21/10/2026
Józef Franczak „Lalek” – ostatni żołnierz podziemia
🕯️ 21 października 1963 roku we wsi Stary Majdan na Lubelszczyźnie zginął Józef Franczak „Lalek”, uznawany za ostatniego żołnierza polskiego podziemia niepodległościowego, który z bronią w ręku przeciwstawiał się komunistycznemu reżimowi.
🇵🇱 Dla większości Polaków wojna zakończyła się w 1945 roku. Dla Józefa Franczaka walka o wolną Polskę trwała jednak znacznie dłużej. Żołnierz kampanii wrześniowej, konspirator Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, po zakończeniu niemieckiej okupacji nie pogodził się z narzuconym Polsce systemem komunistycznym.
⚔️ Po przymusowym wcieleniu do ludowego Wojska Polskiego zdezerterował, wiedząc, że jego akowska przeszłość może oznaczać śmierć lub wieloletnie represje. Powrócił na Lubelszczyznę i włączył się w działalność niepodległościową. Przez kolejne lata ukrywał się, wspierany przez miejscową ludność, która mimo ogromnego ryzyka nie odwróciła się od niego.
🌾 Historia „Lalka” pokazuje, jak silna była wiara części społeczeństwa w odzyskanie prawdziwej niepodległości. Jak podkreślają historycy, mógł próbować ucieczki za granicę lub skorzystać z amnestii, jednak pozostał na swojej rodzinnej ziemi. Chciał dawać świadectwo, że nie wszyscy zaakceptowali komunistyczne zniewolenie Polski.
⚫ Józef Franczak zginął podczas obławy 21 października 1963 roku. Jego śmierć symbolicznie zamknęła jeden z najdłuższych rozdziałów polskiej walki o niepodległość w XX wieku. Dziś pamiętamy o nim jako o człowieku, który do końca pozostał wierny swoim przekonaniom, niezależnie od ceny, jaką przyszło mu za to zapłacić.
🤝 Jako Stowarzyszenie Odra-Niemen Oddział Wielkopolski staramy się ocalać od zapomnienia historie ludzi, którzy walczyli o wolną Polskę, dokumentować wspomnienia świadków historii oraz przekazywać je kolejnym pokoleniom.
