12/08/2026
Wieńce dożynkowe - nasze lokalne dzieła sztuki 🌾🌻
Dziś z okazji zbliżających się dożynek przybliżamy długą i bogatą historię 14-metrowych wieńców zdobiących na odpust kościół Wniebowzięcia Najśwętszej Maryi Panny w Rzepienniku Biskupim. Te wieńce wyplatanie są każdego roku przed 15 sierpnia i pozostają w świątyni do połowy września ciesząc oczy i roztaczając wokół aromat ziół i kwiatów.
Nie wiadomo kiedy dokładnie powstała ta tradycja - najstarsze zachowane fotografie wieńców w kościele WNMP pochodzą z 1939 roku. Wieńce z tego okresu są zielone, uplecione z lisci dębu które z czasem zastąpiono inną zielenią, a całość ubogacono zbożem, ziołami i kwiatami. 💐
Wielobarwne wieńce powstają z roślin z nad rzeki, z lasu, z łąk i z przydrożnych rowów, ze zbóż zebranych z pól, z zielonych liści drzew i krzewów bluszczu leśnego... Jeśli zajrzymy do kwietnych ogrodów w rzepiennickich gospodarstwach zwrócimy uwagę, że teraz kwiaty i rośliny ogrodowe często są sadzone z myślą o tworzeniu wieńców.
Technika wyplatania wymaga doświadczenia і zręczności. Starsze pokolenie przekazuje swoją wiedzę i umiejętności młodym. Nie jest łatwo, ale wiele osób stara się zgłębiać tajniki tej pięknej sztuki. W wyplatanie wieńców angażują się coraz to nowe osoby! Tak trwa żywa tradycja i sztuka jednocześnie. 🙏🏼
Podstawowa zasada tworzenia wieńców nie zmieniła się od początku. Na długim, 14-metrowym sznurze mocuje się cieńszym sznurkiem rośliny tak aby on sam był niewidoczny. Cały wieniec ma tworzyć harmonijną, piękną całość.
Jak to osiągnąć?
Najpierw zbiera się rośliny i przynosi w jedno umówione miejsce, gdzie gromadzi się grupa osób pracujących nad wieńcami. Materiał roślinny układa się według gatunków i kolorów. Następnie skraca się łodygi, obrywa zbędne liście i różne brzydkie elementy. Potem komponuje się układ, czyli który kolor następuje po którym, by gotowe dzieło pięknie wyglądało. Ukrad powtarza się kilka razy na całej długości sznura. Im więcej barw, tym wieniec piękniejszy! 😉
Gotowe prace zawozi się do kościoła, aby je zamocować. Przez otwór w sklepieniu spuszcza się długi sznur który sięga posadzki.
Końcówki wieńców wiąże się po cztery, mocuje do sznura, który mężczyźni na strychu kościoła nawijają na rolkę i podciągają do samego sklepienia.
Dolną część mocuje się na ścianach, na wysokości ok. 2 metrów tak, by jeszcze kawałek luźno zwisał. Obecnie w kościele wiesza się aż osiem takich wieńców i dodatkowo jeden na zewnątrz, na bramie kościelnej. To 126 metrów roślinnego rękodzieła! 🌻
Prace nad tymi wyjątkowymi dekoracjami rozpoczynają się już prawie miesiąc wcześniej. Wtedy proboszcz wyznacza grupy liczące po 8-10 osób. W tym czasie ścina się zboże, kiedy jeszcze nie jest zbyt twarde i kruche. Prowadzi się ogólne prace organizacyjne, by samo wyplatanie przebiegało sprawnie. Kwiaty i zioła zrywa się w większości tuż przed wyplataniem aby pozostały świeże.
Najpopularniejsze materiały używane obecnie w wieńcach:
🌾 bukszpan, trzmielina, bluszcz, barwinek zboża (pszenica, jęczmień, owies)
🌼 kwiaty (cynia, aksamitka, nieśmiertelnik, suchołuska, kocanki, zatrwian, tzw. stokrotka biała wysoka, drobne słoneczniki
🌿 zioła (wrotycz, nawłoć, krwawnik, dzika marchew, mięta, macierzanka, chaber łąkowy tzw. dziuk, krwawnica pospolita)
🍒 jarzębina, czerwone owoce kaliny koralowej
Im bardziej zorganizowana i kreatywna grupa, tym szbciej powstaje wieniec i jest piękniejszy. Misterna praca nad jednym trwa nawet 10-12 godzin - często z przerwami, bo ludzie też chodzą przecież do pracy…
Jedna z grup od kilku lat właśnie u nas na Dworze w Rzepienniku Biskupim pracuje nad swoimi wieńcami, a w tym roku dołącza do niej i druga. To dla nas zaszczyt! 🤍
Jeśli nasi Goście i Wy, obserwatorzy wyrazicie zainteresowanie tą sztuką być może uda się w przyszłym roku zorganizować warsztaty tworzenia wieńców dożynkowych! 😊
Po więcej informacji na temat tradycji i jej historii zapraszamy do Stowarzyszenie Kompas Pogórza, które realizuje projekt "Obrazy Pogórza Gromnik i Okolice", gdzie opublikuje film na ten temat.
Dziękujemy Pani Annie Łajka (Słonina), której rodzina od początku jest związana z tą tradycją, za udzielenie praktycznych informacji.
Nie sposób wymienić wszystkie obecnie zaangażowane osoby, by kogoś nie pominąć - zbiorczo dziękujemy wszystkim serdecznie!
Zapraszamy - przyjedź, zobacz i zachwyć się! 🌾🌼
