ZASP Poznań

Historia:

Grupa artystów założycieli

Związek Artystów Scen Polskich powołano do życia 21 grudnia 1918 roku, wkrótce po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Powołali go aktorzy na ogólnopolskim Kongresie Konstytucyjnym w Teatrze Rozmaitości w Warszawie. Kongres otwierał Józef Śliwicki, honorowym przewodniczącym zgromadzenia został wybitny aktor Wincenty Rapacki. Stefan Jaracz i Franciszek Frączkowski odczytali pełny tekst Statutu, który opracowała jeszcze w czasie wojny specjalna komisja: Stefan Jaracz, Jan Kochanowicz, Juliusz Osterwa, Józef Śliwicki, Aleksander Zelwerowicz, Franciszek Frączkowski, Józef Mikulski, Józef Munclingr, Mieczysław Szpakiewicz, Ludwik Śliwiński. W latach II Rzeczypospolitej ZASP był organizacją silną i skuteczną. Od samego początku przejął funkcję głównego organizatora życia teatralnego. W najogólniejszych zarysach uregulował prawa i obowiązki aktora w teatrze, ustalił stosunki prawne między aktorem a teatrem (regulaminy pracy), między teatrem a Związkiem (konwencje). Zatwierdził różne formy pomocy materialnej, jak kasa pogrzebowa i kasa jubileuszowa. Powołał pismo związkowe "Scena Polska", przyczynił się do utworzenia w roku 1925 Polskiego Instytutu Teatrologicznego i powołania w 1932 Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (PIST). W roku 1936 zwołał chyba najważniejszych w swoich dziejach zjazd, poświęcony w całości sprawom artystycznym. Również w roku 1936 doprowadził do zakończenia budowy pomnika Wojciecha Bogusławskiego przed Teatrem Narodowym. Od 1922 roku w ZASPie odbywały się egzaminy eksternistyczne dla aktorów, a od 1923 także dla reżyserów. W 1976 Związek Artystów Scen Polskich stał się członkiem FIA (International Federation of Actors), międzynarodowej organizacji skupiającej związki zawodowe aktorów na świecie. Na szczególne podkreślenia zasługują trzy ważne osiągnięcia ZASPu w latach międzywojennych:

1. szkolenie zawodowe aktorów, co po latach zaborów przyczyniło się do ujednolicenia wymowy scenicznej,
2.wprowadzenie przymusu organizacyjnego, czyli konieczności i obowiązku należenia do jednego i tylko jednego związku; Tylko członek ZASP mógł grać w teatrze, który podpisał konwencję z ZASPem, a teatry, które podpisały konwencję mogły angażować tylko członków ZASPu,
3.wynegocjowanie rocznego kontraktu gwarantującego minimalną gażę aktorom. Do trwałych zdobyczy tego czasu należy również Schronisko w Skolimowie (patrz: Skolimów) i Dom Aktora w Warszawie. Pomysł zbudowania Domu Aktora w stolicy powstał w roku 1921. W 1928 kupiono parcelę przy ul. Polnej 48, gdzie przewidywano budowę nowoczesnego budynku. W połowie lat 30. Parcelę jednak sprzedano i kupiono stary dom w Alejach Ujazdowskich 45. Zniszczony częściowo w czasie wojny od 1949 roku jest stałą siedzibą Zarządu Głównego ZASP. Podczas wojny ZASP działał w konspiracji. Patronował szkoleniu aktorów w mieszkaniach wykładowców, doprowadził do utworzenia Tajnej Rady Teatralnej, która powstała w roku 1940 z inicjatywy Bohdana Korzeniewskiego, Leona Schillera i Edmunda Wiercińskiego. Rada opracowała m. plany organizacji teatrów w wolnej Polsce oraz projekt weryfikacji aktorów, którzy złamali zakaz występowania w imprezach koncesjonowanych przez Niemców, uchwalony przez ZASP w 1940 roku. Po wojnie ZASP kilkakrotnie zmieniał nazwę. W 1950 roku w miejsce ZASPu powstał SPATiF (Stowarzyszenie Polskich Artystów Teatru i Filmu). W roku 1957, po polskim październiku, wydłużono nazwę Stowarzyszenia i do SPATiFu dopisano ZASP. W pamiętnym roku 1981 Zjazd Nadzwyczajny uchwalił powrót do nazwy przedwojennej. 13 grudnia 1981 roku wprowadzono stan wojenny. 1 grudnia 1982 roku ZASP został rozwiązany, a 19 grudnia roku 1983 odbył się zjazd założycielski "nowego" ZASPu. Wstąpiło do niego ok. 1 300 osób. Dawny ZASP liczył ok. 5 000 członków. Na początku 1989 roku doszło do konstruktywnego porozumienia pomiędzy dwoma ZASPami i w końcu października zwołano Zjazd Nadzwyczajny, który zjednoczył środowisko. PREZESI ZASP-u:

