Stowarzyszenie Muzealników Rzeczypospolitej Polskiej

04/09/2026

Poznajmy zabytki architektury drewnianej z muzealnikami.

Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny z Matczyna

Czas powstania: około 1686 roku
W latach 70. XX wieku translokowany do Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie.

To najstarszy zachowany drewniany kościół parafialny na Lubelszczyźnie. Charakteryzuje go z jednej strony typowy trójczłonowy układ kruchta – nawa – prezbiterium, z drugiej wyróżnia go, rzadka w drewnianej architekturze kościelnej, loża kolatorska. Wybudowany z drewna modrzewiowego, oszalowany, przykryty jest gontowym dachem dwuspadowym zwieńczonym sygnaturką.
Wnętrze kościoła charakteryzują elementy barokowe i późniejsze odmiany tego stylu, nawarstwiające się stopniowo od połowy XVIII wieku do połowy wieku XX. Wystrój kościoła urządzony jest na 1928 rok, czyli według zasad sprzed Soboru Watykańskiego II, co oznacza m.in., że kapłan, odprawiając mszę po łacinie, stał zwrócony twarzą do tabernakulum i tyłem do wiernych, a kazanie głosił z ambony.

Zdjęcia Krzysztof Wasilczyk, Muzeum Wsi Lubelskiej

03/09/2026

Ludzie listy piszą, czasem do szuflady, czasem do instytucji ...

02/09/2026

Poznajmy zabytki architektury drewnianej z muzealnikami.

Cerkiew greckokatolicka p.w. Narodzenia Najświętszej Marii Panny z Tarnoszyna

Czas powstania: 1759 rok
Cerkiew wybudowana została w Uhrynowie (obecnie Ukraina), a na początku XX wieku została przeniesiona do Tarnoszyna, skąd w połowie lat 90. XX wieku trafiła do Muzeum Wsi Lubelskiej w Lublinie. Reprezentuje typ cerkwi podłużnej o trójczłonowej bryle zwieńczonej trzema kopułami, konstrukcji węgłowej. Wnętrze podzielone jest na przedsionek, nawę i prezbiterium na osi oraz dwie zakrystie po obu stronach prezbiterium.
Zgodnie z tradycją cerkiew jest orientowana, czyli zwrócona częścią ołtarzową na wschód. Polichromie w świątyni pochodzą z początku XX wieku. Wystrój wnętrza tworzą zabytki pochodzące z jej wyposażenia w Tarnoszynie oraz z różnych cerkwi Polski południowo-wschodniej. Uwagę zwraca ikonostas oddzielający prezbiterium od nawy. Pochodzi on z 2. połowy XVIII wieku z cerkwi greckokatolickiej z Teniatysk.
W pobliżu świątyni stoi drewniana dzwonnica z Kniazi, wzniesiona pierwotnie jako dzwonnica cerkiewna przy cerkwi parafialnej greckokatolickiej p. w. św. Paraskiewii wzmiankowanej w źródłach od 1776 r.

Zdjęcia Krzysztof Wasilczyk, Muzeum Wsi Lubelskiej

26/08/2026

Poznajmy zabytki architektury drewnianej z muzealnikami.

Drewniany kościół p.w. św. Mikołaja w Tarnowie Pałuckim.

Jeden z najstarszych drewnianych kościołów w Polsce. Stojący do dziś obiekt (II kościół) powstał w ostatniej ćwierci XIV wieku. Drewno użyte do jego konstrukcji ścięto jesienią 1373 roku, lub zimą 1373/1374 roku. W niewiele zmienionej formie kościół ten przetrwał do dziś. W jego wnętrzu pod podłogą w wyniku badań archeologicznych odkryto relikty fundamentów starszego (I kościół) z ok. poł. XIII wieku. Pierwszy znany proboszcz parafii tarnowskiej wymieniony jest w dokumencie z 1263 roku. Obydwa kościoły (I i II) powstały około 1 km na południowy zachód od opactwa cysterskiego w Łeknie. Drugi kościół powstał po otrzymaniu przez cystersów łekneńskich przywileju od Kazimierza Wielkiego na założenia tam miasta na prawie magdeburskim.

W rzucie poziomym drugi (obecny) kościół tarnowski ma układ jednonawowy z nieco węższym, prosto zamkniętym prezbiterium i nawą główną zbudowaną na planie prostokąta. Od strony północnej do prezbiterium przylega usytuowana asymetrycznie zakrystia oświetlana dwoma okienkami. Od strony zachodniej znajduje się wieża wzniesiona na planie prostokąta o konstrukcji słupowo-ramowej. Kościół posiada dzwon z XVI wieku.

