04/07/2025
Andrzej Małkowski
Patron naszej drużyny
Urodzony 31 października 1888 roku w Trębkach. Jest jedną z najważniejszych postaci w historii harcerstwa. Pochodził z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych, co miało znaczący wpływ na jego późniejsze życie i działalność. Stąd chcielibyśmy opowiedzieć o najważniejszych informacjach o tej osobie, o naszym patronie.
Już w młodości Małkowski udzielał się w środowisku patriotycznym. Był członkiem organizacji propolskich. W 1909 r. za spóźnienia na ćwiczenia ( w ramach kary) musiał przetłumaczyć na język polski książkę Roberta Baden-Powella „Scouting for Boys” (Skauting dla chłopców). Właśnie wtedy zafascynował się ideami skautingu i postanowił przełożyć je na polskie realia. Pamiętajmy, że nasza ojczyzna była jeszcze wtedy pod zaborami, co jest ważne dla późniejszego ciągu zdarzeń. Jego charyzma i ogromne zaangażowanie przyciągnęły do ruchu wielu młodych ludzi, a wkrótce skauting stał się popularny wśród polskiej młodzieży. Tak narodziło się harcerstwo. Czyli co?
,,Harcerstwo to skauting plus niepodległość" - Jak to określił sam Małkowski. W jego głowie patriotyzm oraz chęć walki o niepodległą Polskę były elementarną częścią nowo tworzącego się ruchu.
Andrzej był sprawnym organizatorem, szybko przeszedł do działania. Zaczął formować pierwsze formacje skautowe ( harcerskie). Wzorując się na dobrze znanym mu dziele Baden-Powella napisał książkę „Scouting jako system wychowania młodzieży”. 15 października 1911 wydał pierwszy numer ,,Skauta". Było to pierwsze polskie czasopismo w tematyce harcerskiej. Można było tam napotkać artykuły na temat wyjazdów, odniesienia do prawa skautowego (harcerskiego) czy utwory niektórych poetów.
Jednym z ważniejszych wydarzeń był III wszechbrytyjski zlot skautów w 1913 r. Do Birmingham ( gdzie odbywał się ów zlot) udała się ponad 50-osobowa reprezentacja polska, na której czele stanął właśnie Małkowski. Znajdowali się tam harcerze ze wszystkich trzech zaborów, ale każdy z nich deklarował polskość. Wspólnie biwakowali pod jedną biało-czerwoną flagą. Podczas tego przedsięwzięcia Polacy mogli ,,pokazać się" oraz zwrócić uwagę na sprawę odzyskania niepodległości. Nasz patron skrzętnie wykorzystywał każdą dobrą okazję, by uwypuklać ów problem. W dodatku otrzymał on od Baden Powella skautowy medal „Za zasługi”. Polacy zostali uznani za jedną reprezentację, co dało solidny fundament pod zjednoczenie wszystkich organizacji skautowych z ziem wszystkich trzech zaborów. Ostatecznie miało miejsce to w 1918, gdzie podczas zjazdu w Lublinie powstał Związek Harcerstwa Polskiego.
I Wojna Światowa była wielką odyseją dla Andrzeja. Musiał uciekać przed administracją zaborcy z Zakopanego. Był w USA, a następnie w Kanadzie ( stąd na wielu fotografiach jest w Kanadyjskim kapeluszu). Walczył przez chwilę w Błękitnej Armii. Następnie został oddelegowany do jednostek Gen. Żeligowskiego w Odessie. Niestety statek "Chaouia" , którym Małkowski płynął, wpłynął na minę i zatonął. Wraz z nim patron naszej drużyny. Miało to miejsce w cieśninie Mesyńskiej, w nocy z 15 na 16 stycznia 1919 r.
Warto zwrócić uwagę na życie prywatne naszego patrona.
19 czerwca 1913 r. w Zakopanem Małkowski ożenił się z Olgą Drahonowską, która również działała w środowisku patriotycznym oraz w tworzących się strukturach harcerskich. Ślubu udzielił im autor pierwszego projektu Krzyża Harcerskiego oraz współpracownik przy tworzeniu prawa i Przyrzeczenia harcerskiego - Kazimierz Lutosławski.
Małkowscy, jako małżeństwo, wspólnie działali dalej na rzecz rozwoju ruchu harcerskiego. Doczekali się jednego syna, o symbolicznym imieniu, Lutyka. Lutyk działał również jako harcerz, tylko, że na emigracji, gdzie założył rodzinę. Jego córka, Krystyna( wnuczka Małkowskiego)), poszła też w ślady dziadków, natomiast jest dużo mniej znana w środowiskach skautowych i harcerskich.
Po przedwczesnej śmierci męża Olga dalej prężnie działała w harcerstwie. Jest ona autorką refrenu obecnego hymnu ZHP czy, to właśnie ona rozpromowała pozdrowienie harcerskie - Czuwaj! -
O Małkowskiej można byłoby dużo więcej napisać, ale należy przede wszystkim zapamiętać, że ona rozwinęła żeńskie harcerstwo na ziemiach polskich. Jej wkład można do teraz jest widoczny. Zmarła niemalże równe 60 lat po katastrofie, w wyniku której zginął Andrzej Małkowski. Może w przyszłości przygotujemy oddzielny post o niej czy o Ks. Lutosławskim.
Poniżej zamieszczamy źródła, z których skorzystaliśmy:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Ma%C5%82kowski
https://pl.wikipedia.org/wiki/Olga_Drahonowska-Ma%C5%82kowska
https://18poznanskadruzynaharcerek.wordpress.com/2023/02/11/olga-drahonowska-malkowska/
https://natropie.zhp.pl/index.php/kraj-ktorego-nie-bylo/
https://zhp.pl/malkowscy/
https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/953428/edition/915383?language=pl
https://en.wikipedia.org/wiki/World_Scout_Jamboree #
======
*Ciekawostka o Oldze*
W 2025 r. czerwone korale stały się narzędziem agitacji politycznej. I były z tym kojarzone. W harcerstwie atrybut ten jest symbolem kojarzącym się właśnie z Olgą, która często takowe nosiła. Nie bez powodu na plakietce 18 Poznańska Drużyna Harcerek (której patronką jest właśnie Małkowska) są ów czerwone korale.
Dziękujemy za uwagę:)
́