* Józef Śliwicki 1 I 1919 - 1 IV 1920
* Aleksander Zelwerowicz
* Józef Kotarbiński 3 IV 1920 - 24 III 1921
* Józef Śliwicki 26 III 1921 - 17 IV 1924
* Tadeusz Mazurkiewicz 19 IV 1924 - 1 IV 1926
* Józef Śliwicki 3 IV 1926 - 28 III 1929
* Jerzy Bojanowski 30 III 1929 - 17 IV 1930
* Ignacy Dygas 19 IV 1930 - 24 III 1932
* Robert Boelke 26 III 1932 - 13 IV 1933
* Józef Śliwicki 15 IV 1933 - 1 VIII 1944
* Dobiesław Damięcki 6 VIII 1945 - 31 VIII 1948
* Feliks Chmurkowski 1 IX 1948 - 14 IV 1949
* Leon Schiller 15 VII 1950 - 25 III 1954
* Marian Wyrzykowski p.o. 26 III 1954 - 23 III 1955
* Wojciech Brydziński 23 III 1955 - 4 II 1957
* Marian Wyrzykowski 12 II 1957 - 18 II 1959
* Henryk Szletyński 28 II 1959 - 30 III 1961
* Jan Kreczmar 30 III 1961 - 13 IV 1963
* Henryk Szletyński 13 IV 1963 - 17 IV 1965
* Władysław Krasnowiecki 17 IV 1965 - 16 III 1970
* Gustaw Holoubek 26 III 1970 - 17 IV 1981
* Andrzej Szczepkowski 17 IV 1981 - 1 XII 1982
* Henryk Szletyński 19 V 1983 - 5 IV 1985
* Tadeusz Jastrzębowski 5 IV 1985 - 1 IV 1988
* Kazimierz Dejmek 1 IV 1988 - 30 X 1989
* Andrzej Łapicki 31 X 1989 - 5 IV 1996
* Kazimierz Kaczor 5 IV 1996 - 29 III 2002
* Olgierd Łukaszewicz 29 III 2002 - 25 III 2005
* Ignacy Gogolewski 25 III 2005 - 13 IV 2006
* Krzysztof Kumor od 13 IV 2006 - 1 IV 2010
* Joanna Szczepkowska od 2 IV 2010 - 20 XII 2010
* Olgierd Łukaszewicz od 17 I 2011 - 7 IV 2014
* Olgierd Łukaszewicz od 7 IV 2014 - 16.04.2018
* Paweł Królikowski od 16.04.2018 - 24.02.2020
* Krzysztof Szuster od 25.02.2020

WŁADZE:

Zarząd Stowarzyszenia:

Krzysztof Szuster - Prezes
Ewa Leśniak - Wiceprezes,
Krzysztof Górecki - Wiceprezes
Tomasz Grochoczyński - Skarbnik
Marlena Miarczyńska - pełnomocnik ds. Skolimowa
Urszula Drzewińska - Sekretarz
Piotr Bogusław Jędrzejczak - członek
Krystyna Piaseczna - członek
Filip Frątczak - członek
Marcin Kędziora - członek

Przewodniczący Zarządu Oddziału:
Filip Frątczak
Zarząd Oddziału:
Beata Chorążykiewicz - Wiceprzewodnicząca
Kinga Kaszewska-Brawer - Skarbnik
Dariusz Sosiński
Wojciech Masacz

Kierownik biura:
Magdalena Komorowska