Wewnątrz znajduje się najwspanialszy w Polsce zespół polichromii, która zdobi całe wnętrze. Tworzy ona wielowątkowa opowieść oraz echa mistyki duchowego ojca cystersów św. Bernarda z Clairvaux, teologiczne rozważania o Trójcy Świętej i obraz boskiej kosmogonii, wątki maryjne i chrystologiczne, wizji Sądu Ostatecznego, a także obrazkowe opowieści o świętych: Małgorzacie Antiocheńskiej i– św. Mikołaju. Polichromia ta ma wielkie walory historyczne i artystyczne.

Zdjęcia i materiały zaczerpnięto ze znakomitego albumu autorstwa Andrzeja M. Wyrwy „Klejnot architektury drewnianej ziem polskich. Kościół św. Mikołaja w Tarnowie Pałuckim – Wielkopolska”, Bydgoszcz, 2011, zdjęcia: Piotr Namiota.

24/08/2026

Poznaj zabytki architektury drewnianej z muzealnikami!

Murzynowo Kościelne.

Murzynowo Kościelne, wieś królewska w powiecie średzkim, pierwsza wzmianka o wsi 1231, o parafii z 1398. Król Zygmunt I w 1537 przekazał kościół wraz z jego dobrami kolegiacie średzkiej.
Po pożarze świątynię odbudowano w 1742 roku. Nawa kościoła została rozbudowana w 1900-1903 o partię murowaną. W 1933 roku przed oczekiwaną wizytacją arcypasterską wykonano polichromie całego wnętrza wg projektu Antoniego Procajłowicza.

21/08/2026

W Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku spłonął kościół pw. św. Mikołaja z 1667 r.
Dzięki sprawnej akcji służb udało się powstrzymać rozszerzający się na sąsiednie zabudowania pożar.
To co spłonęło - kościół z całym wyposażeniem - przepadło bezpowrotnie.
Dbałość o zabytki, zbiory muzealne i ich opracowywanie jest stałym celem muzeów.

Ogień strawił jeden z najcenniejszych zabytków w Sanoku — XVII-wieczny, drewniany kościół św. Mikołaja spłonął doszczętnie wraz z wyposażeniem. Choć strażacy ocalili sąsiednie obiekty, zniszczenia zmusiły władze skansenu do zamknięcia muzeum.

Ogień strawił jeden z najcenniejszych zabytków w Sanoku — XVII-wieczny, drewniany kościół św. Mikołaja spłonął doszczętnie wraz z wyposażeniem. Choć strażacy oc

18/08/2026

Już wkrótce ukażą się drukiem materiały III Seminarium SM RP!
"Milenium koronacji Bolesława Chrobrego a idea suwerenności Polski".
Wkrótce informacja o dacie premiery książki!

Stowarzyszenie Muzealników Rzeczypospolitej Polskiej działa na rzecz rozwoju muzealnictwa, kultury, historii i jej upowszechniania.

16/08/2026

Wyjazd studyjny SM RP do Grudziądza i Torunia!

Zapraszamy do zgłaszania się na wyjazd studyjny muzealniczek i muzealników organizowany przez SM RP Grudziądz - Toruń!

Proponowany program
11 września
Od ok. 12.00 do 16.00 zwiedzanie ekspozycji w Grudziądzu.
Od ok. 16.00 - 17.00 - przerwa na obiad
od ok. 17.00 - 18.00 - spacer po Starym Mieście
Przejazd do Torunia

12 września
Zwiedzanie Twierdzy Toruń.

Chętnych prosimy o zgłaszanie się na maila:
[email protected]

14/08/2026

Przedstawiliśmy organizacjom tworzącym Komitet Organizacyjny II Kongresu Muzealniczek i Muzealników nasze obawy w sprawie punktowej - „technicznej” nowelizacji ustawy o muzeach.
W odpowiedzi SMP wyczytaliśmy, że nasze obawy mają się znaleźć w "obszarze programu" Kongresu. Kongres – maj 2027. Nowelizacja punktowa – „techniczna” – wrzesień 2026.

Chcemy prawdziwej nowelizacji ustawy o muzeach z naszym udziałem, a nie pod płaszczykiem zmian technicznych kompletnej zmiany celu i sensu muzealnictwa.

Za pomijające sedno sprawy pismo SMP dziękujemy z należnym szacunkiem.

07/08/2026

Poszukujesz osób ceniących muzealne piękno i obcowanie z kulturą?
Pragniesz rozwijać się z zakresu muzealnictwa, poznawać osoby o podobnych pasjach i zainteresowaniach?
Chcesz odwiedzać ciekawe miejsca z jeszcze ciekawszymi ludźmi?

Zapraszamy do Stowarzyszenia Muzealników RP!
Zapraszamy do wypełnienia ankiety i zgłoszenia się do SM RP!