23/12/2024
W przerwie między lepieniem pierogów a pieczeniem serników, przypominamy, że Rzymianie także obchodzili w tym czasie swoje święto ✨
Io Saturnalia!
IO SATURNALIA!
Grudzień to czas świąt, radości i… chaosu? Boże Narodzenie tuż tuż, Rzymianie jednak mieli swoje własne grudniowe święto pełne zabaw. Saturnalia, bo o nich mowa, były jednym z najważniejszych i najbardziej radosnych świąt w kalendarzu rzymskim.
Saturnalia rozpoczynały się 17 grudnia i początkowo trwały jeden dzień, ale z czasem wydłużono je do całego tygodnia. Zabawa trwała do 23 grudnia, także dziś właściwie kończymy ten wesoły festyn. Święto było dedykowane Saturnowi – staroitalskiemu bogu rolnictwa, który według mitów rządził w Złotym Wieku, kiedy panował dostatek, pokój i równość między ludźmi.
Saturnalia miały upamiętniać te szczęśliwe czasy, a ich atmosfera była echem dawnego ideału równości i wolności (pewnie jedynie ideału). W trakcie obchodów społeczne konwenanse i hierarchia chwilowo ulegały zawieszeniu.
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów Saturnaliów było odwrócenie porządku społecznego. W czasie obchodów niewolnicy mogli cieszyć się swobodą, nosić odświętne ubrania i zasiadać do wspólnego stołu ze swoimi dominusami. To wywrócenie hierarchii musiało stanowić swego rodzaju wentyl bezpieczeństwa, dający upust często (choć nie zawsze) uciskanym niewolnikom.
Organizowano wybory „Króla Saturnaliów”, który wydawał żartobliwe rozkazy. Podejrzewam, że niektórzy mogli parodiować ówcześnie panujących. Urzędy były zamknięte, wszyscy oddawali się świętowaniu. Beztroskie święto radości, ograniczone do kilku dni w roku.
Saturnalia były także czasem obdarowywania się prezentami, które nazywano „sigillaria” (małe figurki gliniane). Wręczano również świece, być może symbolizujące powracające światło słoneczne po przesileniu zimowym. Niektóre z prezentów miały mieć charakter czysto żartobliwy.
Świętujący wykrzykiwali „Io Saturnalia!”. Zawołanie to było na tyle głośne, że do dziś odbija się echem w formie karnawału, prezentów i świątecznej atmosfery drugiej połowy grudnia.
Zdrowych, spokojnych Świąt 🎄
