz z całym 25 osobowym dowództwem AK obwodu Sroka. Wywieziony do Rosji na Ural do łagru Baskaja, gdzie zmarł w miesiąc po przybyciu było to 29 marca 1945 r., Pochowany został w bezimiennej mogile. Odznaczony pośmiertnie Złotym Krzyżem Zasługi, oraz uczczony tytułem „Honorowego Obywatela miasta Skierniewice”. Miasto uhonorowało go nadając jednej z ulic jego imię oraz umieszczając go w skierniewickim panteonie bohaterów Jestem Dumny.

Pomimo jego zasług i tragizmu postaci, postać nie jest bardzo znana w Skierniewicach. Ten pomnik i symboliczne miejsce spoczynku pozwolić przywrócić pamięć a także stać się miejscem, w którym będzie można złożyć kwiaty i zapalić znicz pamięci.

Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic składa podziękowania wszystkim, którzy przyczynili się do inicjatywy powstania symbolicznego miejsca pamięci, a także tym którzy wzięli udział w uroczystości, którą poprowadził prezes TPS Jacek Stępowski

03/11/2025

Dziękujemy!

03/11/2025

01/10/2025

Zachęcamy do głosowania!

15/07/2025

Wycieczka z TPS

„Supraśl i Białystok – perły Podlasia”

28 czerwca 2025

Fot.: Zbigniew Gradowski (Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic / Klub Seniora Zadębie / Skierniewicki Klub Genealogów)

15/07/2025

Jerzy Leski

---

Miło nam poinformować, że 23 czerwca br. ukończono budowę nagrobka Jerzego Leskiego, znajdującego się na skierniewickim Cmentarzu św. Józefa.

Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic, po wpisaniu grobu na listę weteranów wojennych, wystąpiło do Instytutu Pamięci Narodowej o dotację na remont starego popękanego lastrykowego nagrobka z zatartymi napisami. Dotacja została udzielona, a pracę wykonała skierniewicka firma kamieniarska p. Krzysztofa Kowalczyka. Nowy, skromny nagrobek, powstały pod nadzorem konserwatora zabytków, przypomina postać, która część swojego życia związała ze Skierniewicami.

Jerzy Leski – urodzony w 1906 w naszym mieście; absolwent LO im. B. Prusa; artysta plastyk. Zajmował się grafiką warsztatową oraz użytkową, rzeźbą, zabawkarstwem, architekturą wnętrz. W latach 1936-38 był kierownikiem Laboratorium Doświadczalnego Filmu Kolorowego Braci Szczepaników. Wykładowca techniki reklamy, pisma i rysunku technicznego w Polskiej Szkole Handlowej.
Uczestnik walk wrześniowych 1939. W trakcie okupacji nauczyciel w Szkole Handlowej w Skierniewicach. Współzałożyciel Służby Zwycięstwu Polsce, współorganizator komórki propagandy i kolportażu ZWZ AK. Zastępca kierownika Oddziału VI – Propagandy i Kolportażu ZWZ AK. Kierownik tajnej drukarni AK, wydawca Tygodnika Polskiego i twórca jego okładki, Wiadomości Radiowych i Na Posterunku.

Aresztowany 20 stycznia 1945 przez NKWD wraz z dowództwem skierniewickiej AK i wywieziony na Syberię; powrócił po trzech latach, pod koniec 1947, do Polski. W latach 1957-1961 wykładowca w pracowni Konserwacji Grafiki i Książki, kierownik Zakładu Artystyczno-Badawczego ASP w Warszawie. W latach 1948-1952 prezes Okręgu Szczecińskiego Związku Polskich Artystów Plastyków, założyciel Spółdzielni Artystów Plastyków w Szczecinie.

Zmarł w Warszawie w 1969; pochowany decyzją żony w swoich ukochanych Skierniewicach.

Swój konspiracyjny pseudonim "Koło" zawdzięcza symbolowi graficznemu, który często przewijał się w jego pracach plastycznych, m.in.: "Elektromonter", "Praca", "Gwarek", "Zwycięzca". Skierniewiczanie mogą podziwiać herb miasta, własnoręcznie wykonany przez Leskiego, znajdujący się nad wejściem do ratusza.

Towarzystwo Przyjaciół Skierniewic dziękuje wszystkim zaangażowanym w odnowienie nagrobka. m.in.: Instytutowi Pamięci Narodowej, Parafii św. Jakuba w Skierniewicach, Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków, firmie kamieniarskiej p. Krzysztofa Kowalczyka i innym. Praca ta wpisuje się w realizowany latami projekt TPS przywracania pamięci.

---

Tekst i zdjęcia: Jacek Stępowski