21/11/2025
📘 Nowelizacja Karty Nauczyciela – ważne korekty, ale również istotne luki
Sejm przyjął projekt nowelizacji Karty Nauczyciela dotyczący rozliczania godzin ponadwymiarowych. Zmiana przywraca nauczycielom prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeśli niewykonanie zajęć nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych. To reakcja na liczne problemy, które pojawiły się po wejściu w życie wrześniowej nowelizacji. Szkoda, że projekt przyjęto w takim pośpiechu, posłowie mogli dać sobie czas do następnego posiedzenia Sejmu, przeprowadzić z zainteresowanymi stronami, w tym związkami, konsultacje i moglibyśmy uzyskać kompleksowe rozwiązania w materii godzin ponadwymiarowych. KSOiW ma takie rozwiązania i zaproponowała posłom współpracę w tym zakresie, w tym posłowi wnioskodawcy i Przewodniczącej Komisji, jeszcze przed drugim czytaniem. Presja czasu zwyciężyła i prawdopodobnie pojawią się teraz dodatkowe problemy.
🔵 Najważniejsze rozwiązania przyjęte w projekcie
🗸 Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje, gdy nauczyciel był gotowy do pracy, lecz nie mógł zrealizować zajęć wskutek okoliczności leżących po stronie szkoły lub ucznia (np. wycieczka, odwołanie zajęć, nieobecność ucznia na nauczaniu indywidualnym).
🗸 Dyrektor może w tym czasie przydzielić inne czynności statutowe lub doraźne zastępstwa — ale nawet jeśli to niemożliwe, wynagrodzenie ma być wypłacone.
🗸 Nauczyciele otrzymają wyrównanie za okres 1.09–31.12.2025, z terminem wypłaty do 6 czerwca 2026 r.
🟠 Dlaczego zmiana była konieczna?
We wrześniu wprowadzono regulacje, które w wielu placówkach doprowadziły do wstrzymania wypłat, chaosu interpretacyjnego i naruszenia zasady, że pracownik gotowy do pracy nie powinien ponosić konsekwencji organizacyjnych decyzji szkoły. Nowelizacja eliminuje te najbardziej dotkliwe problemy.
⚠️ Co pozostaje nieuregulowane? Analiza braków projektu
Mimo szerokiego poparcia politycznego projekt nie zamyka wszystkich kwestii związanych z rozliczaniem nadgodzin. W opinii KSOiW NSZZ „Solidarność” zwrócono uwagę na kilka kluczowych luk:
🔹 1. Wykreślenie w art. 35 ust. 3e pkt 1 może skutkować tym, że mogą pojawić się niekorzystne dla nauczycieli interpretacje zapisów art. 35 ust. 3d – 3e i nauczyciel, który pojedzie na wycieczkę oraz będzie na niej 6 godzin, nie otrzyma wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, ponieważ — zgodnie z ust. 3d — wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe przysługuje za przydzielone i zrealizowane godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.
🔹 2. Brak pełnego, bezwarunkowego prawa do wynagrodzenia za gotowość do pracy.
Dodatkowo jedni nauczyciele będą otrzymywali zastępstwa i dopiero wtedy dostaną wynagrodzenie za ponadwymiarowe, a inni nie i też prawdopodobnie to wynagrodzenie otrzymają. Narusza to podstawowe zasady równego traktowania pracowników.
🔹 3. Brak regulacji dotyczących zadań z art. 42 ust. 2 pkt 3 KN
Szkolenia, doskonalenie zawodowe, wyjazdy nauczycieli w ramach programów unijnych, zarówno z uczniami jak i bez, na polecenie dyrektora, czy udział w egzaminach — to obszary, które pozostają poza zakresem zmian, a w praktyce wywołują liczne problemy interpretacyjne.
🔹 4. Brak precyzyjnych zasad na tzw. nietypowe dni
Projekt nie odpowiada jednoznacznie na pytania dotyczące wypłat za dni dyrektorskie, rekolekcje, pierwszy i ostatni dzień zajęć czy „dni egzaminacyjne”.
🔹 5. Ryzyko automatycznego zmniejszania liczby godzin ponadwymiarowych
Projektowany przepis dotyczący tygodni z mniejszą liczbą zajęć (np. rekolekcje, egzaminy) może skutkować realnym obniżaniem wynagrodzenia.
🔹 6. Ryzyko dodatkowej biurokracji, która nie wiadomo jak będzie wyglądać, oraz sporów z różnymi instytucjami
Obowiązek dokumentowania „innych zadań” może generować konflikty (ponieważ nadal nie została rozwiązana kwestia ewidencjonowania czasu pracy nauczyciela), zwiększać obciążenia administracyjne i prowadzić do sporów z PIP czy organami prowadzącymi.
📌 Podsumowanie
Nowelizacja jest krokiem w stronę przywrócenia podstawowej zasady sprawiedliwości płacowej wobec nauczycieli. Rozwiązuje najpilniejsze problemy wywołane wrześniowymi przepisami i przywraca elementarną logikę rozliczania za wykonaną pracę. Jednocześnie pozostawia szereg niedopowiedzeń, które wymagają dopracowania, aby system wynagradzania za godziny ponadwymiarowe był spójny, przejrzysty i zgodny z ogólnymi zasadami prawa pracy.